Manipuleren is zo oud als de weg naar Rome
Op dit moment is er een forse discussie gaande op het Internet over een aantal gemanipuleerde foto’s uit Libanon. Op een door het persbureau Reuters verspreidde foto is te zien hoe zware rookwolken boven Beiroet hangen na een bombardement op deze stad. De fotograaf heeft de foto doormiddel van een photoshop programma extreem aangezet in de wolken en ook de schade aan de huizen steviger laten lijken door het kopiëren van bepaalde delen van de foto. Iets wat zo te zien helemaal niet nodig is, omdat de originele foto (r) al aan duidelijkheid niets te wensen over laat.
Een andere foto laat een man zien die na een bombardement uit de puinhopen een gestorven kind omhoog houdt en aan de daar aanwezige fotografen laat zien. Het verhaal wil dat de man met en zonder helm gedurende een aantal uren met het kind aan de wandel is geweest om dit beeld aan zoveel mogelijk fotografen te tonen. Als fotojournalist beweeg je je op de smalle scheidslijn van het spel van echt en onecht ,van wat Pr medewerkers aan het front je willen laten zien. In het predigitale tijdperk of eigenlijk al sinds het ontstaan van de fotografie, werd er al net zo heftig in de donkere kamer doorgedrukt of tegengehouden ( manipuleren) als nu het geval is. Sla er de indrukwekkende fotoboeken van beroemde (oorlogs) fotografen op na en ontdek dat bekende foto’s, vaak gedrukt in zwart/wit, er stevig donker uitzien. Op zich is daar niets mis mee. Als fotograaf heb je na het nemen van de foto’s een bepaald gevoel, waarmee je wilt uitdrukken wat de essentie van je beeldverhaal is. Soms wil je bepaalde delen van de foto accentueren. Kwalijk is echter wel wanneer je delen toevoegt of weghaalt uit het gemaakte beeld. Een ongeschreven fotojournalistieke wet zegt: knip of plak nooit in het gefotografeerde beeld. Sommige collega’s hebben een duidelijke “handtekening” waardoor het fotowerk heel herkenbaar is. Ooit heb ik ongenadig op mijn donder gekregen van de plaatsvervangend hoofdredacteur van deze krant omdat ik een zwart/wit foto in de krant heb gezet, waar, omdat mij dat leuk leek, een kleur in was gemonteerd. Zijn reactie was: “Zet altijd in het bijschrift: deze foto is bewerkt”.
maandag 7 augustus 2006, 22:03 uur
Dit knip- en plakwerk is een schande voor het vak vind ik. Dat je een foto kunt bewerken, betekent nog niet dat je het ook moet doen natuurlijk. En dan heeft deze fotograaf het ook nog eens erg slecht gedaan. De foto met het kindje is van een andere orde. Wat is waarheid? Maar als fotograaf moet je ook afvragen of je wel dat promoplaatje wilt maken. Ik zie ook geregeld collega’s even wat veranderen in een scene omdat dat een lekkerder plaatje oplevert. Dat zijn dan fotojournalisten. Er zijn vind ik al ingrijpend genoeg.
Je beeld iets aanzetten (doordrukken, tegenhouden, contrast wat verhogen) moet kunnen, maar ook hier moet je voorzichtig zijn als je aan nieuwsfotografie doet is mijn mening. De voorbeelden van de handtekening zijn sterk, zijn goede fotografen. Ook nu zie ik wel handtekeningen, helaas niet zelden vanwege digitaal gemanipuleer. Waar het meer om het kunstje lijkt te gaan dan om de inhoud van het beeld. Maar misschien ben ik wel teveel purist.
dinsdag 8 augustus 2006, 1:34 uur
Inmiddels kan je er wel vanuitgaan dat Adnan Hajj de wolken niet aandikte om esthetische redenen, maar om de Israëlische aanvallen extra erg te laten lijken, om politieke redenen. Daarnaast knoeit hij ook met zijn bijschriften, met data van foto’s (om foto’s van verwoeste huizen zowel op 24 juli als op 5 augustus te kunnen gebruiken) en werkt hij mee aan het verspreiden van foto’s van (omwille van propagandaredenen) in scène gezette situaties.
Dat is wel even anders dan een wolkenlucht iets donkerder maken om het beeld iets beter bij je esthetisch gevoel te laten aansluiten.
(Een mooi gespreksonderwerp voor de cafétafels in Perpignan in september…)
dinsdag 8 augustus 2006, 7:46 uur
Wat zou je zelf doen als je kind vermoord was door de vijand. Je kan in een hoekje gaan zitten huilen of je kan het aan alle journalisten laten zien. In het geval kind lijkt hetlaten zien ,me wel DE methode om aandacht te krijgen. Wat die zwart wit foto betreft, er zijn toch donkere wolken aan de horizon waar te nemen en vaak als je midden in zo”n oorlogsituatie zit, ben je ook een onderdeel van die ellende.
Anders is het varhaal van 40 mensen die waren gedood en waarvan later bleek dat ze veilig in een schuilkelder zaten. Vond die tranen van hun leider al een beetje nep.
p.s. Leuk dat ik je log ontdekt hebt, Vincent!
dinsdag 8 augustus 2006, 14:23 uur
Journalistieke foto’s dienen als informatie te fungeren
t.b.v. de oordeelsvorming van de lezer/kijker.Alle wijzigingen of verandering van het gefotografeerde bieden het publiek twijfelachtige informatie.Als we dit
voor de uitleg even incorrecte foto’s van de werkelijkheid noemen,dan gaan we straks ook aan de correcte foto’s twijfelen.
dinsdag 8 augustus 2006, 14:31 uur
Dat ze het bij video deden (vooral de franse zenders met reporters van palestijnse afkomst) wist ik al.. Deze foto’s had ik echter nog niet gezien.
Kijk bijvoorbeeld eens naar :
http://video.google.com/videoplay?docid=7332726655958371305&q=Palliwood
Zo ontzettend dom om dit te doen, het geeft mensen weer de mogelijkheid de ernst van de situatie te bagatelliseren.
dinsdag 8 augustus 2006, 16:08 uur
Een capture zet de foto in perspectief, en bepaald voor een belangrijk deel hoe je de foto ziet. Zie bijvoorbeeld http://eureferendum.blogspot.com/2006/08/truth-whole-truth-and-nothing-but.html
De man met de groene helm met het kind komt wel erg vaak terug. En als je bij de foto zet: “Hezbollah perschef toont kind, omgekomen in Israelische raid op raket installatie. Het kind en zijn familie werd gedwongen in het huis naast de installatie te blijven wonen en niet te vluchten opdat Hezbollah kan bewijzen dat Israel onbewapende vrouwen en kinderen aanvalt.”
Zo ziet die foto er heel anders uit, niet? Ik zeg niet dat het zo was, maar het is zeker ook de taak van de fotograaf de situatie juist te analyseren en te zorgen dat de foto het juiste verhaal verteld.
dinsdag 8 augustus 2006, 16:52 uur
Wat mij aan deze bewuste foto nu zo intrigreert is hoe het kan dat het touwtje en de speen zelf zo ontzettend schoon en blauw zijn terwijl voor de rest het hele lijkje, kleertjes, haren onder het stof zitten.
dinsdag 8 augustus 2006, 17:22 uur
Ook al is de druk nog zo groot, lichaamstaal liegt niet.
Ook journalisten kennen dat, maar de keus om die taal te negeren,te vervangen door een grafische leugen, lichaamstaal pogend te camoufleren, of zuiver als Bert Haanstra, is een persoonlijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Wie zuiver kiest, heeft eer van z’n werk, wanneer dan ook en wie liegen kiest, niet.
dat is toch zo?
dinsdag 8 augustus 2006, 18:42 uur
Ik zie nog live, dat er op beeldschermen van de Verenigde Naties rijdende lanceer installaties en gifgas laboratoria’s te zien zijn en (in Irak)gepresenteerd door de heer Powell en dat wel aannemelijk is en op waarheid berust. En wat vergeten wij toch snel dat dat wel vanuit een sateliet gefotografeerd is en niet gemanupuleerd
dinsdag 8 augustus 2006, 19:01 uur
Het geklungel van Hajj is verbijsterend dom, omdat het de pro-Israëlische media (zoals de oer-conservatieve Amerikaanse weblogs) alle ruimte geeft het leed onder het Libanese volk te bagatelliseren.
Terwijl onbesproken blijft dat Israël ook cameraploegen en masse naar huilende moeders dirigeert. En door onafhankelijke organisaties als UNICEF bevestigt wordt dat zich in Libanon een humanitaire ramp aan het voltrekken is.
dinsdag 8 augustus 2006, 19:02 uur
[...] En voor wie meer wil lezen over fotomanipulatie: lees ook de weblogs van internet-journalist Marie-José Klaver en fotograaf Vincent Mentzel elders op de nrc-site. [...]
dinsdag 8 augustus 2006, 22:54 uur
Om nou alle live beelden en live opnames van een massa slachting te negeren omdat één journalist één foto heeft gemanipuleerd (het donkerder maken van een deel hiervan)vind ik wel heel erg vergaand. Typisch iets voor de pro-Israelische lobby om dit onderwerp geheel uit te melken. Laten we niet vergeten de inslagen op de beelden hebben wel degelijk plaats gevonden. De lijken van de verscheurende kinderlichaampjes zijn wel degelijk live te volgen geweest. Het aantal lichaampjes van kinderen kon wel degelijk afzonderlijk geteld worden. Dus hou op met het focussen op dit incident en kijk maar naar de overige 99,99% van de beelden die wel authentiek zijn en baseer je conclusie daar maar op.
woensdag 9 augustus 2006, 11:18 uur
Waarom zou een fotograaf zijn foto’s niet mogen bewerken? De schrijvende journalist bewerkt per definitie de werkelijkheid. Vaak wordt het verhaal van een journalist ook nog eens bewerkt (ingekort) door de eindredactie. Het probleem zit ‘m erin dat een foto een groot realiteits gevoel heeft. Maar uiteindelijk is een foto niets meer dan een afspiegeling van de realiteit. De fotograaf is terplekke geweest en weet welk verhaal hij wil vertellen. Als het nodig is om een foto te bewerken om dit verhaal beter te vertellen zou ik het vooral doen. Waarom geven we een schrijvende journalist wel het vertrouwen en een foto journalist niet?
woensdag 9 augustus 2006, 12:59 uur
De link naar blogspot die Martijn geeft knoeit met het bijschrift bij een foto, weliswaar geeft de blogger zelf aan dat hij fantaseert maar de suggestie dat de dode een terrorist was en Israel het volste recht had hem te doden is gelegd en dat is wat mensen ervan zullen onthouden.
woensdag 9 augustus 2006, 13:03 uur
Het gaat veel verder dan de fraude bij Reuters. En trouwens dit betreft niet alleen technische manipulatie, maar ook misleidende onderschriften en de enscenering van tableaus met volle medewerking van de fotografen.
Na de beeindiging van dit conflict zal de manipulatie pas volop aan het daglicht komen. In de toekomst zal dit conflict herinnerd worden door de actieve en passieve misleiding en manipulatie van de gevestigde media.
Op de NRC redactie zijn pas sinds maandag 7 augustus de ogen een beetje geopend. Ruim drie weken na het uitbreken van het conflict.
Green Helmet, White Tee-shirt, Hezbollah Cap, we zullen ze het komende jaar in de beschouwende M-magazines veel tegenkomen. Nu een en ander echter politieke relevantie heeft, missen de gevestigde media de boot. Of erger nog, ze maken journalistieke waarden ondergeschikt aan een politiek doel.
Zelfs de New York Times biedt de manipulatie een podium, of is zelf actief nauw bij de manipulatie. Zie de blog: http://www.zombietime.com/reuters_photo_fraud.
Wat is er aan de hand met (een deel van) de westerse gevestigde media? Waarom maken ze journalistieke normen en waarden ondergeschikt aan een politiek doel? Worden de aanwezige journalisten in Libanon zo geintimideerd en bedreigd dat ze noodgedwongen meewerken aan de misleiding? Waarom laten de bureauredacties dit dan passeren? Zijn ze niet toegerust op deze taak? Kranten zoals de NRC hebben in steeds meer gevallen de schijn tegen en zullen na dit conflict verantwoording moeten afleggen aan hun lezers.
woensdag 9 augustus 2006, 22:05 uur
Voor wie het NRC van maandag (7 augustus) nog heeft, kijk eens op pagina 12. Daar staat een grote foto van Louis de Wijze (84), die een verhaal vertelt aan de profvoetballers van Emmen en Veendam.
Louis de Wijze heeft twee rechterarmen. Als je dan gaat letten op de hardheid en de richting van de schaduwen op Louis de Wijze en de rest van de foto dan geloof ik dat alleen de rechterarm, die de microfoon vast houdt oorspronkelijk in de foto zat. Volgens mij is de hele Louis de Wijze later in de foto gezet. Let ook op de schaduw van het hoofd op de grond, de haren zijn anders dan van Louis de Wijze.
Manipuleren van foto’s korter bij dan je denkt ?
ReactieVM:
Graag verwijs ik naar het discussiestuk op onze nrc site: http://weblogs.nrc.nl/weblog/nextlog/2006/08/08/de-man-met-de-drie-armen/
vrijdag 11 augustus 2006, 19:04 uur
het gaat al fout omdat zowel media als fotografen nooit neutraal en onpartijdig zijn. dus kan mij voorstellen dat een fotograaf al daarom zo dicht mogelijk bij de mening/ waarheid van zijn opdrachtgever wilt zitten, hij moet tenslotte zijn brood ergens mee verdienen. manipuleren van ‘het volk’ zal in de toekomst alleen maar een grotere rol gaan spelen, en met de beschikbare digitale technieken zijn de mogelijkheden volop aanwezig
zaterdag 12 augustus 2006, 21:17 uur
Knip en plakwerk zoals bij de gewraakte Reuters fotos is nooit te verdedigen.
Bij de andere ‘green helmet’ fotos blijft de grote vraag: wanneer is er sprake van een dusdanige mate van enscenering dat de werkelijkheid geweld wordt aangedaan? In dit geval waren de slachtoffers overduidelijk onschuldige kinderen, gevallen tijdens een Israelisch bombardement van het gebouw waarin zij verbleven. Dat de slachtoffers misschien geensceneerd aan de pers getoond worden verandert niets aan de boodschap die de fotos overbrengen; deze geeft nog steeds een goede weergave van de werkelijkheid. In dit licht is het goed te realizeren dat de meeste WO II concentratiekamp fotos pas na de bevrijding door de geallieerden gemaakt werden en vaak in zekere mate geensceneerd zijn, toch geven deze fotos een goede weergave van de afschuwelijke werkelijkheid en zou niemand deze fotos daarom willen bekritizeren.
Het meest onsmakelijke aspect van deze hele foto-affaire is nog dat het door sommigen wordt aangegrepen om het door de oorlog veroorzaakte leed te bagatalizeren.
woensdag 16 augustus 2006, 16:49 uur
Je kunt nog een stap verder gaan met de vraag wie manipuleert hier wie?
In dit soort gevallen is het altijd interessant om te kijken naar de vraag: wie profiteert?
Zo las ik een verhaal op internet waarin juist wordt beweerd dat de foto expres zo amateuristisch bewerkt werd ,zodat daarmee ook de andere foto’s van deze fotograaf in discrediet konden worden gebracht, foto’s waarop de toegebrachte schade heel goed te zien was. Reuters heeft inmiddels alle fotos van deze man uit haar portfolio gehaald ,opzet geslaagd, de misdaad wordt niet ten volle getoond.
Ga maar na, de Israelische aanvallen extra erg doen lijken door een rookwolk iets dikker te maken lijkt me niet bijster effectief. Is er iemand die denkt, och het valt wel mee… kijk maar er is niet zo veel rook te zien? Dat is toch al te simplistisch.
vrijdag 18 augustus 2006, 13:08 uur
Het redactioneel ‘Een eigen werkelijkheid’ van 9 augustus is interessant. Tegelijkertijd is het afstandelijk en smal van context. Het concentreert zich op de fraude bij Reuters en technische manipulatie. Alsof je Leni Riefenstahl veroordeelt voor aangezette wolkenluchten, maar niet voor de verheerlijking van Hitler.
Creëren van een eigen werkelijkheid is ook de enscenering van de pro-filmische werkelijkheid door fotografen en de redactie van misleidende fotobijschriften. Waarom scheppen sommige journalisten een eigen werkelijkheid? Manipulatie heeft een doel. Dat kan politiek, economisch of carrièregericht zijn.
Door ensceneringen in de Palestijnse gebieden (‘Pallywood’) worden in een politiek brisante regio journalistieke waarden op grote schaal ondergeschikt gemaakt aan een politiek doel. Ook in Israel. Dat zaait uit, wordt norm en creëert een eigen werkelijkheid.
Met een beroep op oude journalistieke waarden kan de technische manipulatie onvoldoende verklaard worden. Zoals vele voorbeelden aangeven is technische manipulatie inderdaad van alle tijden. Echter, door dit gewijzigde stelsel van journalistieke normen en waarden zijn de niet-gepolitiseerde gevestigde media in een vacuum terecht gekomen. Als direct gevolg van de gewijzigde machtsverhoudingen in de media.
Hoe erg was de misleiding in het voorbije conflict in het Midden Oosten? Hoe opereren de elkaar tegenwerkende, versterkende of neutraliserende lobbies? Men zou in de berichtgeving van een krant een beantwoording van deze vraag mogen verwachten.
Interessant is de vraag in hoeverre de media slachtoffer of partij zijn. Zijn ze niet kritisch genoeg geweest op de plaatsing van materiaal van persbureaus? Of zijn ze tegen hun zin een machtsfactor geworden? Het is de rol van de media om de eigen bronnen te controleren.
Toen de lezers op duidingen verlegen zaten, misten vele gevestigde media de boot. Is hun opdracht van objectieve berichtgeving onmogelijk geworden? Laat dat dan maar eens duidelijk blijken in een redactioneel.
donderdag 23 augustus 2007, 17:10 uur
De eerste manipulatie begint bij het besluit van de fotograaf de foto wel of niet te nemen
Bij het nemen bepaalt hij de beelduitsnede.
Dan is er de fysieke manipulatie van het beeld.
Daarna het wel of niet insturen.
Vervolgens de keus van de redacteur de foto op te nemen.
Tot slot de keus van de lezer om de foto te bekijken en hoe deze te interpreteren.
Dit alles samen leidt tot een beeld van de werkelijkheid bij de lezer.
Als een foto fysiek gemanipuleerd wordt, moet degene die dat doet, zich bewust zijn van de volledige cyclus en van de context van de foto en het artikel of bijschrift.
In ieder geval moet elke journalist zich realiseren dat hij de waarheid dient, de hele waarheid en niets dan de waarheid. En
de lezer moet weten dat het “slechts” de door de journalist gepercipiëerde waarheid is.