Wim Scherpenisse mailt:

Ik ben op zoek naar een Franse film van voor 1982. Het verhaal gaat over een man van middelbare leeftijd die nog nooit een relatie met een vrouw heeft gehad en een celliste leert kennen, met wie het door zijn onhandigheid ook weer niks wordt. De film eindigt ermee dat de man naar een eenzame plek rijdt en daar zijn auto in brand steekt. De hoofdrol wordt gespeeld door een acteur die in mijn herinnering qua postuur en uiterlijk doet denken aan Claude Piéplu, maar het is niet erg waarschijnlijk dat het Piéplu zelf is, want die speelde als ik het wel heb voornamelijk in komedies. Ik heb de film ergens tussen 1976 en 1982 op tv gezien. Ik ben benieuwd of u met deze zeer summiere gegevens verder komt dan ik.

Mijn eerste associatie betreft het werk van regisseur Claude Sautet (1924-2000), barmhartig observator van het menselijk tekort. Veel van zijn personages hadden interessante beroepen, want liefde en passie waren bij Sautet ook vaak verweven met professionele bezigheden. Waarschijnlijk vermeng ik in mijn herinnering twee late films van Sautet, beide van ruim na 1982: enerzijds Un coeur en hiver (1992) over de onmogelijke liefde van violiste Emmanuelle Béart voor vioolbouwer Daniel Auteuil (en diens compagnon André Dussollier), anderzijds Nelly & Monsieur Arnaud (1995), opnieuw met Béart. Dit keer ontwikkelt zij een aanvankelijk platonische liefdesrelatie met de vereenzaamde, veel oudere Michel Serrault, die zijn memoires aan haar dicteert. Geen van beide films kan de gezochte zijn, gezien de datering. Maar Serrault lijkt wel een klein beetje op Piéplu, dus ben ik op dat spoor verder gaan zoeken.

Michel Serrault (1928-2007) was voor 1982 hoofdzakelijk te zien in komedies, zoals zijn grootste hit La cage aux folles (Édouard Molinaro, 1978), maar viel toch ook al op in serieuzer werk. Ik zie echter niet direct een match opduiken. Claude Piéplu (1923-2006) zelf is het  ook niet, al was hij wel degelijk in dramatische films te zien, zoals Les noces rouges (Claude Chabrol, 1973) en Dites-lui que je l’aime (Claude Miller, 1977), om maar te zwijgen van de grillige humor van Bertrand Blier en Luis Buñuel. Maar die films kunnen we gevoeglijk uitsluiten, dus ben ik maar eens naar cellistes gaan zoeken.

Die zijn vrij zeldzaam in filmrollen, met uitzondering natuurlijk van de films gebaseerd op het leven van de even legendarische als tragische Jacqueline du Pré: Hilary and Jackie (Anand Tucker, 1998) met Emily Watson als de celliste en Duet for One (Andrei Konchalovsky, 1986), met Julie Andrews, vermomd als violiste met MS. En ik herinner me Salome Kammer als Clarissa Lichtblau in Die zweite Heimat (Edgar Reitz, 1992). Frances-Marie Uitti speelde zelfs de muzikale hoofdrol in Alissa in Concert (Erik van Zuylen, 1990).

IMDB vermeldt 42 titels met het trefwoord ‘cellist’ (m/v), waarvan geen enkele Franse van voor 1982. Maar dat zegt weinig, want – ter controle – Hilary and Jackie wordt ook niet genoemd, evenmin als alle andere hierboven vermelde titels met een sleutelrol voor een celliste (wel Micki and Maude en The Discovery of Heaven overigens).

De Google-opdracht naar ‘celliste film’  levert 52 Nederlandstalige pagina’s op, maar ook daar kan ik geen Franse film vinden. Helaas kan ik het foefje niet in het Frans of Engels herhalen, omdat die talen geen verschil maken tussen een cellist en een celliste. Overigens vond ik wel een aardige site met een geïllustreerde lijst van 55 films over cellisten.

Terug naar een andere aanwijzing: een acteur die op Claude Piéplu lijkt, liefst van dezelfde generatie. Michel Bouquet (1925-) is een gegadigde, ook vaak te zien in films van Claude Chabrol. Ik heb de plotbeschrijvingen van  Juste avant la nuit (Chabrol, 1971) en Défense de savoir (Nadine Trintignant, 1973) gecheckt, maar die zijn het niet. In deze periode speelde Bouquet ook in veel tv-films, waarvan ik de korte inhoud niet zo snel kon achterhalen.

Julien Bertheau (1910-1995) van de Comédie Française was wat ouder, Philippe Noiret (1930-2006) iets jonger. De laatste heeft een zo bijzonder gezicht dat hij niet snel met iemand anders verward kan worden

, maar Un taxi mauve (Yves Boisset, 1977) eindigt wel met een brandend huis.

Verder nog gekeken naar Daniel Ceccaldi (1927-2003), Michel Galabru (1922-) en Jean Desailly (1920-2008): geen van drieën levert iets bruikbaars op.

De laatste kans is een bewerkelijke zoekopdracht, maar het is me een keer eerder voor deze rubriek gelukt op die manier een raadsel op te lossen. Ik heb rijk geïllustreerde produktiealmanakken in een kast staan, met alle Franse bioscoopfilms uit de periode 1977-1982. Wie weet leidt bladeren tot een foto van een celliste.

Een klein uur later gooi ik de handdoek in de ring. Het is een feest om al die foto’s, namen en titels van half vergeten films terug te zien, maar ik ontmoet geen celliste, levenslange vrijgezel of brandende auto. Het enige dat ik met zekerheid durf te stellen is dat de gezochte Franse film niet in de periode 1977 tot en met 1982 in eigen land  is uitgebracht. Maar het kan natuurlijk een film zijn uit 1976 of eerder, of een televisieproductie, of iets uit België of Zwitserland. Benieuwd of iemand anders deze noot weet te kraken.

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 6 november 2009 om 04:08 uur.