Nieuwe erfbelasting: meeste kosten en baten bij de rijksten
(Zie toevoeging) De wijziging van de erfbelasting per 1 januari 2010 levert de rijkste Nederlanders verreweg het meeste profijt op. De rekening komt overigens ook bij hen terecht: mazen in de wet via trusts op belastingparadijzen worden gedicht. Althans daar heeft staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) de Tweede Kamer in een geheime bijeenkomst van overtuigd. Hij voegde er overigens een openbare garantie aan toe. Als de mensen met een trust andere slimmigheidjes gaan uithalen, zal de staatssecretaris ze net zo lang achtervolgen tot het beloofde bedrag in de schatkist zit.
Tegenover de constructiebestrijding staan tariefverlagingen die spectaculair ogen. Toch zullen maar weinig mensen daar echt van profiteren. Hooguit pakt de nieuwe erfbelasting iets gunstiger of zelfs iets nadeliger uit. Maar enkelen gaan er enorm op vooruit. Dat zijn bijvoorbeeld de kinderen van de rijkste mensen. Dat wil zeggen de 1% meest vermogenden. Die profiteren meer dan 100 keer zo veel van de wetswijziging dan de massa van 33% aan de onderkant, zo stelt SP-senator Geert Reuten in een ingezonden brief aan dit blog. Bij erfenissen buiten de directe familiesfeer is het voordeel voor de vermogenden 200 keer zo groot. Zowel de Tweede als de Eerste Kamer hebben geprobeerd dit cijfermateriaal boven water te krijgen; uiteindelijk is het de Eerste Kamer gelukt. Aanstaande dinsdag debatteert de Senaat de hele dag met De Jager over onder meer deze cijfers.
Reuten vindt dit niet het moment voor douceurtjes voor de rijksten. Als er vermogenden zijn die de wet misbruiken, dan moet de staatssecretaris daar een halt aan toeroepen en de opbrengst doorgeven aan zijn baas, schatkistbeheerder Wouter Bos.
Ondanks deze bevoordeling valt er ook voor de meest vermogenden nog wel wat te klagen. Belangenorganisatie de Vereniging Familiebedrijven (FBNed) wijst daar op. Anders dan nu moeten kinderen die de beleggingspot van een familiebedrijf erven veel belasting gaan betalen; van de erfenis kan tot 60% in de schatkist verdwijnen.
Op al deze punten heeft staatssecretaris De Jager het een en ander uit te leggen. Dat kan hij ontspannen doen. De invoering van de nieuwe belasting op 1 januari 2010 komt dinsdag niet in gevaar.
Toevoeging 15 december 2009: de Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel aanvaard met alleen de stem van de SP tegen. Senator Reuten liet na afloop weten teleurgesteld te zijn en zich in de steek gelaten te voelen door de fracties van GroenLinks en PvdA.
Foto Aertjan Grotenhuis:: senator Reuten tijdens zijn optreden in de Eerste Kamer op 15 december 2009
Illustratie euro: © Binnenhof.TV
Abonneer je 
maandag 14 december 2009, 12:05 uur
De keuze die dit kabinet voor verlaging van de erfbelasting maakt, vind ik al vreemd; nog vreemder is het ‘hoe’ van deze verlaging. Tijdens de voorbereiding van de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer, heb ik gegevens boven tafel gekregen die laten zien dat deze belastingverlaging vooral in het voordeel is van mensen die een zeer grote erfenis krijgen. Het blog bouwt daar op voort. Bijna eenderde (32%) van de verlaging slaat neer bij de top 5% van de vermogensverdeling. Dat zijn mensen die een vermogen van meer dan een half miljoen euro hebben; omdat ze dit al hadden of omdat ze het door erfenis hebben verkregen. Die top 5% gaat er relatief het meest op vooruit. Maar de hele top 35% van de vermogensverdeling gaat er fors op vooruit en toucheert het overgrote deel van de totale belastingverlaging: ruim tweederde (68%). Gemeten naar individuen krijgt de top 1% van de kinderen die erfbelasting betalen gemiddeld een 108 maal grotere belastingreductie dan de 33% aan de onderkant (erfenissen tot €25.000). Bij individuen van buiten de directe familie krijgt de top 1% zelfs een 224 maal grotere reductie dan degenen aan de onderkant. Een belastingherziening die de rijken zó sterk bevoordeelt, past zeker niet op een moment dat de regering zich door de economische crisis gedwongen ziet tot ingrijpende maatregelen. Op 19 terreinen bereiden werkgroepen momenteel draconische bezuinigingen voor. Uitdelen aan de rijksten heeft dan geen pas.
Wat betreft de laatste alinea van het blog van Aertjan Grotenhuis: ik ga toch nog m’n best doen om het wetsvoorstel in deze vorm tegen te houden – ik ben een aartsoptimist.
Geert Reuten, lid van de fractie van de SP in de Eerste Kamer
maandag 14 december 2009, 16:51 uur
Ik kan geen enkele sympathie opbrengen voor welke vorm van erfrecht belasting dan ook. Ik blijf dit een gelegaliseerde vorm van diefstal vinden, ongeacht de bron van het vermogen dat vererfd wordt. Daarom, ben ik van mening dat elk wetsvoorstel dat de afschaffing van deze belasting niet bewerkstelligd tegengehouden moet worden.
Als simpele werknemer die van zijn salaris, waarover voldoende belasting is afgedragen, enig geld overhoudt dat de kinderen kunnen erven, vind ik het totaal overbodig om dit restant nogmaals te belasten, ook als dit kapitaal gegroeid is door sparen, investeren of door de prijsontwikkeling van de huizenmarkt.
Ik ga ervan uit dat de belastingdruk op de extra inkomsten van de laatste activiteiten, voldoende moeten zijn om de gelddorst van de staat te lessen. Het is aan de belastingdienst om deze belastingen te innen en er dient daarom geen extra heffing achteraf plaats te vinden om dit alsnog te corrigeren. Verder is er geen enkel profijt voor de erflater noch vererver ten aanzien van de geïnde erfbelastingen.
In de huidige tijd zijn de erfbelastingen of successierechten een totaal achterhaald fenomeen dat niet langer van deze tijd is en daarom dient te verdwijnen. Tot op heden heeft niemand mij er nog van kunnen overtuigen dat dit niet waar is.
Wat mij tegenstaat in het gegoochel met getallen in de brief van de heer Reuten is dat hij zich baseert op de absolute getallen, want relatief wordt er over elke elke geërfde euro per categorie evenveel erfbelasting geheven en deze percentages gaan alleen omhoog als de volgende drempel bereikt wordt of de relatie tot de erflater anders is.
Ik heb geen enkele moeite om voldoende belastingen te betalen tijdens mijn werkzame leven en de periode hierna. Echter, als er hierna dan nog iets over is voor mijn erven dan is dat voor hen en niet voor de staat, omdat zoals boven beschreven de belastingen hierover al betaald zijn.
Klaas den Haan
dinsdag 15 december 2009, 15:21 uur
@ Klaas den Haan
U gaat volledig voorbij aan de onrechtvaardigheid van het wetsvoorstel van De Jager, zoals aangetoond door de heer Reuten. Sowieso is het de vraag of het erfrecht wel gehandhaafd moet worden daar het leidt tot een structurele ongelijkheid tussen kinderen uit verschillende families. Praten over “diefstal” is een cynische miskenning van deze immoraliteit. Voor publieke functies is het erfrecht gelukkig al grotendeels afgeschaft, met als laatste relict in Nederland de monarchie. Zo radicaal hoeft het niet per Se bij eigendommen, maar er mag voor mij wel fors gesneden worden in vermogens ten gunste van voorzieningen voor iedereen.
Nico Schouten
dinsdag 15 december 2009, 23:05 uur
Zolang bezit de basis voor het verwerven van inkomen blijft zal bezit ook de grondslag van belastingen blijven vormen, kwestie van herverdeling.
Martin van de Wardt-Olde Riekerink
woensdag 16 december 2009, 11:43 uur
@ Klaas den Haan.
Ik ben het helemaal met u eens: met erfbelasting wordt dubbel belasting betaald en zodoende is het een vorm van diefstal.
Schaf die hele handel af. Is veel goedkoper. Scheelt veel werk bij de belastingdienst. Staatssecretaris De Jager had zijn kostbare tijd ook nuttiger kunnen besteden.
Zonder erfbelasting rolt het geld ook wel. Bijvoorbeeld als extra pensioenvoorziening voor nabestaanden die alleen van de AOW moeten leven.
Daarnaast is het totaal onrechtvaardig dat het gunstiger is voor de have’s en niet voor de have’s not.
Lisa de Wit
woensdag 16 december 2009, 14:49 uur
Weinig mensen ervaren het betalen van belasting als een recht. Voor velen is het afdragen van een deel van hun vermogen of inkomen aan de Staat een belasting. Voor de belastingen die ingevolge de Successiewet geheven worden, geldt dat des te meer. Na de belastingen die betaald moeten worden als men vermogen of inkomen verwerft, moet over het netto vermogen nog eens belasting betaald worden als dat overgaat naar iemand die de erflater of schenker lief is. De Staat heft belasting over een handeling, die zich niet in het economisch verkeer maar in de privésfeer afspeelt. Velen ervaren deze zeer politieke en herverdelende belastingen daarom als wrang en onrechtvaardig. Dat is de reden waarom de VVD deze belastingen wil halveren en op termijn geheel wil afschaffen.
Ger Biermans,
Fiscaal woordvoerder van de fractie van de VVD in de Eerste Kamer
woensdag 16 december 2009, 14:56 uur
@ de heer Reuten,
Houdt u ook rekening met het effect dat bij zeer hoge tarieven, zoals een tarief dat kan oplopen tot 68%, mensen veel meer hun best zullen doen om die belasting te ontlopen? Dat kan illegaal zijn, maar daar ga ik even niet van uit, maar het zal ongetwijfeld gebeuren. Het kan ook legaal. De estateplanningpraktijk is een groeiende praktijk. Als wij de tarieven aanmerkelijk verlagen, zal daarmee de neiging van belastingplichtigen om belasting te besparen minder worden, waardoor wellicht het statistische effect op de vermogensverdeling een stuk minder zal uitpakken.
Peter Essers,
Senator voor het CDA
woensdag 16 december 2009, 14:58 uur
@Peter Essers
Naar mijn persoonlijk oordeel
– ik heb hierover niet met mijn fractie overlegd –
zit in de mens zowel het goede als het slechte. De
mens is in wezen zowel egoïstisch als altruïstisch.
Waar wij in de opvoeding van onze kinderen en in
onze maatschappij voor moeten zorgen, waar wij
ons voor moeten inzetten, is dat het goede komt
bovendrijven. Ik ben in eerste instantie niet
geneigd om er op voorhand van uit te gaan dat
mensen slecht zijn. Ik ga er dus niet van uit dat als
de Staat bepaalde belastingen oplegt, mensen die
belastingen zullen ontduiken. In beginsel ga ik er in eerste instantie van uit dat mensen zullen begrijpen
waar de belastingen voor dienen. Er moeten
voorzieningen zijn, er zijn armen en rijken en het is
heel normaal dat rijkere mensen meer bijdragen
aan de voorzieningen dan arme mensen. Dat doen
wij, dus ik vind niet dat wij onze wetgeving per se
moeten afstellen op het slechte van de mens. Je
moet er overigens wel rekening mee houden, maar
dat is wat anders.
Geert Reuten,
lid van de fractie van de SP in de Eerste Kamer
(discussie in de Kamer over de successiewet)
woensdag 16 december 2009, 15:03 uur
@ de heer Reuten
U zegt dat de armen belasting betalen. Nee, het mooie van dit wetsvoorstel is dat waar nu nog 88.000 kinderen per jaar betalen, straks nog maar 66.000 kinderen per jaar successiebelasting betalen. Daar gaat dus gewoon een fors aantal vanaf. Het mooie is dat er straks, als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, per jaar nog maar 500 partners met de allerhoogste verkrijgingen in Nederland zijn die successiebelasting betalen. De rest betaalt het gewoon niet meer. Die hele onderkant waarover de heer Reuten het iedere keer heeft, betaalt dus geen successiebelasting, betaalt niks en minder dan niks kun je niet betalen.
Jan Kees de Jager
staatssecretaris van Financiën
in de Eerste Kamer
woensdag 16 december 2009, 22:47 uur
@ Jan Kees de Jager, staatssecretaris van Financiën
66.000 ipv 88.000 is m.i. bepaald geen mooie of indrukwekkend te noemen verbetering van het aantal door erfbelasting getroffen kinderen.
In de deelstaat Valencia/Spanje, waar ik al meer dan 15 jaar woonachtig ben, evenals in enkele andere deelstaten is t.a.v. de erfbelasting wel een mooie indrukwekkende en sociaal-moedige verbetering ingevoerd.
Sinds enkele jaren is (voor alle residenten!) de erfbelasting nagenoeg (op 1% na) volledig afgeschaft. (De vermogensbelasting bestaat al helemaal niet meer.)
Opmerkelijk, omdat anders had mogen worden verwacht gezien de financiële positie van Spanje.
Vittoria C. Ammirato
vittoria@telefonica.net
donderdag 17 december 2009, 10:02 uur
Geachte lezers,
De heer De Jager heeft naar mijn mening een (voor het grootste deel) goede en verstandige wet bepleit en ingevoerd weten te krijgen.
Het vergt wat rekenwerk (van een geheel andere orde dan de heren De Jager en Reuten hierboven ten beste geven), maar als u dat rekenwerk doet dan zal u blijken dat voor een vererving van ouders naar kinderen van bijvoorbeeld een hypotheekvrij eigen huis (laten we zeggen: waarde tussen 250.000 tot 800.000 eur.) vrijwel evenveel belasting wordt betaald onder de nieuwe tarieven zoals die zullen gelden vanaf 1/1/2010 als onder de tarieven daarvoor.
Voor vererving van kleine vermogens en voor de vererving van hele grote vermogens leveren de nieuwe tarieven een besparing op, voor de grote middengroepen verandert er uiteindelijk niet veel. Dat is ook niet verwonderlijk, want de wet moest budgettair neutraal zijn.
Het loont nog steeds de moeite om een goed testament te maken en u door een expert voor te laten lichten over mogelijkheden tot besparing!
Vooral als er in het verleden in uw familie bijvoorbeeld het huis waar de ouders in wonen al aan de kinderen is overgedragen om successierecht te vermijden, dan heeft de wet hele vervelende gevolgen voor u. In dat geval moet u zich zeker voor laten lichten!
Bernard Kapma
donderdag 17 december 2009, 12:18 uur
Het terugbrengen van het aantal belastingplichtigen voor het successierecht van 88.000 naar 66.000 zal moeten worden gezien als een begin richting de afschaffing van het successierecht, zoals in de ons omringende landen reeds is gebeurd. Successierecht heffen is onrechtvaardig, omdat over die gelden reeds (jarenlang) inkomsten- en vermogensbelasting is betaald. De overgang van privé kapitaal naar erfgenamen behoort onbelast te kunnen plaatsvinden.
Mr. Dr. Astrid Klein Sprokkelhorst
vrijdag 18 december 2009, 09:44 uur
We moeten in dit land toch nog 35 miljard euro bezuinigen? Waarom moet een beperkte groep Nederlanders die toch al genoeg inkomen hebben een vermindering van belasting krijgen? Voor mij is het nieuw dat rechtvaardigheid een norm is bij het nemen van politieke besluiten. Mensen met hoge inkomens krijgen immers belastingkorting op hun hypotheekrente en hun pensioenopbouw, dat is toch niet rechtvaardig. En het het voorstel van “onze” regering om de AOW-uitkering 2 jaar uit te stellen treft toch ook vooral de mensen met een laag inkomen. Zij hebben straks geen andere keuze dan door te werken tot ze 67-jaar zijn.
Wil Driessen
maandag 28 december 2009, 11:52 uur
De erfrechtbelasting is een krom instrument om de rijken rijker te laten worden en de armen armer. Zo in de stijl van als voor een dubbeltje geboren bent zul je nooit een kwartje mogen worden.
G. Vis