68 procent van het CDA-congres is voor een coalitie met PVV-gedoogsteun. “Een feest voor de democratie”, aldus partijleider Verhagen. De insprekers, die overwegend tegen waren, maakten het nog spannend.

“Geef ons moed en wijsheid”, bad CDA-voorzitter Henk Bleker vanmorgen ten overstaan van 4.700 CDA-leden. Zij discussieerden vandaag in Arnhem over de vraag of Nederland een Rutte/Verhagen-regering moet krijgen met gedoogsteun van Wilders.

De verwachting was dat het gezelschap voor zou stemmen, maar een overgrote meerderheid van de sprekers keerde zich tegen samenwerking met de PVV. Deze mondigen bleken niet representatief: tweederde stemde uiteindelijk voor. Begrip voor de emoties had CDA-leider Maxime Verhagen wel. “Een dolle rit op een achtbaan waarbij de veiligheidsinstructies niet altijd in acht werden genomen”, zo kwalificeerde hij het formatieproces.

Verhagen initieerde na het middaguur een luid applaus voor zijn dissidente fractiegenoot Ad Koppejan: “Ad, ik ben ongelooflijk blij dat je er vandaag wel bij bent.” En daarna zei hij. “Ad, heb je ooit zoveel mensen op je verjaardagsfeestje gehad? Van harte proficiat.”

Lees verder »

In ruil voor gedoogsteun zullen CDA en VVD wensen van de PVV honoreren. Die wensen zijn vanmiddag bekend gemaakt in dit concept gedoogakkoord. Een selectie van concrete voornemens.

Immigratie en integratie: huwelijksdwang wordt strafbaar, de leeftijdseis voor een buitenlandse partner gaat naar 24 jaar, de mogelijkheid om radicale geestelijken niet toe te laten of uit te zetten wordt maximaal benut, voorkeursbeleid bij sollicitaties op basis van geslacht en etniciteit wordt beëindigd, migranten financieren zelf hun inburgering, gelaatsbedekkende kleding wordt verboden, politie en leden van de rechterlijke macht mogen geen hoofddoek meer dragen.

Veiligheid: preventief fouilleren wordt geïntensiveerd, zwaardere straffen op geweld tegen ambtenaren, meer cameratoezicht, minimumstraffen bij recidive, apart alarmnummer voor dierenmishandeling, voortaan alleen wiet of hasj halen met clubpas van coffeeshop, minimumleeftijd voor prostituees naar 21 jaar, afschaffing van de bonnenquota, invoering van een nationale politie en minister voor veiligheid.

Ouderenzorg: twaalfduizend extra zorgverleners, invoering recht om dagelijks te douchen en te luchten, inspecties in zorginstellingen met mystery guests, kleinschalige zorg wordt bevorderd, een meldplicht voor ouderenmishandeling en een AOW-leeftijd van 66 jaar in plaats van 67.

Bezwaren? Adviseer in het reactiepaneel de CDA-leden en in het bijzonder de vooralsnog dissidente CDA-Kamerleden Kathleen Ferrier en Ad Koppejan.

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.

• Update 1 oktober, 11.30 uur: CDA-Tweede Kamerlid Ad Koppejan zal dinsdag voor het regeer- en gedoogakkoord stemmen als een grote meerderheid van het CDA-congres zaterdag voor is.

VVD-prominent Pieter Winsemius is er niet zeker van dat hij zich kan vinden in een regeerakkoord waarbij “rechts Nederland de vingers zou aflikken”, de enige inhoudelijke mededeling van VVD-leider Mark Rutte over het formatieproces tot nu toe.

Zijn zorgen uit hij in een open brief aan Mark Rutte. “Op de agenda staan uiterst principiële en ook controversiële onderwerpen die niet op het netvlies konden staan van vele VVD-stemmers onder wie mijn liefhebbende. En ikzelf.”

Winsemius, oud-minister van VROM in de kabinetten Lubbers-I en Balkenende-III, laakt vooral de radiostilte die het VVD-bestuur heeft opgelegd. Juist nu alles erop wijst dat de liberalen gaan samenwerken met de controversiële PVV moet er volgens hem openheid van zaken gegeven worden. Net als in het CDA gebruikelijk is pleit hij daarom voor een raadpleging van VVD-leden. “Kijk, een verzoek om radiostilte wordt problematisch als in dat vervolgtraject van een onverhoopt regeerakkoord geen ruimte wordt geboden voor beïnvloeding maar veeleer de ‘applausmachine’ op volle kracht wordt aangezet. Het jongvolk in je fractie weet dat misschien nog niet, maar dat is ‘oude politiek’; het niet serieus nemen van achterbannen is een van de hoofdoorzaken van de verwijdering tussen politiek en burger. Het is, zeker binnen een liberale partij die hecht aan een kleurrijk palet van meningen, ook een zonde.”

Vanochtend meldde het Bureau Woordvoering Kabinetsformatie dat de formatie in een “afrondend stadium” verkeert. De rust in de VVD is tot nu toe aardig bewaard gebleven. Alleen voormalig Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas, oud-staatssecretaris Gijs de Vries en oud-minister Joris Voorhoeve namen afstand van de partijleiding. De laatste liet zich zelfs uitschrijven als lid. Maar hoe zit het eigenlijk met de onbekende VVD-leden. Moeten die, net als CDA-leden, een stem krijgen in aanvaarding of afwijzing van het regeer- en gedoogakkoord?

‘Informeren over de thans ontstane situatie en de stappen die genomen moeten worden.’ Met die opdracht stelde koningin Beatrix dinsdagavond de vicevoorzitter van de Raad van State Tjeenk Willink, ook wel onderkoning van Nederland genoemd, aan als informateur.

Daarmee gaat ze in tegen de wil van de volksvertegenwoordiger die de verkiezingen heeft gewonnen. VVD-leider Mark Rutte wilde na Rosenthal, Lubbers en Opstelten nu zelf informateur worden. De vorst besloot anders.

Een hoop gedoe om een hoop stilstand. Zo zou je de ontwikkelingen van de afgelopen dagen kunnen omschrijven. Nadat CDA-onderhandelaar Ab Klink uit de school klapte over zijn anti-Wilders gevoelens, leek een samenwerkingsverband tussen PVV, CDA en VVD van de baan. Rutte stelde voor een concept-regeerakkoord te schrijven. Maar toen Klink opstapte, kwam Wilders terug op zijn oordeel dat het CDA te instabiel is om te gedogen. Intussen wond de Tweede Kamer zich urenlang op over de uitblijvende resultaten. De kwalificatie ‘farce’ viel, wat doet denken aan Belgische formatietoestanden.

Wat vindt u? Ziet u – ongeacht uw politieke voorkeur – nog heil in een samenwerkingsverband tussen PVV, CDA en VVD? Of moeten wijze oudgedienden nu hun verantwoordelijkheid nemen in de vorm van een extraparlementair kabinet? Wat is op dit moment eigenlijk belangrijker: een stabiele regering, partijbelangen of een coalitie die recht doet aan de verkiezingsuitslag? U mag het zeggen, want u bent verantwoordelijk voor dit versnipperde politieke landschap.

“Dit land moet een regering hebben. Dit duurt al veel te lang.” Dat zei VVD-leider Mark Rutte vanmorgen in het programma Ochtendspits van de nieuwe omroep WNL. Om snel tot een nieuw landsbestuur te komen, wil hij nu een concept-regeerakkoord schrijven waar anderen op in kunnen tekenen.

Job Cohen (PvdA) schuift liever meteen al aan. Volgens hem is de VVD (31 zetels) op zijn partij (30 zetels) aangewezen. Of Paars-plus (VVD, PvdA, D66, GroenLinks) weer in beeld komt is de vraag: Rutte wil dat in ieder geval niet. Het CDA, dat de vorige formatiepoging in een crisis stuurde, zou dus weer een mogelijke regeringspartner kunnen worden.

Wat denkt u? Zit er na zoveel mislukte pogingen nog een stabiele, geloofwaardige en missievolle coalitie in? Of zijn de kansen verkeken?

De PVV wil niet meer verder met het CDA. Tot dit besluit kwam Geert Wilders na weken rumoer bij de christen-democraten. De formatie belandde in een crisis nadat CDA-onderhandelaar Ab Klink zijn zorgen met de fractie en met het land deelde.

Hoe moet het nu verder met de formatie?

‘Ab, geef ons een kans!’, quote De Telegraaf. De CDA-onderhandelaar Ab Klink zou de vorming van een rechts kabinet torpederen. Of hij dat in zijn eentje kan, valt nog te bezien. Als fractieleider Maxime Verhagen zijn rug recht houdt kan de fractie alsnog over een akkoord stemmen.

Het struikelblok heet Geert Wilders. Stapt de fractie over zijn islamfobie heen of vrezen ze werkelijk dat hij al gedogend de rechtsstaat stukje bij beetje afbreekt? Bij jurist en filosoof Bart Fleuren, lid van het CDJA, leeft die angst in ieder geval niet. “Wanneer de wetgever een wet maakt die de vrijheid van godsdienst aan banden legt, kan de rechter deze wet buiten toepassing laten of zelfs onverbindend verklaren wegens strijd met artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.” Maar, zo geeft hij in dit opiniestuk toe, de onwil van het CDA om met Wilders te regeren heeft dan ook eerder te maken met “het zelfbeeld van de partij als gematigd en moreel verantwoord”.

Als Klink daadwerkelijk de onderhandelingen afbreekt, zal hij goede vrienden maar evenzo grote vijanden maken. Dagblad De Pers, doorgaans de keurigste onder de gratis kranten, waagde zelfs te koppen met ‘Vriend Ab pleegt een aanslag‘. Misschien is dat ook wel de beste samenvatting: stoppen of doorgaan, een scheuring in de partij lijkt onontkoombaar.

Wat vindt u? Is het echt zo erg? Of is dit de zoveelste hobbel in de formatie? Welke alternatieven ziet u nog voor de vorming van een coalitie? En wat moet er met Ab Klink gebeuren?

Een groep prominente CDA-leden onder leiding van oud-Landbouwminister Cees Veerman voert de druk op de fractie van het CDA op om de onderhandelingen over regeringssamenwerking van CDA en VVD met gedoogsteun van PVV te stoppen.

“De beoogde coalitie is noch in het belang van het land, noch in het belang van onze partij”, schrijven bijna zestig volksvertegenwoordigers, bestuurders en ex-bewindslieden in een open brief, die vandaag door NRC Handelsblad is gepubliceerd. Er zal een “scheiding der geesten in de samenleving” ontstaan, aldus de auteurs, die een “afsplitsing” in de partij vrezen.

De brief, geschreven in de meest kritische bewoordingen tot nu toe, verschijnt nadat informateur Opstelten gisteravond zei voor de formatie nog twee weken extra nodig te hebben. De brief volgt op een reeks andere protesten uit het CDA, en een interventie van oud-premier en -informateur Lubbers.

De oud-informateur die de weg vrijmaakte voor de formatie van een minderheidskabinet VVD-CDA met een gedogende PVV probeert nu diezelfde formatie als politicus te frustreren. Daar zegt Ruud Lubbers, de persoon in kwestie, goede redenen voor te hebben.

In een brief aan waarnemend partijvoorzitter Henk Bleker en fractievoorzitter Maxime Verhagen uit Lubbers zijn zorgen over de godsdienstvrijheid.

Lees verder »

Terwijl het CDA met VVD en PVV aan het onderhandelen was over een regeer- en gedoogakkoord, heeft SP-leider Emile Roemer in zijn vakantie een alternatief akkoord geschreven, dat hij in dit opiniestuk presenteert.

Handig, voor als de centrum-rechtse coalitie er toch niet komt en een regering ‘over links’ de laatste strohalm is.

Roemer ziet in zijn alternatieve regeerakkoord rollen weggelegd voor CDA, D66, PvdA, SP en GroenLinks. Dus zonder winnaar VVD. Hij benadrukt wat SP en CDA gemeen hebben. “Waar de SP in haar beginselprogramma menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit als kernwaarden noemt, spreekt het CDA van publieke gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap.”

De socialist speelt ook in op de zorgen die CDA-leden nu uiten over de rechtsstatelijke visie van de PVV. “Een centrum-linkse coalitie gaat niet marchanderen met onze grondrechten, het gelijkheidsbeginsel en het antidiscriminatieverbod, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst.” En in tegenstelling tot een CDA-VVD-kabinet met PVV-gedoogsteun kan een centrum-links kabinet wél rekenen op een meerderheid in zowel Eerste als Tweede Kamer. Ook voorspelt Roemer een betere relatie met de vakbeweging.

Indien CDA, VVD en PVV met een regeer- en gedoogakkoord komen, zullen de CDA-leden op 11 september daarover stemmen. Diezelfde dag spreekt PVV-leider Geert Wilders op Ground Zero een omstreden pleidooi uit tegen de vestiging van een islamitisch centrum aldaar. Een vuurproef voor de verhoudingen tussen de beoogde coalitiepartners.

• Lees hier de complete tekst van het alternatieve regeerakkoord

Wat denkt u? Zullen de CDA-leden gevoelig zijn voor het alternatief dat Roemer op dit heikele moment biedt? Hoe zullen VVD’ers reageren als hun partij – die de verkiezingen heeft gewonnen – niet gaat regeren? De redactie is benieuwd naar uw reactie en spoort u aan om te zeggen waarop u gestemd heeft, zodat andere lezers uw reactie beter kunnen duiden.

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.