Hoe zit het met ZZP-ers?
De Belastingdienst kwam in 2008 1,8 miljard euro aan belastinggeld tekort aan ZZP-ers. Zo blijkt uit onderzoek van de Belastingdienst. Van de 750.000 personen die als ZZP-ers geregistreerd staan, beschouwt de fiscus slechts eenderde als echte ondernemers. In de rest zijn geen ondernemers te herkennen; zo gaat het om beleggers in een scheepvaart-cv of verhuurders van een vakantiehuisje die btw moeten betalen.
Een eerder blog met deze cijfers, riep onder de lezers verontwaardiging en vragen op, vooral wegens het ontbreken van de gebruikelijke verwijzing naar een brondocument. Dat was in dit geval een niet gepubliceerde steekproef van de Belastingdienst. Niettemin was publicatie van de bevindingen van belang omdat het gaat om statistisch materiaal waarop de Belastingdienst zijn handhavingsbeleid baseert en waarop een toekomstig kabinet maatregelen kan stoelen.
Het volledige rapport waarin alle maatregelen staan die de Belastingdienst nu uitwerkt om de situatie weer in de greep te krijgen, is niet beschikbaar. Het is natuurlijk altijd leuk te weten wat de belastinginspecteurs in hun schild voeren om fraudeurs te pakken. Maar het is geen groot verlies als dat hun geheimpje blijft. De uitkomst van de steekproef is wel interessant omdat we mogen aannemen dat de Belastingdienst door zijn werk een scherp oog op de werkelijkheid heeft. Die verschilt dan aanzienlijk van de visie van vele inzenders van reacties op het eerdere blog.
Dat statistische materiaal is nu wél in handen van de blogredactie; u vindt het >hier<. Het geeft gedetailleerd de opbouw van het ZZP-bestand weer, het (relatief geringe) aantal echte ondernemers daaronder en de belastingbedragen die de fiscus ten onrechte door de vingers glippen. Zulk statistisch materiaal is overigens in beginsel niet vertrouwelijk. Een zogenoemde WOB-procedure om dat via de rechter boven water te krijgen is kostbaar en langdurig. Maar goed is dat materiaal voor iedereen beschikbaar.
Andere lezers gaan er in hun reactie van uit dat ZZP-ers ‘gewoon’ belasting betalen. De cijfers van de Belastingdienst logenstraffen die opvatting. Op 10 januari 2009 ging NRC-columnist Flip de Kam uitgebreid in op de belastingdruk voor ZZP-ers. De hoogleraar concludeert: “Door de stapeling van de fiscale faciliteiten betaalt een ondernemer die 32.000 euro winst maakt – dit is evenveel als het brutoloon van een modale werknemer – dit jaar amper 900 euro inkomstenbelasting en premie voor de Algemene Ouderdomswet plus nog twee volksverzekeringen. Dit komt neer op een belastingdruk van nog geen 3 procent.” Dat is een politieke keuze. Uitgaande van die keuze, komt de Studiecommissie Belastingstelsel tot de conclusie dat het geheel vrijstellen van weinig verdienende ZZP-ers weinig scheelt in de belastingopbrengst. Een nieuw kabinet zal nieuwe keuzes maken, mede op basis van de aanbevelingen van de studiecommissie en de cijfers van de Belastingdienst. Dat is goed om te weten.
MKB Nederland herkent de sector niet als zij de cijfers van de Belastingdienst bestudeert. Wat de belastingdienst benoemt als een ‘compliancetekort’ (het niet naleven van de wetgeving) bedraagt volgens de ondernemersorganisatie nul euro. Volgens de woordvoerder van de organisatie die ook ZZP-ers vertegenwoordigt, komt sjoemelen bij ZZP-ers namelijk niet voor. Zie onderstaande video waarin woordvoerder Lammers ook uitzicht biedt op een spoedige verduidelijking van de situatie.
Abonneer je 
woensdag 8 september 2010, 13:11 uur
Blijkens het document van de Belastingdienst gaat het niet alleen op ZZP-ers, maar om alle ondernemers, inclusief directeuren-grootaandeelhouder.
Het grote aantal oneigenlijke ondernemers wordt door de Belastingdienst zelf in de hand gewerkt, onder meer door aanwijzing van commanditaire vennoten van scheeps- en film-CV’s als ondernemer, terwijl het in dit soort situaties in feite alleen om beleggingsactiviteiten van die belastingplichtigen gaat.
Als het belastingverlies werkelijk € 1,8 miljard zou zijn, mag de Belastingdienst wel eens wat actiever worden met controles, naheffingen en navorderingen.
Het is opvallend dat ruim de helft van het “verlies” wordt toegeschreven aan de iets meer dan 20% van de “ondernemingen”, die meer dan 3 jaar bestaan en een omzet van minder dan € 5.000 per jaar zouden hebben. Deze 196.000 entiteiten hebben een gezamenlijke omzet van maximaal 196.000 x € 5.000 = € 0,98 miljard, terwijl er voor deze groep een correctiepotentieel van in totaal € 0,97 miljard zou zijn.
Betekent dit 100% belasting over de omzet of gaat het om belasting over deze € 0,97 miljard correctiepotentieel? Als dat laatste het geval is, is de gederfde opbrengst heel wat minder dan de € 1,8 miljard die in de eerste zin van deze twee blogs genoemd wordt.
Aantekening Aertjan Grotenhuis: voor wat ik begrijp, heeft de Belastingdienst hier alleen DGA’s meegenomen die geen personeel hebben.
woensdag 8 september 2010, 14:43 uur
In verhouding zal ik ongetwijfeld weinig belasting betalen. Feit is ook dat ik geen pensioenregeling heb en niet verzekerd ben voor arbeidsongeschiktheid.
Datzelfde geldt ongetwijfeld voor veel meer ZZP’ers. Waarom veel pensioenpremie betalen voor een ongewisse toekomst? Met enkele chronische aandoeningen kan ik prima werken; een verzekering is door die aandoeningen totaal onaantrekkelijk.
Voor veel werknemers zijn dergelijke zaken wel geregeld.
Daar lees ik niets over.
woensdag 8 september 2010, 22:03 uur
in ieder geval één opmerking van Lammers is dubieus: dat omzet geen criterium zou zijn voor het IB-ondernemerschap. Dat is wel degelijk het geval. Probleem is alleen dat we daarbij (bij gebrek aan duidelijke criteria) zijn aangewezen op jurisprudentie. En daar valt uit af te leiden dat de verdiensten van bijvoorbeeld een “avondboekhouder” met een jaaromzet van pakweg € 3000,- veeleer aangemerkt moeten worden als “resultaat uit overige werkzaamheden” en dat je in alle redelijkheid niet kunt spreken van een onderneming. De praktijk is echter anders. Het feit dat dit soort activiteiten toch als “onderneming” worden aangemerkt leidt er toe dat men ten onrechte voordeel heeft van fiscale ondernemersfaciliteiten. Ik noem dat sjoemelen.
woensdag 8 september 2010, 23:29 uur
@ Aertjan Grotenhuis
Het gaat inderdaad om entiteiten (ik neem aan IB-ondernemingen en BV’s) zonder werknemers of met één werknemer die tevens DGA is (zie het bovenste blokje van het schema).
Dit neemt naar mijn mening echter niet weg, dat het om meer dan alleen ZZP-ers gaat. De gehanteerde definitie is namelijk erg ruim zoals uit mijn eigen situatie blijkt.
Ik zou tot enkele jaren geleden als enig werknemer/DGA van mijn BV perfect in de definitie gepast hebben, maar via mijn BV was ik één van de 600 partners van een consultancy met wereldwijd 8.000 werknemers en dus bepaald geen ZZP-er.
Nu val ik als gepensioneerde weer verplicht onder de doelgroep als commandiet in een scheeps-CV met een jaarlijkse fiscale “winst uit onderneming” van een paar euro, maar ben opnieuw geen ZZP-er.
Verder gaat het naar mijn mening niet om € 1,8 miljard gederfde belastingen, maar om € 1,8 miljard als mogelijk gemiste grondslag voor belastingheffing, omzet voor de BTW en winst (meestal heel wat minder dan omzet) voor IB en VpB en dus om mogelijk enkele honderden miljoenen gemiste opbrengst voor de fiscus.
Het is mij overigens niet duidelijk waarom de fiscus circa € 45 miljoen als correctiepotentieel voor de Loonheffing signaleert bij entiteiten zonder personeel. Gaat het dan om loonheffing bij de inhuurders van deze “zelfstandigen”? En in hoeverre is er dan sprake van dubbeltellingen met betrekking tot IB en LH?
vrijdag 10 september 2010, 14:55 uur
Hoewel persoonlijk totaal niet betrokken, zou mijns inziens wel wat aan de bewoordingen moeten worden gedaan.
Ik begrijp dat mensen gebruik maken van regels/mazen dat is mijns inziens hun goed recht. De wetgever en in mindere mate de belastingdienst is verantwoordelijk voor deze wetgeving de ZZP’er maakt er alleen maar gebruik van. De wetgever heeft zelf een krom ondernemersbegrip in de wet opgenomen en dat al decennia terug.
Als ik de koppen lees, lijkt het meer op fraude. Begin met neutrale bewoordingen met name geldt dit voor de belastingdienst.
Als de belastingdienst wat uit eigen verklaringen lijkt te blijken 2/3 eenvoudig te controleren zaken erdoor laat glippen lijkt mij het probleem ergens anders te zitten.