Bos en Kommer verwordt tot klucht
Dit blog is alleen voor liefhebbers. U komt aan uw trekken als u houdt van een politieke klucht of van fiscale scherpslijperij. Bijkomende voorwaarde: u mag niet aan het Amsterdamse Bos en Lommerplein wonen. Dan is het namelijk niet leuk meer. Het gaat over de belasting over uw evacuatievergoeding. De gemeente verzekerde u dat die onbelast is maar de fiscus stuurt toch een aanslag.
Toen de SP-fractie in de Tweede Kamer opheldering vroeg aan staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) hield die vol dat de uitkering belast is, sterker nog dat hij er, zelfs als staatssecretaris, niets aan kan doen. Op dit weblog betoogden de Leidse fiscale emeritus-hoogleraar Giele en de Rotterdamse hoogleraar Kogels evenwel dat de uitkering onbelast is, zodat de aanslag in de prullenbak kan. De Kamer vertrouwde de staatssecretaris niet meer en vroeg advies aan haar eigen adviseur, de parlementair advocaat. Die concludeert dat de aanslag terecht is maar dat de staatssecretaris hem best kan terugnemen als hij dat zou willen.
Vanmiddag ging de Kamer het debat aan met De Jager (op de klikbare foto tijdens het debat samen met de directeur-generaal van de Belastingdienst Jenny Thunnissen). Daar toverde de staatssecretaris een tot dan toe onbekend rapport van de Tilburgse emeritus-hoogleraar Geppaart uit de hoge hoed. De grijze eminentie betoogt dat de uitkering belast is én dat de staatssecretaris niet kan ingrijpen. (Zie toevoeging onder dit webloh) De linkse oppositie liet zich niet voor één gat vangen en kwam ook met een onbekend rapport op de proppen. Daarin spreekt de Tilburgse emeritus-hoogleraar Van Dijck, een van de grootste fiscalisten. Hij stelt dat de uitkering onbelast is, zodat de aanslag zelfs zonder ingrijpen van de staatssecretaris onrechtmatig is.
Achter stapels hooggeleerde opinies ontstond een politieke patstelling. De Jager wil niet ingrijpen omdat zijn adviseurs zeggen dat hij dat niet mag. En belangrijker nog omdat ‘zijn’ CDA en de VVD dat ook vinden. Zij zoeken de fout bij de Amsterdamse PvdA wethouder van Financiën Lodewijk Asscher die voor zijn beurt sprak bij het toezeggen van belastingvrijdom. “Een Kafkaiaanse situatie”, aldus CDA-woordvoerder Jules Kortenhorst. PvdA en SP aan de andere kant erkennen fouten van het Amsterdamse gemeentebestuur maar beroepen zich op hún stapeltje hooggeleerden en op de parlementair advocaat. Waar een politieke wil is, is een weg, zo redeneren zij.
Staatssecretaris De Jager gaat geen millimeter verder dan het herhalen van een eerder aanbod aan Amsterdam om de belastingheffing voor de Bos en Lommer geëvacueerden af te kopen voor anderhalve ton. Daarbij wil hij het deel van de uitkering waar min of meer aantoonbare kosten tegenover staan, onbelast laten. Hier ligt ruimte voor het creëren van een oplossing. “Waarom beginnen ze niet aan een mediation”, verzuchtte PvdA-woordvoerder Paul Tang dan ook. Maar dat was na de vergadering.
De parlementair advocaat is in het debat door een Kamermeerderheid als onbetekenend terzijde geschoven. Daar hoef je dus voortaan geen geld meer aan te besteden. De bal ligt nu opnieuw in Amsterdam. Hoe je dit politieke spel ook noemt, zwartepieten of kwartetten met hoogleraren, het is gênant. De speelbal zijn de bewoners. Die werden eerst met hun huisvesting van hot naar her geslingerd en nu gebeurt fiscaal hetzelfde.
Op zaterdag 29 september is de fiscale rubriek geheel aan dit onderwerp gewijd.
Toevoeging: Het rapport van prof. Geppaart is op 5 oktober naar de Tweede Kamer gestuurd. Het is aanzienlijk groter dan het ‘éne A-4tje’ waarover de staatsecretaris tegenover de Tweede Kamer sprak. De toezending gebeurde in het kader van de bekendmaking van een compromis tussen de Belastingdienst en de gemeente Amsterdam.
Abonneer je 
donderdag 27 september 2007, 01:53 uur
Een belangrijk thema in (oudere) science fiction was dat supercomputers en robots de macht zouden overnemen. Zij zouden het leven van burgers sturen zonder enige controle door die burgers, het opmerken van systeemfouten of onrechtvaardigheden zou zonder meer worden afgestraft, etc., etc. Totale machteloosheid van de burger, totale ondergeschiktheid aan een onbegrijpelijk en onbeheersbaar systeem, dat zou de toekomst zijn.
Anno 2007 heb ik een beeld van de relatie burger/overheid, op ieder niveau, dat nog veel meer beangstigend is dan wat in 50 jaar science fiction werd voorspeld.
donderdag 27 september 2007, 10:24 uur
Tijdens overleg met de Tweede Kamer heeft Staatssecretaris De Jager toegezegd de gemeente Amsterdam nogmaals een aanbod te doen om de belasting voor de bewoners van Bos en Lommer te betalen. Daarnaast zei hij toe dat de extra vergoeding die gebruikt is om direct toe te rekenen kosten te betalen niet zal worden belast. In het debat gaf de staatssecretaris aan dat er geen juridische ruimte is voor de Belastingdienst om de extra vergoeding niet te belasten.
Tekst nieuwsbericht van het ministerie van Financiën van 27 september 2007
donderdag 27 september 2007, 13:20 uur
NRC Handelsblad heeft het ministerie van Financiën om het advies van prof. Geppaart gevraagd. Dat is nog niet openbaar. Een dezer dagen wordt het aan de Tweede Kamer gestuurd. Pas dan is het mogelijk deze hooggeleerde opinie aan dit blog toe te voegen. Ook het tegenovergestelde advies van prof. Van Dijck moeten we nog ontvangen. Voorlopig blijft het dus nog even een spookdiscussie, wat de politieke besluitvorming overigens in het geheel niet deert.
donderdag 27 september 2007, 16:13 uur
De Tweede Kamer heeft het advies van de Tilburgse emeritus-hoogleraar Van Dijck ter beschikking van NRC Handelsblad gesteld. Dat advies blijkt opgesteld te zijn op 18 augustus 2007 maar is op 25 september 2007, de dag vóór het debat over Bos en Lommer in de Tweede Kamer, door het advieskantoor Ernst & Young per mail naar de Kamer gestuurd. De staatssecretaris van Financiën kende dit stuk tijdens het debat nog niet. Zo op het eerste oog is hier strategisch met de beschikbaarheid van informatie gemanipuleerd. Bij het advies van Van Dijck had het advieskantoor een opinie van het hoofd van het eigen wetenschappelijk bureau (Simon Strik) gevoegd. Dit advies op blanco briefpapier is >hier< te downloaden. Ook dit advies had se staatssecretaris niet bereikt.
Op dit moment is het ‘tegenadvies’ dat de staatssecretaris van Financién door zijn eigen emeritus-hoogleraar Geppaart heeft laten opstellen, nog niet openbaar. De staatssecretaris heeft evenwel toegezegd dit aan de Kamer te zullen sturen. Dat alles heeft nog maar betrekkelijke betekenis want het debat is al lang afgerond zonder kennis van de stukken.
donderdag 27 september 2007, 20:34 uur
Heldring heeft het vandaag (27 sept. en in het kader van ‘het referendum’) over de weerzin van de burgers tegen ‘de politiek’.
De casus Bos en Lommer is het zoveelste signaal dat die weerzin terecht is.
De rol van onze volksvertegenwoordigers is om onze bestuurders (lees: regenten) in het gareel te houden. Dat doen ze al jaren niet meer.
En intussen zijn onze bestuurders niet eens meer in staat om de problemen op te lossen die ze zelf veroorzaakt hebben.
Ik besef heel goed dat wij voor 90% van de wereld in het aards paradijs wonen. Maar toch doet de gang van zaken in NL de tenen steeds weer verder krommen.
Zoals een Chinese geschiedschrijver ooit schreef: ‘Toen werd de situatie onhoudbaar. En bleef dat vijfhonderd jaar.’
Er staat ons nog wat te wachten.
donderdag 27 september 2007, 23:28 uur
Met de dag groeit de groep fiscale deskundigen die van mening is dat de uitkering aan de Bos en Lommerpleinbewoners ten onrechte wordt aangemerkt als een belastbare periodieke uitkering. Ook Van Dijck en Strik onderbouwen die mening. Het begrip periodieke uitkering is ingewikkeld, maar één ding is duidelijk: volgens de Wet inkomstenbelasting is er géén sprake van een periodieke uitkering als de uitkering deel uitmaakt van ‘een complex van rechten en verplichtingen, die bij voortduring tegenover elkaar staan’. Welnu, de geëvacueerde bewoners werden door de gemeente Amsterdam op grond van een noodbevel én een noodverordening verplicht hun woning te verlaten en die ook niet meer te betreden totdat vervangende woonruimte was gevonden. Tegenover die verplichting stond de uitkering. Door deze samenhang is er dus inderdaad een complex van rechten en verplichtingen, waardoor de uitkering aan de Bos en Lommerpleiners geen belastbare periodieke uitkering kan zijn.
Voor een weloverwogen besluitvorming had de staatssecretaris voor het debat van gisteren ook de beschikking moeten hebben over de bij de Kamer aanwezige rapporten van de andere deskundigen en niet alleen over het (zelfs nu nog geheime) rapport van Geppaart, zijn eigen juridische adviseur. Op onvolledige informatie gebaseerde besluiten kunnen leiden tot rechtszaken. Maar het is onder deze omstandigheden voor de Bos en Lommerpleiners wel een onaanvaardbaar lange en dure weg om hun recht te halen.
Ook voor de staatssecretaris geldt: beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald.
Han Kogels
vrijdag 28 september 2007, 17:39 uur
Hoe zit het eigenlijk met een vergoeding die door de overheid wordt toegekend wegens vordering (tijdelijke onteigening) van bijvoorbeeld een personenauto voor het vervoer van zandzakken bij een dijkbreuk? Als die vergoeding wegens het niet kunnen genieten van het vruchtgebruik (vergelijkbaar met het niet mogen bewonen van je woning zoals hier) een onbelaste (schade)-vergoeding is dan is er geen sprake van een periodieke uitkering ook al vindt de betaling periodiek plaats.
Een andere redenering zou kunnen zijn dat er geen sprake is van een periodieke uitkering maar een reeks van eenmalige uitkeringen omdat er telkens een nieuw “besluit” aan ten grondslag ligt. Feitenonderzoek moet uitwijzen of deze redenering houdbaar is. De redenering faalt waarschijnlijk als er daadwerkelijk dagelijks uitbetaald werd.
Ten overvloede: voor ondernemers is de uitkering ten alle tijde belast als winst uit onderneming.
zaterdag 29 september 2007, 19:15 uur
Naar mijn mening staat het inmiddels wel vast dat de coulance-uitkering die Amsterdam heeft toegekend aan de bewoners van Bos en Lommer, die in verband met een bouwfout in een parkeergarage tijdelijk uit hun woning waren gezet, onbelast is en onbelast behoort te zijn. Er is geen sprake van een belaste periodieke uitkering in de betekenis die daaraan in de inkomstenbelasting wordt toegekend. Het is meer dan aannemelijk dat de fiscaal weinig geschoolde Staatssecretaris De Jager op het verkeerde been is gezet.
Ook de Tilburgse emeritus-hoogleraar, J.E.A.M. van Dijck, die binnenkort zijn wetenschappelijke activiteiten beëindigt, is van oordeel dat die uitkering onbelast is. Dat is niet onbelangrijk want samen met de Hoge Raad heeft hij als geen ander de principes van het waarlijk niet zo eenvoudige begrip “periodieke uitkeringen” voor de inkomstenbelasting ontwikkeld. Om dat begrip gaat het namelijk.
In zijn analyse spreekt hij van het buikgevoel dat zegt, dat de uitkering onbelast moet en behoort te zijn om daarna “serieuzer” op de kwestie in te gaan. Het gaat in de analyse van Van Dijck om het gevoel van de belastingplichtige van wat redelijk en behoorlijk is en wat hij misschien zelfs vanzelfsprekend vindt. Het gaat dus om het rechtsgevoel.
Jan Giele
Aantekening van Aertjan Grotenhuis: prof. Giele is de auteur van een standaardwerk over de periodieke uitkeringen.