Republikeinen moeten uit de kast komen
Door A. Doelman uit Krimpen aan den IJssel
Wat voor soort koning moet Willem-Alexander worden? Deze vraag suggereert dat de vraag die eigenlijk eerst moet worden gesteld, reeds is beantwoord, namelijk: willen we de (erfelijke) monarchie voortzetten?
Toen na de catastrofe op 30 april jl. Ruud Lubbers in Buitenhof kwam uitleggen dat een spoedige troonswisseling helemaal niet nodig was, werd duidelijk dat er tijd nodig is om in de Haagse achterkamers het nodige massagewerk te verrichten. Want dat het tijd wordt om de jaarlijkse capriolen die de Oranjes zich moeten laten welgevallen ter discussie te stellen, dat is duidelijk.
Echter, het probleem is dat diegenen die een bestuurlijke loopbaan nastreven lid van een politieke partij moeten zijn, en beter geen republikein kunnen zijn. En als ze het republikeinse gedachtengoed aanhangen, kunnen ze dat beter niet te nadrukkelijk etaleren.
Op de site republikeinsgenootschap.nl staan nauwelijks politici. Terwijl bekend is dat een substantieel deel van de Kamer achter de republikeinse gedachte staat. De grootste bedreiging voor de republikeinen is dat de achterkamers nu een ceremoniële monarchie uitdenken, waardoor een echte, inhoudelijke discussie over de staatsvorm uit het zicht verdwijnt. De oproep van deze krant zou dus beter kunnen luiden: ‘Republikeinen, kom uit de kast!’
zondag 13 september 2009, 11:02 uur
Hoe de staatsvorm in te richten na koningin Beatrix? NRC-lezers denken mee.Europa telt 50 staten, waaronder 38 republieken, 11 monarchiën, en 1 theocratie (de Heilige Stoel). In republiekland bestaan meerdere smaken : Frankrijk, Duitsland en Zwitserland dekken samen het hele spectrum. Frankrijk is een presidentiële republiek waarin de president een eigen mandaat van de kiezers heeft (vergelijkbaar met de USA), Duitsland een republiek met een ceremonële president die gekozen wordt door het parlement en Zwitserland heeft eigenlijk geen staatshoofd maar één van de zeven ministers speelt er voor (in principe ieder jaar een andere). Ook monarchiën zijn er in diverse vormen : Liechtenstein waar de vorst als puntje bij paaltje komt de dikste vinger in de regeerpap heeft, Nederland, België, Engeland etc.,waar de vorstelijke macht constitutioneel aan banden is gelegd maar de vorst nauw bij het landsbestuur wordt betrokken, Zweden waar de vorst uitsluitend representatieve functies vervult. De republikein Jongmans (NRC 20/7) zou de functie van staatshoofd graag zien vervallen en het werk dat toch nog zou moeten worden verricht uitgevoerd in duobaan door de kamervoorzitters (Timmerman en Verbeet) : Nederland met een staatsvorm naar min of meer zwitsers model. De heer Jongmans meent dat de taken van het staatshoofd zo gering zijn dat de kamervoorzitters die er nog wel even bij zouden kunnen doen. Ik zou de glimlach van Hare Majesteit willen zien wanneer zij deze visie op haar arbeidsdag verneemt. Anderen zien heil in een ceremonieel president naar duits model, maar een president naar frans model heb ik door niemand horen suggereren. Ik denk echter dat in Europa de meeste landen staatsvorm en -hoofd hebben die bij hen passen : Frankrijk een centralistische republiek met een dominante kwikzilverachtige vrouwenman aan de top, Duitsland een bonds-republiek met een president die als een discrete solide notaris een oogje in het zeil houdt, Engeland een monarchie met pump and circumstances en een vorstin uit 1300, België een aan eeuwigdurende scheidingsplannen verslaafde federale monarchie met een wereldkampioen wanhoopsbestrijding als vorst en Nederland een monarchie met een vorstin waarmee je in de hele wereld voor de dag kan komen. Wat de dames Timmerman en Verbeet in dit rijtje te zoeken zouden hebben is mij een raadsel. Republikeinen zijn gewetensvolle democraten die maar het beste in de kast kunnen blijven, niet in de laatste plaats omdat zij daar onder elkaar toch het meeste schik hebben.