Door Jan Fransoo (hoogleraar technische bedrijfskunde)

Economen kijken vooral naar monetaire zaken om de crisis te analyseren. Laat hen eens kijken naar het versterkende effect van de marktvraag op voorraden.

In september 2008 ging er met de val van Lehman Brothers een schok door de financiële markten. Er is veel aandacht geschonken aan de gevolgen voor het financiële systeem en de financiële instellingen. Tegelijkertijd met deze schok verloren miljoenen bedrijven in de reële economie wereldwijd vertrouwen in de markt en hadden behoefte aan contant geld.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door David De Cremer (hoogleraar behavioural business ethics)

De kredietcrisis mag dan geen kwade opzet zijn, maar dat mensen verkeerde beslissingen hebben gemaakt lijdt geen twijfel. We bedriegen onszelf zonder dat we het doorhebben, zo leert de psychologie.

Laat dát ook onderwerp van onderzoek zijn. Een belangrijke factor hierbij is de bias ‘illusie van objectiviteit’. Mensen zijn ervan overtuigd dat ze moreler handelen dan de meeste anderen en gaan er daarom vanuit dat ze hun professionele verantwoordelijkheden op de eerste plaats zullen zetten.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Stephan Sanders (columnist bij Vrij Nederland)

Het neoliberalisme staat terecht, omdat het de enige echte schuldige zou zijn van de wereldwijde financiële crisis. In één moeite door wordt het neoliberalisme ook verantwoordelijk gehouden voor de hebzucht en inhaligheid der mensheid, karakterzwakte in het algemeen en financieel egoïsme in het bijzonder.

Wie of wat is toch dat neoliberalisme, is het erger dan het liberalisme, of toch een herneming van een in zichzelf al perfide ideeënwereld, zoals het neonazisme zich verhoudt tot het nazisme. En moet er dan geen datum worden geprikt voor een nieuw Neurenberg?

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Albert Jan Kruiter (onafhankelijk onderzoeker democratische processen)

Met het institutionaliseren van individuele verantwoordelijkheden begingen we de vergissing dat de staat ieders belang kan behartigen. Daarom durft Den Haag niet in eigen vlees, de samenleving, te snijden. Het kabinet versterkt de democratische crisis, daar waar ze de economische crisis tracht op te lossen.

De verschillende analyses die in deze en andere kranten zijn verschenen omtrent de malaise waarin we momenteel verkeren zijn in zekere zin geruststellend. De crisis is economisch van aard en dat is de schuld van dan wel de overheid, dan wel de markt. Analisten zoeken geriefelijk de groeven van de meer-of-minder-overheidsplaat die we in de jaren voor de crisis ook al draaiden. Ook Tjeenk Willink, de voorzitter van de Raad van State, deed deze week een duit in het zakje. De overheid moet het publieke domein terug claimen.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door David De Cremer (hoogleraar behavioural business ethics)

Wat bankdirecteuren verstaan onder herstel van vertrouwen is iets anders dan wat de psycholoog ermee bedoelt. Namelijk verantwoordelijkheid nemen en oude normen verlaten. De huidige crisis vraagt om opoffering, om opofferend leiderschap.

Logisch dat banken en andere financiële instellingen dus zoeken naar manieren om het vertrouwen van de burger te herstellen. De vraag is: slaagt deze sector hierin? Ik heb het gevoel dat de financiële instellingen blijkbaar het idee van trust repair niet goed begrijpen en aldus ook niet goed aanpakken

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Noreena Hertz (hoogleraar politieke wereldeconomie)

Allerlei dogma’s worden in deze tijden van crisis overboord gegooid, maar het blinde geloof in vrijhandel blijft volstrekt ten onrechte overeind.

De voornaamste dogma’s van het neoliberalisme: privatisering, deregulering en een evenwichtige begroting, zijn nu door vrijwel iedereen verworpen. Op één na: het belang van vrijhandel.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Roel Beetsma (hoogleraar macro-economie) en Ward Romp (onderzoeker pensioenhervorming)

Het kabinet heeft jongeren niet betrokken in het crisisberaad. Merkwaardig. Het laatste wat we nodig hebben is een groep jongeren die opstaat en weigert mee te betalen.

Het is verbazingwekkend dat de vakbonden met hun vergrijsde ledenbestand zo fel tegen verhoging van de AOW-leeftijd zijn. Zoals het huidige voorstel is geformuleerd (vanaf 2012 elk jaar één maand omhoog), zal de 67 pas in 2036 zijn bereikt. Ruim vóór die tijd zijn veel van de huidige vakbondsleden al met pensioen.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Hans Rademaker en Jan Bertus Molenkamp (Van Lanschot Bankiers)

In Nederland wordt naar alle mogelijkheden gekeken om de economie te stimuleren. Wellicht worden er binnenkort tientallen miljarden uitgetrokken om de economie aan de praat te krijgen. Op hetzelfde moment worden onze pensioenfondsen arm gerekend wat een destimulerende uitwerking heeft.

Het wordt hoog tijd voor integraal denken. Dit laatste punt heeft enige uitleg nodig. Stel, u hebt € 10.000 en u wilt dit 50 jaar lang uitzetten. U kunt dan kiezen tussen een verwacht rendement op basis van a) het theoretisch rendement van 3,1%, vastgesteld door DNB en b) het marktrendement van 4,1% van een 50-jarige staatsobligatie. Wat kiest u? Dit lijkt een retorische vraag. Ieder weldenkend mens zal zonder twijfel kiezen voor antwoord b, een hogere rente met meer zekerheid. De DNB kiest echter voor uw pensioen voor antwoord a.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel

Door Adjiedj Bakas (trendwatcher), Marleen Barth (voorzitter van GGZ Nederland), Lans Bovenberg (hoogleraar economie Universiteit Tilburg), Jan Hol (directeur communicatie), Doekle Terpstra (voorzitter HBO-raad) en Wim van der Donk (voorzitter WRR).

Deze crisis moet ons uitdagen na te denken over wat écht belangrijk in het leven is. Wees nederig en denk op langere termijn.

De tijd voor Pasen nodigt uit tot contemplatie over onszelf en de samenleving, zeker nu de economische crisis zich als een olievlek uitbreidt tot iedere nis van de maatschappij. Het Chinese woord ‘crisis’ bestaat uit twee karakters: ‘bedreiging’ en ‘kans’. De crisis plaatst de samenleving op een tweesprong. Zij biedt mogelijkheden voor een gezonde heroriëntatie. Hoe kunnen we van onze nood een deugd maken? Een poging tot een antwoord vanuit de christelijke traditie.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel
Zie ook: verslag van deze discussie op nrcnext.nl

Door Paul Voestermans (cultuurpsycholoog)

De financiële crisis is een crisis van de moraal, zei Wouter Bos. Heeft hij daar gelijk in?

Je zou het wel zeggen als een bankier het boetekleed aantrekt en ons vertelt dat hij “genoeg aanleiding heeft gehad om nadrukkelijk te wijzen op symptomen waar ik me ongemakkelijk bij voelde”.

Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel