Belasting betalen is voor de dommen
Met zijn publicatie Betalen is voor de dommen, schreef Flip de Kam in 1977 een provocerend boek. Weinigen beseften toen hoe lek de inkomstenbelasting was. Anno 2008 leende staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) de titel om te illustreren hoe verrot het successierecht onder zijn voorgangers is geworden. Hij rekent dat toe aan slimme belastingadviseurs en estateplanners die de economische en fiscale werkelijkheid voor eigen gewin kunstmatig uiteen hebben gedreven. In de woorden van de staatssecretaris: het dak lekt, de voorzieningen zijn verouderd, er zitten scheuren in de muren er is nauwelijks onderhoud gepleegd. Hij gaat de successiewet “heel drastisch vernieuwen” door constructies te bestrijden, de heffing te vereenvoudigen en de tarieven verlagen. Dat liet hij vanavond weten tijdens in een gastcollege aan de Universiteit van Tilburg.
De staatssecretaris vindt een belasting op verervingen en schenkingen rechtvaardig. De erfenis vergroot de draagkracht van de erfgenaam die er bovendien niets voor heeft hoeven te doen. Daarmee verwerpt de staatssecretaris argumenten dat bijvoorbeeld iemand die geld schenkt al belasting heeft betaald toen hij het geld verdiende. Als hij het weggeeft, ziet hij de fiscus opnieuw een hap uit het kapitaal nemen. De Jager kijkt evenwel alleen naar de begunstigde die immers formeel de belastingplichtige is.
De constructies “voor de rijken die zich een financieel adviseur kunnen veroorloven”, rijzen de pan uit. Zozeer zelfs dat de staatssecretaris al het geld dat hij nodig heeft voor een fikse tariefverlaging binnen wil halen door een eind te maken aan de constructies. Het toptarief van 68% daalt daardoor naar minder dan 50%. Voor naaste verwanten gold al een lager toptarief van 27%. Dat kan naar 20%, zo denkt de bewindsman. Maar dan “alleen als iedereen netjes meebetaalt”. Dit betekent ondermeer dat “rijken niet meer hun heffing kunnen ontgaan door bijvoorbeeld emigratie of kapitaalvlucht”. De staatssecretaris zegt niet hoe veel geld met de constructiebestrijding en de tariefverlaging gemoeid is. Hij krijgt in elk geval niets van zijn politieke baas minister Bos. Evenmin legt de staatssecretaris uit hoe hij ‘de rijken’ wil tegenhouden als ze emigreren. Emigratieheffingen (conserverende aanslagen) liggen onder vuur bij de Hoge Raad en de Europese rechter.
Hoe dan ook wil de staatssecretaris door ‘trucs’ te bestrijden een einde maken aan de huidige ‘estateplanning’. Die wordt trouwens ook oninteressant door de lagere, niet-progressieve tarieven en een eenvoudiger wet die “niet langer alleen voor professionals te begrijpen is.” Een eerlijke heffing kan op een groter draagvlak rekenen, aldus de staatssecretaris vanavond in zijn gastcollege in Tilburg. Hij geeft daarin uitgebreid inzicht in de vele nu gehanteerde constructies. Dat onder verwijzing naar een >artikel in deze krant< over Nederbelgen. “Let wel: als ik mijn zin krijg is dat binnenkort allemaal afgelopen”.
De staatssecretaris heeft niet alleen de financiering slechts vaag voor ogen, ook van de opzet van de nieuwe Wet schenk- en erfbelasting ziet hij op dit moment alleen de contouren. Hij wil in elk geval het kleinere innovatieve bedrijfsleven tegemoet komen en samenwonende partners grotere vrijstellingen geven. Voor de verdere ontwikkeling rekent De Jager op ondersteuning van belastingwetenschappers, andere deskundigen en geïnteresseerden. Hij heeft >een speciale website< geopend waarop men per onderdeel commentaar kan leveren.
Aan dit blog is in de rechterkolom een poll gekoppeld.
U kunt hieronder op dit blog reageren. Een eerdere discussie over het successierecht naar aanleiding van VVD-kritiek op het successierecht vindt u >hier< .
Bovenste foto: boekomslag van Betalen is voor de dommen (1977) Flip de Kam; de onderste foto toont het startveld van een video waarin de staatssecretaris zijn plannen toelicht. Op de site van het ministerie van Financiën is een apart onderdeel aan de komende wetgeving gewijd.
Abonneer je 
dinsdag 15 april 2008, 10:41 uur
De Jager wil hervormen zonder de opbrengst te verlagen. De VVD wil niet alleen fors vereenvoudigen maar ook de tarieven veel verder verlagen. De Jager moet voor ons ook ambitieuzer zijn met zijn tijdsplanning. Wij willen al een forse tariefverlaging per 2009. Dit kabinet kan op de kortste termijn nieuwe belastingen invoeren, dan moet het ook in staat zijn de vermaladijde sterftax met gezwinde spoed echt te verlagen,
Bij veel lagere tarieven zijn er ook minder constructies. Ik woon in de grensstreek in Weert. Daar heb ik veel mensen over de grens zien verdwijnen die willen voorkomen dat de vrucht van een leven lang hard werken in handen van de fiscus verdwijnt. Ik ben er van overtuigd dat veel van die Nederbelgen bij lagere tarieven weer terugkomen en dan meteen hier in Nederland weer belasting gaan betalen, zoals de motorijtuigenbelating en de BPM. Daar verdien je ook al veel mee terug.
De VVD komt met een plan om de opbrengst van het huidige successierecht te halveren, dus met één miljard euro terug te brengen. Dat financieren we door verscheidene nieuwe uitgaven uit het Prentenboek van het kabinet te schrappen. De VVD biedt op twee terreinen dus meer dan dit kabinet. De tariefdalingen zijn veel forser en ze komen veel eerder. Uiteindelijk wil de VVD helemaal van het successierecht af omdat we het een onrechtvaardige heffing vinden.
Frans Weekers, lid van de VVD-fractie in de Tweede Kamer
dinsdag 15 april 2008, 17:24 uur
De staatssecretaris heeft gelijk als hij zegt dat het successierecht rechtvaardig is. De erfgenaam heeft er niets voor hoeven doen. Het argument van twee maal belasting betalen dat velen tegen deze belasting hanteren is ook onzin. Als ik van mijn loon, waarover inkomstenbelasting is betaald, iets koop dan betaal ik daar ook BTW over en de winkelier draagt een deel af aan vennootschapsbelasting etc etc.
De opbrengsten mogen van mij trouwens ook wel omhoog. Vanuit historisch perspectief zijn die namelijk erg laag. We zijn steeds rijker geworden, maar de opbrengsten uit successierecht zijn vergelijkbaar met die halverwege de jaren 70. Dat slaat natuurlijk nergens op, en gecorrigeerd voor inflatie zou ik dan ook stellen dat ze inmiddels al gehalveerd zijn. (zie voor de exacte cijfers de historische reeksen van het CBS)
Marco Knol
dinsdag 15 april 2008, 17:28 uur
Wat zijn de argumenten die onze staatssecretaris van Financiën naar voren brengt voor zijn ingrijpende restauratie om het, naar zijn mening, op instorten staande gebouw van de successiebelasting van de ondergang te redden? In de eerste plaats de opbrengst, omdat het kabinet Balkenende IV die 2 miljard euro nodig heeft voor zijn uitgaven die volgens afspraak niet omlaag kunnen. Het aloude gezegde dat men de tering naar de nering moet zetten, geldt niet voor de wetgever die eerst de tering vaststelt en dan de nering bij de burgers afdwingt. Zijn tweede argument is de rechtvaardigheid die hij aanwezig acht in het belasten van de verkrijging van draagkracht in de vorm van vermogen waarvoor je niets hebt hoeven doen. Dat klinkt logisch, maar dat is het niet. Geërfd vermogen werd voor het overlijden bij de erflater tegen 1,2% belast via de fictieve vermogensrendementsheffing (kunstig verpakt als 30% van een door de wetgever bedacht fictief rendement van 4% van het gemiddelde vermogen per kalenderjaar). Na de “bevoorrechte verkrijging” (zo noemden we dat vroeger) gaat de erfgenaam die 1,2% belasting over het geërfde vermogen betalen. Vadertje staat blijft dus na de rouwperiode gewoon over het vermogen heffen, maar pakt bij overlijden en passant een niet onaanzienlijk deel van het langskomend geld. Wie is hier de bevoorrechte verkrijger? Juist: de overheid!
Maar nu voelt die bevoorrechte overheid zich, bij monde van De Jager, benadeeld door burgers die proberen zich te weren tegen de gevolgen van de nabestaandenbelasting. Niet alleen een handjevol mensen dat grensoverschrijdende capriolen uithaalt, maar vooral zij die op eenvoudiger manieren proberen hun spaargeld na hun overlijden niet in handen van de grijpgrage overheid te latenvallen. Meestal met hulp van de afdeling estate planning, die zowat iedere bank op de hoek heeft. Zij hollen, zo liet de staatssecretaris in Tilburg weten, de opbrengst van de successiebelasting uit. Het moet uit zijn met de grappen en grollen, de notariële schuldigerkenning, het ik-opa testament. Nog even en we kunnen weer naar de notaris voor een nieuw testament. Nadat Vermeend de inkomstenbelasting heeft hervormd en Wijn de vennootschapbelasting, roept De Jager zich uit tot de schepper van de nieuwe “schenk- en erfbelasting”. Met tarieven die niet boven de 50% mogen uitkomen, zegt hij. Maar wel over een bredere grondslag, voegt hij eraan toe, en dus met een even hoge opbrengst voor de schatkist. Gelukkig mogen we allemaal meedenken via zijn website. Welnu, wie zich daartoe geroepen voelt, doet er goed aan eerst eens het uit 2000 daterende rapport van de Commissie Moltmaker “De warme, de koude en de dode hand” te lezen (het blijkt intussen te zijn verdwenen van de website van het ministerie van Financiën!). Moltmaker heeft zich niet begeven in de felle discussie over de rechtsgrond van de successiebelasting en legt zich er min of meer bij neer dat die belasting nu eenmaal bestaat. Benjamin Franklin zei al: “nothing is certain but death and taxes”. Bij de erfbelasting vallen die twee zekerheden in ieder geval samen.
Han Kogels, hoogleraar Europees belastingrecht
dinsdag 15 april 2008, 17:29 uur
De plannen van De Jager zijn uit een oogpunt van een eerlijke verdeling van lasten alleszins redelijk. De reactie van het lid van de VVD-fractie is voorspelbaar en niet overtuigend:
- toen destijds de VVD deel uitmaakte van de regering heeft zij geen hard punt gemaakt van de halvering van de opbrengst van de betreffende belastingwet,laat staan van de afschaffing van het successierecht,
- het getuigt van weinig realiteitszin om te pleiten voor het schrappen van plannen van de huidige coalitie en de daardoor vrijkomende middelen aan te wenden voor verlaging van de opbrengst van de successiewet;een in politiek opzicht onhaalbare ” dubbelslag “.
Het is overigens opmerkelijk dat de heer Weekers zich niet uitdrukkelijk keert tegen de bestaande constructies op het gebied van deze wet.
Jan Wemmenhove
dinsdag 15 april 2008, 19:53 uur
Voor 2008 is aan successie- en schenkingsrechten 2 mld begroot, dit is 1,4% van de totale belastingontvangsten die zijn begroot op 144,1 mld. Gezien alle ontwijkende maatregelen en de bestrijding daarvan, zijn de perceptiekosten ongetwijfeld hoger dan 1,4% van de totale perceptiekosten voor de inning van de belastingen.
Waarom wordt de Successiewet niet meteen helemaal afgeschaft?
De verhoging van de BTW met 1 procentpunt levert ook ongeveer 2 mld op, waarmee het “verlies” al is gecompenseerd.
Evert Smies
woensdag 16 april 2008, 22:22 uur
Het argument dat de ontvanger van een erfenis er niets voor heeft hoeven doen, snijdt geen hout. Dat wil niet zeggen dat een ander ermee vandoor kan gaan. Het is bovendien niet uit te sluiten dat de ontvanger wel degelijk heeft bijgedragen aan de erfenis. Zeker is wel dat de fiscus er niets voor heeft hoeven doen. Deze heeft al jarenlang de vruchten geplukt van het inkomen en vermogen van de erfenis. De vergelijking met het betalen van BTW gaat ook mank. Het gaat hier niet om het afdragen van BTW op de erfenis.
Een bijkomend groot probleem van de successierechten is dat het vaak tot een gedwongen verkoop (van de zaak) komt omdat anders de fiscus niet betaald kan worden. Vele bedrijven worden daardoor verkwanseld.
Naar mijn mening is de sterftax een, zoveelste, onrechtvaardige belasting. Overigens spreekt men van trucs om zo min mogelijk successierechten te betalen. Dit zijn allerminst trucs maar een logisch gevolg van de gecompliceerde wetgeving die juist daardoor allerlei mazen kent.
Het is wel weer bijzonder droevig om te zien dat een, door velen als onterecht ervaren, belastingwetgeving veranderd wordt en deze verandering financieel gecompenseerd dient te worden. Dat is bij nagenoeg iedere belastingverandering het geval. Dit keer zijn het toevallig niet de rokers en/of autorijders die de klos zijn.
Eduard Pijl
donderdag 17 april 2008, 12:38 uur
Afschaffen die sterftax!
Waar komt toch het dogma vandaan dat men (nogmaals) geplukt moet worden als men dit leven verlaat. De erfgenaam heeft er niets voor hoeven doen is een “dooddoener” ; de overheid ook niet. Beschaving tonen en geen struikroverij plegen, dat zou de wetgever sieren.
De rijken worden er rijker van: een vals argument. Kwantitatief te verwaarlozen en sinds waarom legitimeert het afgunstargument beroving door de staat?
En de staatsecretaris hoort te weten dat het niet waar is, dat alleen de rijken “aangepakt” worden. Dat is onkunde of een leugen.
En budgettair neutraal is geen beleid; het is gebrek aan beleid; onmacht.
Peter van den Berg
zaterdag 19 april 2008, 10:23 uur
Het is bedroevend de Nederlandse mentaliteit bevestigd te zien. W.F. Hermans verwoordde deze mentaliteit al eens: Wat ik niet mag (houden), mag jij lekker ook niet (houden). Het is het bekende verhaal van het maaiveld. In de middeleeuwen waren er roofridders die je leven bedreigde als je geen belastingen betaalde. Nu hebben we een overheid die je alles afhandig probeert te maken en ons probeert wijs te maken dat het goed voor ons is. Er zal hier nooit iets veranderen. Een aan belastinggeld verslaafde overheid zal ten alle tijden alles compenseren. Zijn het niet de accijnzen die omhoog gaan dan verzint Den Haag wel een vliegtax. Een hele goedkope manier is wel het verhogen van de BTW. Dit graaikabinet doet alles tegelijk. Deze overheid maakt meer kapot dan ons lief is.
zaterdag 19 april 2008, 22:47 uur
De heer Weekers weet het goed te vertellen of toch niet? De VVD wil dat de staatssecretaris de tarieven verder naar beneden moet brengen en sneller. Daarbij geeft hij aan dat hij denkt dat mensen die nu naar het buitenland ‘vluchten’ dan weer terugkomen en weer belasting gaan betalen. Aan het eind van zijn betoog schrijft hij echter dat de VVD (op termijn) de hele ‘sterftax’ wil afschaffen. Dan betaalt er niemand weer wat. Dus ook die teruggekeerde ‘Nederlanders’ niet. Bij het verlagen van het tarief van een belasting of een afschaffing daarvan kost dit de schatkist geld. Dit gat zal dan toch ‘gerepareerd’ moeten worden (snijden in ander overheidsuitgaven of andere manieren vinden om het tekort aan te vullen). Helaas geeft de VVD hier geen antwoordt op. De heer Weekers zegt zelfs dat al die Nederlanders die terugkomen ook weer BPM en motorrijtuigenbelasting gaan betalen (uiteraard, zij rijden allemaal auto). Maar is het niet de VVD die juist ook deze belastingen af wil schaffen?
Het verlagen van belastingen of zelfs afschaffen daarvan. Prima, geef dan wel aan wat de gevolgen hiervan zijn. Meer bezuinigingen; minder overheid etc. Maar probeer geen zoete broodjes te bakken zonder het zuur te benoemen…
zondag 20 april 2008, 19:39 uur
Voor het eerst weer eens een zinnig geluid van de VVD nadat deze jarenlang, net als alle andere partijen, verantwoordelijk is geweest voor allerlei belastingidioterie (betalen voor het niet rijden met je auto, om maar wat te noemen). Wel nogal naïef te denken dat mensen die uit Nederland vertrokken zijn weer terugkomen om alsnog onbeschofte BPM en andere belastingen te komen betalen. Dat is nu net één van de redenen waarom Nederlanders wel klaar zijn met deze overheid. Het verbaast mij dat iedere keer gesproken wordt over compensatie terwijl de discussie moet gaan over het wel of niet rechtvaardig zijn van de sterftax.
Het is dan ook niet terecht om van dhr Weekers (een eerdere reactie) compensatievoorstellen te verwachten. Deze aan belastinggeld verslaafde overheid heeft vrijwel altijd twee petten op. Het is dan ook een illusie te denken dat we ooit vanuit hypocriet Den Haag eenvoudige en rechtvaardige regelgeving mogen verwachten.
Eduard Pijl
zondag 20 april 2008, 23:52 uur
In discussies over belasting lees je vaak termen als “onrechtvaardig”, “grijpgraag”, “stelen”. Je ziet eigenlijk zelden mensen uitleggen wat ze onder rechtvaardige belasting verstaan, behalve dan dat zij zelf minder en anderen meer zouden moeten betalen – of dat wij allemaal minder zouden moeten betalen, maar dan weer zonder erbij te zeggen wie daarvoor zou moeten bloeden.
Concreet. Als wij nu eens alle belasting op erven en schenken zouden laten vervallen, is er dan een verhoging van andere belastingen of een vermindering van overheidsuitgaven denkbaar, waar voldoende steun voor in de samenleving denkbaar is? Ik vrees van niet. Daarmee is ook het idee van én eenvoudig én rechtvaardig slechts een mooie droom.
maandag 21 april 2008, 10:25 uur
Eenvoudige en rechtvaardige belasting kan wel degelijk bestaan. Ik ben van mening dat het overgrote deel van de bevolking wil betalen voor dat wat men gebruikt. Rijd je auto, dan betaal je mee aan alle kosten van het wegennet. Vaar je een boot dan betaal je mee aan de kosten van oevers, bruggen en baggeren etc.
De huidige situatie is zo dat er nog maar nauwelijks verband is tussen de belastingen en datgene waarvoor hij geheven wordt. Een droevig voorbeeld is de vliegtax die er aan komt.
Ik begrijp sowieso niet dat een belastingverlaging of afschaffing moet leiden tot een andere belastingverhoging. Het gaat om het wel of niet rechtvaardig zijn van een belasting.
Een vermindering van overheidsuitgaven ligt nogal voor de hand gezien de idiote geldsmijterij van onze overheid. Al was het alleen al maar om het nodeloos rondpompen van geld wat op bijna alle vlakken gebeurt. Daar kun je boeken mee volschrijven.
Het is meer dan logisch dat je iemand die niet goed met geld kan omgaan, je niet graag je geld in handen geeft.
Eduard Pijl
dinsdag 20 mei 2008, 02:33 uur
Natuurlijk kunnen de successierechten worden afgeschaft en kan het gemis van twee miljard euro belastingopbrengst makkelijk gecompenseerd worden zonder dat het de per saldo pijn doet.
Wie heffen er belastingen in Nederland:
1. De rijksoverheid
2. De provinciale overheid via de rijksoverheid
3. De waterschappen!!!!!
4. De gemeentelijke overheid.
1. De rijksoverheid:inkomstenbelasting,
vennootschapsbelasting, btw etc. etc. etc.
2. De provinciale overheid: de opcenten op uw
motorrijtuigenbelasting
3. De waterschappen: de waterschapsheffing
Jan van Erp
4. De gemeentelijke overheid: uw OZB.
Waterschappen hebben geen enkele legitimiteit om zelfstandig belasting te heffen. Wie van u heeft er de laatste 20 jaar meegedaan aan de verkiezingen van de waterschappen? Echt waar, deze verkiezingen bestaan. De waterschappen kunnen worden opgeheven. De taken kunnen worden overgeheveld naar rijkswaterstaat.
We bezuinigen miljoenen aan bestuurs- en administratiekosten.
Schaf de OZB af en compenseer de gemeentes voor bijvoorbeeld 90% via een uitkering uit het gemeentefonds. Waarom zou een gemeente zelfstandig belasting moeten heffen. Er zijn voors en er zijn tegens. Ik ben zelf jaren gemeenteraadslid geweest. De bezuiniging op perceptiekosten beloopt in de honderden miljoenen zo niet miljarden euro’s. Het gemeentefonds zou aangevuld kunnen worden via een verlaging van de hypotheekrenteaftrek. Uiteindelijk is het de zelfde huizenbezitter die betaald.
Als laatste schaffen we ook nog het huurwaardefortait af en compenseren dit nogmaals door een verlaging van de hypotheekrenteaftrek. Alweer vestzak broekzak, zei het dat de uitvoeringskosten alleen maar lager worden.
Het resultaat: Geen jaarlijkse of vier jaarlijkse taxatie van uw woning meer nodig, minimaal twee miljard minder aan uitvoeringskosten, de hypotheekrente is nog voor 70, 80 of 90% aftrekbaar (een kwestie van doorrekenen), allerlei belasting constructies worden minder interessant, een vereenvoudiging van het belastingstelsel en tenslotte betalen we minder belasting.
Probleem: geen enkele politieke partij durft dit aan te pakken.
dinsdag 20 mei 2008, 03:03 uur
Ik schrijf in mijn vorige reaktie dat mijn voorstel geen pijn doet.
Het doet wel pijn bij waterschapsbestuurders en erg veel ambtenaren die overbodig worden.
En niet te vergeten politieke bestuurders die de OZB toch vaak als een speeltje zien.
Jan van Erp
maandag 15 december 2008, 06:57 uur
De belasting flink naar beneden zal de werkgelegenheid goed doen!
donderdag 9 december 2010, 19:58 uur
belasting omlaag,> werkgelegenheid en investeringen en netto-inkomens omhoog ,> Meer bestedingen, meer inkomsten voor Nederland.
Belastingheffing zorgt er echter wel voor dat het verschil van besteedbaar inkomen kleiner blijft.
Kloppen mijn beweringen?