Het lachen om de Tokkies vergaat je na het lezen van Wat een hufter!, het nieuwe boek van socioloog Bas van Stokkom over maatschappelijke verruwing. De nieuwe hufter is het ego dat niet kan incasseren. Ofwel: de welvarende middenklasser die zich in zijn leasebak opwindt over de file en neerbuigend naar de opleiding van de conducteur informeert.

Het is de keerzijde van een geslaagde emancipatie, zei Van Stokkom op 11 september in NRC Handelsblad. Wie eenmaal gearriveerd is, krijgt zelfvertrouwen en wordt cynisch richting degenen die op school minder goed konden meekomen. “Verharding is een uiting van cynisme, van wantrouwen tegen gezag en gebrek aan inleving met anderen. En dat komt voort uit de marktsamenleving, waarin mensen steeds meer elkaars tegenstrever en concurrent zijn geworden.”

Met zijn boek trapte Van Stokkom op de tenen van Geenstijl.nl. De schrijver zou zich volgens PowNed-verslaggever Rutger van Castricum niet verdiept hebben in de ideologie achter de site. De presentator schold de schrijver daarom zelf maar uit voor hufter. Interessanter was de verwijzing van Geenstijl.nl naar een column van Sylvain Ephimenco in Trouw. Daarin wordt van Stokkom aangevallen op zijn stelling dat de Nederlandse elites minder standvastig zijn dan in het buitenland. De welgestelden zouden geen moeite meer doen hun goede manieren tot algemene norm te verheffen. “Fout!”, vindt Ephimenco. “Het is juist omdat populaire elites als tv-makers, artiesten of cabaretiers dag in dag uit onze woon- en bovenkamers besmeuren, dat de boerse barbaar in ons tot leven is gewekt.” Youp van ‘t Hek, onderdeel en tegelijkertijd kwelgeest van de elite, wordt door Ephimenco aangeduid als ‘Opperhufter’. Ook elitejournalist Jort Kelder moet er aan geloven.

Hoe dan ook: Van Stokkom heeft de aandacht van de onderklasse afgeleid. Dat is het stokpaardje van Theodore Dalrymple, de Britse essayist die de volksere medemens een primitieve moraal toedicht en daarmee de hardwerkende burger in bescherming neemt. Nu is het tijd voor zelfonderzoek: benoem het hufterige gedrag van uzelf en van uw eigen sociale omgeving.

De helft van de ziekten in Nederland is vermijdbaar. En daarom moeten de mensen die weigeren te stoppen met roken, drinken en op de bank hangen maar eens flink aangepakt worden.

Dat is de strekking van de oproep die de Nederlandse Public Health Federatie (NPHF) doet aan de politiek. In de NPHF zijn vijftig zorgorganisaties – waaronder de Landelijke Vereniging van Huisartsen en KWF Kankerbestrijding – vertegenwoordigd. De club noemt zijn pleidooi een “radicaal andere aanpak”, want de tijd van voorlichten is voorbij. Prikkelen is nu het devies, te beginnen met accijns op chips en het afschaffen van btw op groente.

Vingertje wijzen

Het is wel duidelijk wie hier op de korrel worden genomen, menen Klasien Horstman en Rob Houtepen (respectievelijk hoogleraar en universitair docent Filosofie van de gezondheidszorg aan de Universiteit Maastricht). Namelijk de lagere sociaal economische statusgroepen. Maar de benadering van deze groep zegt volgens hen vooral iets over de houding van de “weldenkenden, weletenden en welbewegenden”. Zij die zich verheven voelen boven de ‘domme dikkerds’ en daarom graag met het vingertje wijzen. Paternalisme ligt op de loer, waarschuwde NRC Handelsblad op 26 maart.

Lees verder »

Laag opgeleide Nederlanders leven gemiddeld zes tot zeven jaar korter dan hogeropgeleiden. Tegen het einde van hun leven kampen ze gemiddeld veertien jaar langer met ziekten en kwalen dan hogeropgeleiden.

Dat leidt tot de vraag wat de rol van gemeenten en Rijk moet zijn bij de beïnvloeding van slechte leefgewoonten, aldus het hoofdcommentaar vandaag. Maar paternalisme ligt op de loer. “Juist uit het feit dat lageropgeleiden korter en ongezonder leven, valt te concluderen dat het op dit punt schort in de opleidingen. Nog betere voorlichting en educatie moeten primair staan.”

Wat vindt u? Hoe zou de overheid deze groep kunnen stimuleren gezonder te leven?

De Inspectie van het Onderwijs publiceerde deze week voor het eerst een lijst van mbo-opleidingen die niet deugen. 64 opleidingen in heel Nederland zijn ‘zeer zwak’. Freelance journalist Paul Andersson Toussaint ging zelf op onderzoek uit en vreest dat het nog erger is.

Hij hoorde over een docent die elke middag zijn klas in de steek liet en een stagiaire voor de klas zette om zijn eigen zoontje van school te halen. In een andere Amsterdamse roc zaten de leerlingen met hun jassen aan in de klas Big Mac-menu’s te verorberen terwijl anderen in de kantine aan het gokken waren.
Lees verder »

Nederland moet net als Duitsland aan zelfonderzoek doen, schreef Geert Mak op 4 november. Dat schoot Pieter Waterdrinker in het verkeerde keelgat. Vandaag reageert de in Moskou woonachtige romancier op de opiniepagina.

Hij vermoedt dat Mak de natie wil waarschuwen voor Geert Wilders, terwijl hij juist bij zichzelf te rade zou moeten gaan.

Ik krijg het amper uit mijn strot, maar ‘de elite’ houdt in Nederland het volk voortdurend een spiegel voor. Die zegt: “Zie eens hoe lelijk jullie zijn”, terwijl de eigen houding nauwelijks ter discussie wordt gesteld. De intellectuele chic zoekt de oorzaak van de opkomst van xenofobe leiders als Wilders vooral bij de amorfe massa die deze aan de macht brengt; nog steeds onvoldoende bij zichzelf.

Lees verder »

Cultuur kan niet van bovenaf worden opgelegd, schrijft hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen vandaag op de opiniepagina. Toch constateert hij dat de politiek in de greep is van verheffing. “Paternalisme is helemaal terug.”

Als voorbeeld noemt hij het Handvest Verantwoordelijk Burgerschap.

“Toen ambtenaren mij daarover consulteerden heb ik aan hen gevraagd of het kabinet een ander volk wil. Te weinig burgers zijn kennelijk verantwoordelijk. Ik heb hen erop gewezen dat in een democratie de verhoudingen helaas anders liggen. De burger kan een ander kabinet willen, niet andersom.” Lees verder »

Door Agnes Kant (fractievoorzitter van de SP in de Tweede Kamer)

De pogingen van de bestuurlijke elite om haar vooruitgangsmodellen door te drukken zijn de belangrijkste oorzaak van de kloof tussen burgers en bestuur.

De sociaal-democratie kan niet zonder elite, want volksverheffing vraagt om leiding en moraal, aldus Wouter Bos (Opiniepagina, 24 juni). Hij zou er goed aan doen te beseffen dat de bestuurlijke elite niet zonder het volk kan en zijn bondgenoot moet zijn.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Mark Rutte (fractievoorzitter VVD)

De hulpverleningsindustrie ontneemt mensen de moed het zelf te doen, betoogt Mark Rutte. In dit artikel reageert de VVD-fractievoorzitter op de lezersdiscussie die zich ontspon naar aanleiding van zijn opiniestuk op 20 april j.l. over de onderklasse.

Voor de VVD staat voorop dat mensen die fysiek of geestelijk beperkt zijn om mee te doen in de samenleving, alle steun verdienen. In mijn artikel heb ik echter een perspectief willen schetsen voor mensen die niet meedoen, terwijl zij dit wel zouden kúnnen.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Frank A.M. van den Heuvel (redacteur Christen-Democratische Verkenningen)

De volgende verkiezingen gaan over Europa. Maar toch ook weer niet. In juni vinden de verkiezingen voor het Europees Parlement plaats. Op basis van enkele peilingen gaat Wilders, de PVV, fors winnen.

Wilders profiteert maximaal van de huidige omstandigheden, die samen te vatten zijn onder de noemer: onzekerheid. Steeds meer mensen zijn onzeker over hun toekomst door gebrek aan overzicht en door de snelle ontwikkelingen op cultureel en maatschappelijk gebied.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Huib Modderkolk (redacteur Opinie, NRC Handelsblad)

De PvdA en de VVD willen beide de onderklasse aanspreken, maar waar bestaat die onderklasse precies uit en hoe doe je dat?

Dat was de belangrijkste vraag tijdens het debat maandag in De Rode Hoed in Amsterdam, georganiseerd door NRC Handelsblad in samenwerking met De Rode Hoed.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel