De euro is na zijn invoering nog nooit zo impopulair geweest. Ook op nrc.nl: bijna de helft van de lezers vindt zelfs dat Nederland beter afstand kan doen van de gemeenschappelijke munt. Alles beter dan omlaag getrokken te worden door een zwakke broeder.

Is de Europese Unie dan alleen een project voor winnaars?  De schuldencrisis in Griekenland doet dat wel vermoeden. Het land wordt niet gered omdat andere lidstaten het niet kunnen verkroppen dat één van hen kopje onder gaat, maar omdat de Griekse situatie banken in gevaar brengt die het land geld hebben geleend. Eigenbelang dus.

De 27 EU-ministers zijn dit weekend bij elkaar gekomen voor een plan om voortaan sneller in te grijpen als een land bankroet dreigt te gaan. Er is besloten dat de Europese Commissie in voorkomende situaties een onbegrensd bedrag tegen gunstige voorwaarden kan lenen en doorlenen aan de lidstaat in nood, waarvoor de andere lidstaten garant staan. Of dat getuigt van saamhorigheid is nog maar de vraag: de reactie op de beurs laat zien dat het vooral het vertrouwen in de euro goed doet.

Misschien is dit het moment om de Europese integratie naar een hoger plan te trekken. Ofwel, een echt centrale regering naar Amerikaans model. Maar in dat ideaal van een superstaat zullen de lidstaten niet snel meegaan: het gaat immers ten koste van de soevereiniteit en stuit op weerstand van de bevolking. Tenzij er iets te halen valt in Brussel, natuurlijk. Maar die instelling wordt, getuige de reactie op Griekenland, niet echt gewaardeerd.

De Europese Unie noemt het een lening, maar Melvyn Krauss weet wel beter: de reddingsoperatie voor Griekenland kost de belastingbetaler wel degelijk geld.

Op de opiniepagina rekent hij het vanmiddag voor. “De EU biedt Griekenland leningen aan tegen minder dan de marktrente – dat is een  subsidie. Het verlies voor de belastingbetaler is het verschil tussen  de marktrente die de EU op haar  leningen zou kunnen krijgen en de rente die Griekenland betaalt. Als Griekenland 5 procent betaalt  en de EU kan dezelfde gelden tegen eenzelfde risico op de markt voor 8 procent uitlenen, dan bedragen de ‘alternatieve’ kosten  voor de belastingbetaler 3 procent – dat is echt geld!”

Een belangrijke voorwaarde voor de lening is dat Griekenland flink gaat bezuinigen en bovenal een gezonde begroting voert. Geen gesjoemel meer. Maar door Griekenland te helpen wordt het ‘creatieve boekhouden’ juist beloond, meent Krauss.

Hij vreest dat de Griekse problemen nu uitbreiden naar Spanje, Portugal en Italië. De wetenschap dat de EU een vangnet heeft zou hen de prikkels ontnemen de begroting op te schonen en hervormingen door te voeren. “De geest is uit de fles.”

Update 16 maart: De eurolanden zullen het in financiële nood verkerende Griekenland zo nodig steunen, maar het zal de belastingbetaler geen geld kosten. Dat zei demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager na afloop van het beraad. De details van het reddingsplan werden niet bekend gemaakt.

15 maart: Griekenland zit diep in de schulden en zal naar verwachting Brussel om hulp vragen. Vanavond besluiten zestien ministers van Financiën hoe ze het noodlijdende land desgewenst kunnen helpen.

Daar zitten nogal wat haken en ogen aan. In het Europese Verdrag van Maastricht is geregeld dat EU-lidstaten geen plicht hebben tot wederzijdse financiële steun (no bail out-clausule). Toch wordt er nu gesproken over twee leenvormen. Namelijk leningen van lidstaten afzonderlijk aan Griekenland, gecoördineerd door de Europese Commissie. Of de mogelijkheid dat de Commissie op de financiële markt tegen gunstige voorwaarden leent. Maar dan moeten wel alle 27-lidstaten garant staan.

Lees verder »

De eenwording van de Europese geld- en kapitaalmarkt door de invoering van de euro heeft de mogelijkheden om spaartekorten te financieren enorm doen toenemen. Het gevolg daarvan is dat huishoudens en bedrijven in Zuid-Europa systematisch zijn gaan lenen van hun Noord-Europese buren, met name Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Finland, België en Luxemburg. In het Zuiden is overconsumptie door de private sector troef: gemiddeld wordt 4,5 procent van het nationaal inkomen (BBP) minder gespaard dan geïnvesteerd. Het zuinige Noorden spaart daarentegen 4,2 procent van het BBP meer dan het investeert. Het gevolg is dat de Zuid-Europese landen ondertussen een schuld aan het Noorden hebben opgebouwd van gemiddeld zo’n 80 procent van hun BBP. Extra problematisch is dat de leningen hoofdzakelijk gebruikt worden voor consumptieve bestedingen en niet voor investeringen die op termijn tot hogere groei en rendementen in Zuid-Europa zouden kunnen leiden. Door die groei zou de schuld relatief simpel weer kunnen worden afgelost. Zonder groei verdwijnt het geld in een bodemloze put. Op dit moment worden zelfs de door Zuid-Europa verschuldigde rentebetalingen grotendeels bijgeleend en toegevoegd aan de buitenlandse schuld.

Dat kan niet langer zo doorgaan, schrijven financiëel deskundigen Clemens Kool, Joan Muysken en Nils Holinski in dit opinieartikel. Noord-Europa mag niet langer toestaan dat Zuid-Europese landen een onverantwoorde schuldenlast aangaan.

Lees verder »

De mensen die een sterkere EU wantrouwen, moeten niet klagen dat de EU afwezig was in Kopenhagen. Om met één stem te kunnen spreken, dienen lidstaten hun vetorecht in te leveren.

Dat betoogt Bas Eickhout, Europarlementslid voor GroenLinks, vandaag in NRC Handelsblad.

De boterzachte verklaring, waarin harde doelstellingen voor de vermindering van broeikasgassen ontbreken, is volgens de politicus een direct gevolg van het versnipperde Europa. Daarom faalde de Klimaattop in Kopenhagen, aldus Eickhout.

“Simpel gesteld hebben de drie grootste landen of landengroepen in Kopenhagen hun verantwoordelijkheid niet genomen: de Amerikaanse president Obama mocht niet van zijn Senaat,  China wilde niet en de Europese Unie kon niet. Een treurige conclusie na een proces van jaren om tot een mondiale aanpak van de klimaatcrisis te komen.”

Wat vindt u? Zou het beter zijn als opstandige lidstaten zich gewoon neerleggen bij de wil van de meerderheid? Of komt de EU daardoor nog verder van de burger af te staan? Heeft u een alternatief: hoe zorgen we dat de VS en China het internationale beleid niet dicteren?

Jaarlijks sterven meer dan duizend migranten, voornamelijk uit Afrika, die op weg zijn naar Europa. Ook Nederland draagt daar verantwoordelijkheid voor, betoogt hoogleraar Thomas Spijkerboer.

Er wordt bovendien onzorgvuldig met de geborgen lichamen van de migranten omgegaan: Lees verder »

In politiek en economisch opzicht zit de harde kern in Brussel. Dat is de plek waar de politiek vorm krijgt. Althans, dat stelt NRC-columnist Luuk van Middelaar in zijn laatste boek.

Daar tegenover staan de soevereine staten. Maar daartussen, in de tussensfeer, komt het eigenlijke Europa op. Namelijk daar waar initiatieven van de soevereine staten naar elkaar toe beginnen te werken en samen dingen beginnen te doen op politiek, economisch maar ook op andere gebieden. Lees verder »

Door E.P. Wellenstein (oud-directeur-generaal bij de Europese Gemeenschap)

In de verkiezingscampagne voor het Europees Parlement had veel meer gepraat moeten worden over de maatregelen van de Europese Commissie in crisistijd.

De verkiezingscampagne voor het Europees Parlement loopt op zijn einde maar doet – niet alleen in ons land – nog steeds wat onwezenlijk aan. ‘Meer Europa!’, ‘Minder Europa!’, ‘Een socialer Europa!’, ‘Blijf van onze sociale arrangementen af!’, ‘Meer Europees milieu- en klimaatbeleid!’, ‘Een kleinere EU-begroting!’, ‘Turkije mag geen (of wel) lid worden!’, ‘Europa moet een actiever buitenlandbeleid voeren!’. Goed in het gehoor liggende thema’s, maar wat heeft het Europees Parlement daar eigenlijk over te zeggen?

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Steven de Jong (redacteur NRC Handelsblad)

De Europese samenwerking bracht vrede en voorspoed. Een project waaraan inmiddels 500 miljoen mensen uit 27 lidstaten deelnemen. Of beter gezegd: 500 miljoen klanten uit 27 afzetmarkten. Want net als bij Unilever gaat het om de merken, niet om het orgaan.

“De burger lijkt te geloven in een model waarin de EU zich profileert op de thema’s waarvoor ze ooit in het leven is geroepen, namelijk stabiliteit en economie”, luidt de conclusie van het opinieonderzoek 21minuten.nl. Zou dat het zijn? Is het project ‘Europa’ in de ogen van de Nederlandse kiezers volbracht? Zijn de oorspronkelijke doelstellingen, zoals Robert Schumann die in 1950 aan de vooravond van de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), formuleerde gehaald? Is Europa ‘klaar’?

Lees het volledige artikel op nrc.nl/opinie

Door Simon Tilford

Nederland en Duitsland moeten zich soepeler opstellen tegenover zwakke partners in de eurozone. Een crisis raakt ook onszelf.

Twaalf maanden geleden leek het nog ondenkbaar dat een EU-lidstaat in een staatsschuldencrisis zou belanden. Toch behoort dit nu tot de mogelijkheden. En als één land door een crisis wordt getroffen, zal dit vrijwel zeker tot een golf van crises leiden en de EU, en vooral de eurozone, in beroering brengen.

Lees hier het gehele artikel