Hongerige geesten op een visplatform
Hij zal de prijs voor beste-film-met-bijdrage-van-het-Hubert-Balsfonds wel niet winnen, maar Jermal stond gisteren hoog op de lijst publieksfavorieten. Twee details die u wellicht aardig vindt. Eigenlijk is het in hoge mate een Nederlandse film: veteraan Orlow Seunke hielp met het script, produceerde, monteerde en deed ook nogal wat regie. En tijdens de opnames spookte het op de set, wat normaal schijnt te zijn in de Indonesische filmindustrie. Zie ook het programma-onderdeel Hungry Ghosts.
Jermal is een verhalende, klassiek gecomponeerde film met overtuigende rollen van de Indonesische kindacteurs. Het jongetje Jaya wordt na de dood van zijn moeder naar een visplatform voor de kust gestuurd. Daar regeert de nurkse opzichter Jorah, die niet erkent dat Jaya zijn zoon is. Hij grijpt niet in als de verlegen schooljongen hard wordt ontgroend door de kindarbeiders; pas als Jaya zijn plaats heeft bevochten, begint Jorah zijn eigen verleden onder ogen te zien.
In Pusan, waar ik de film zag, associeerde ik Jorah met het Bijbelse Jonas-motief: de vader wordt bevrijd uit een zelfgekozen schemerwereld, uit de buik van de walvis. Het geïsoleerde houten visserseiland versterkte die associatie, de walvis die uit de zee opduikt eveneens. Maar dat bleek veel te ver gezocht. ‘Wij zijn moslims, wie is die Jonas?’, was de verbaasde tegenvraag van regisseur Bharwami. Zo zie je maar weer hoeveel onzin je op een film kan projecteren.
De grote man achter Jermal is de naar Jakarta uitgeweken Orlow Seunke: u herinnert zich hem van De Smaak van Water, Pervola of Gordel van Samaragd. Regisseur Bharwami is zijn leerling: Seunke hielp het script ontwikkelen en - volgens zijn assistente – met ‘bedelen, smeken en diefstal’ de benodigde vier ton bijeen te schrapen.
Maar tijdens de opnames ging van alles mis: behalve mist en regen bleek de hoofdrolspeler een onhandelbare diva, verstijfde de jonge regisseur en ging het ernstig spoken op het visplatform. Seunke: ‘De vissers die normaliter op het platform werken, vertelden dat er een echtpaar met klein kind rondspookte. Een van de kindacteurs, nogal een drama queen, werd door de man bezeten en raakte in trance. Hij kroop als een tijger over het dek. Daarna raakte een ander jongetje in trance, hij vocht met apen. Enfin, de assistent-cameraman ging kungfu-vechten om de geesten weg te jagen en de hoofdrolspeler hing de exorcist uit. Hij trok de geest uit de jongen, wreef ze in met spuug.’ Zuchtend: ‘En dat gedoe kost dan weer drie draaidagen.’
Vervolgens verdween de editor wegens een sterfgeval in de familie, zodat Seunke de film ook monteerde. Eigenlijk moet deze vakman gewoon zelf weer eens een film maken: Jermal toont aan hoe goed Seunke is.
