NSB-kinderen krijgen al veel aandacht
Door Ismee Tames (historicus en politicoloog)
Het NIOD luistert heus wel naar NSB-kinderen. Maar onderzoek naar de maatschappelijke context is nu eenmaal onmisbaar om te begrijpen wat individuen hebben meegemaakt.
Chris van der Heijden heeft naar aanleiding van mijn boek Besmette jeugd kritiek op het NIOD (Opiniepagina, 8 mei). Hij komt met interessante ideeën, maar slaat ook de plank mis.
Lees op nrc.nl/opinie het volledige artikel
woensdag 13 mei 2009, 20:58 uur
Geachte redactie,
In de eerste plaats een correctie op de foto van Mussert in Eindhoven. Daar staat als jaartal vermeld: 1939. Dat kan niet want je ziet duidelijk op de achtergrond een Duitse militaire pet, dus de foto moet na 15 mei 1940 zijn gemaakt.
Het is duidelijk dat ik niet voor iedereen kan spreken, maar op mijn school, de Tweede HBS-b aan het Santpoorterplein in Haarlem, werden de (ex)-NSB kinderen zonder veel problemen en zonder discriminatie geaccepteerd. Het waren dezelfde kinderen die we tijdens de bezetting volstrekt negeerden en isoleerden als ze in hun Jeugstormuniformen naar school kwamen. Vaak waren hun ouders gearresteerd en sommigen van hun zaten ergens in Bloemendaal in een soort heropvoedingsinstituut en kwamen van daar elke dag naar school. Volgens mijn herinnering duurde die “heropvoeding” aldaar betrekkelijk kort.
Zoals ik ook al in mijn “memoires” heb geschreven, werden de ouders van onze beste buren, die NSB-ers waren, direct op 10 mei gearresteerd. Hun zoon kwam naar ons toe en verbleef tijdens die meidagen van veertig in ons huis. Na 15 mei werden zijn ouders uiteraard vrijgelaten en ging hij terug naar zijn ouders. Hij ging (moest gaan van zijn ouders?) naar de “Reichsschule” in Valkenburg, een nazi-instituut bij uitstek, en was na de oorlog zoek. Zijn ouders werden opnieuw gearresteerd, hun huis werd door anderen bewoond, en enige maanden na de oorlog stond die jongen ineens voor onze deur – en we hebben hem opnieuw opgenomen voor een paar dagen en daarna naar familie gebracht. Rancune hadden we in het geheel niet tegenover ouders en zoon, hoewel we ze, net als met onze Jeugdstormschoolgenoten, de hele oorlog door volstrekt genegeerd hadden.
M.i. zijn de problemen, die na-oorlogse ex-NSB-kinderen hadden, vooral gebaseerd op de schokkende wetenschap dat hun ouders – en dus ook een beetje zijzelf – al die jaren een crimineel regime hadden gesteund. Ik ken een geval van iemand die deswege zelfmoord heeft gepleegd, niet omdat hij door “goede”
Nederlanders werd gediscrimineerd.
Sandy, USA Dick Verkijk
woensdag 13 mei 2009, 21:01 uur
Geachte redactie,
Nog een kleine correctie. Ik schrijf dat de ouders “op 10 mei” werden gearresteerd. Hoewel uit de context duidelijk is om welk jaar het gaat, toch maar even het juiste jaartal: 1940+
donderdag 14 mei 2009, 14:05 uur
Opmerkelijk in de nu lopende discussie is dat nooit aandacht wordt geschonken aan het gegeven dat na WOII de mensenrechten van NSB-ouders en kinderen werden geschonden: confiscaties; geen inkomen; gezinnen uit elkaar; mishandelingen in de interneringskampen. Het betreft in Nederland onbekende aspecten van het strafrecht. In de boeken van L.deJong, A.D.Belinfante, P.Romijn en nu ook I.Tames worden de termen”schendingen van mensrechten” in dit verband niet genoemd. Er is geen excuus uitgesproken, er heeft geen genoegdoening plaatsgehad.
donderdag 14 mei 2009, 15:54 uur
Er bestaan geen “foute” Nederlanders,komend uit de tweede wereld oorlog.
Zeker geen kinderen van zg “foute” ouders.
De groep N.S.B,behoorde tot de verliezende groep,en werden beoordeeld en veroordeeld door de overwinnaars.
Nederlanders die tot de overwinnaars behoorden,hoeven zich niet zo op de borst te slaan,ze stelden weinig voor zonder de hulp van buitenaf.
Hun moed staat buiten kijf,die mag rustig erkend worden.
Niemand was fout gedurende die periode van WO 2,men dacht gewoon anders,maar verloor, door dat die gedachten bevochten werden.
Het is de bedoeling geweest,een vrije demokratische wereld op te bouwen,na WO2.
Die is er in vele opzichten ook gekomen,maar vaak word de nadruk gelegd op wat “anderen” ons op willen leggen.
Zeker in het geval van de Tweede Wereld oorlog.
Het is bijna 65 jaar na dato,en vandaag de dag hebben we jonge mensen geslachtofferd,in Irak en Afghanistan,we hebben geen moer geleerd.
Laat die zg “foute” ouders en “foute”Nederlanders maar met rust.Vergeten en vergeven is de grootste medaille die men kan dragen.Een medaille dragen om aan te geven hoeveel mensen men heeft omgelegd,is een keerzijde van het menselijk bestaan.
vrijdag 15 mei 2009, 09:01 uur
“Van der Heijden benadrukt herhaaldelijk dat ‘foute’ Nederlanders nooit hun verhaal mochten doen.”
Van der Heijden is zélf een kind van een ‘foute’ Nederlander,die zijn fascistische opvoeding/achtergrond vertaalde naar het vergoelijkende “grijs”…
Het was zijn éigen broer,die ná het verschijnen van zijn opus magnum middels een ingezonden brief aan Vrij Nederland bekend maakte,dat hun vader SS-er (nb de hóógste in rang in Nederland!) was…
Dát,én natuurlijk voorál het verzwijgen van dat feit,
plaatst van der Heijdens “grijze” boek én standpunten in een héél ánder daglicht!
Het is déze ontkenning die veel voorkomt onder kinderen van/uit ‘foute’ ouders/families,zéker ook onder ándere historici,zoals bv ex-NIOD directeur Blom,
en “bijna Lou de Jong biografe” Grüter,
waardoor de 2e WO geschiedschrijving verkankerd is met geschiedsvervalsingen:
bv in het hele “Englandspiel”-gebeuren,
zoals “King Kong”,”De zaak Antonius van der Waal” van Frank Visser,en de geschiedschrijving over de “Nederlandsche Unie”…
De kinderen van ‘foute’ Nederlanders die de WO2-waarheden in het gezicht durven zien,zijn dun gezaaid:
zij verschuilen zich meestal liever in een “undercover” slachtofferrol.
Woont Chris van der Heijden “toevallig” in Spanje,of voelt hij zich ideologisch gewoon beter “thuis” tussen vele ultrarechtse (crypto?)ex-fascisten?
Derhalve is er daarin wellicht méér een rol weggelegd voor psychologen en psychiaters,dan voor toevallig in die zin onbelaste(té?)kritisch lezende medeNederlanders…?
vrijdag 15 mei 2009, 11:05 uur
Dat van die aandacht is niet altijd waar. Zo heeft van Agt als minister president, er alles aan gedaan om het bewijs dat Navo secretaris generaal Joseph Luns lid was geweest van de NSB in de doofpot te krijgen. Zijn broer nam toen de schuld op zich. Pa van Vo0llenhoven zal ook niet veel geleden hebben. Mensen als Romme en Colijn gaven in principe de voorkeur aan het fascisme boven de democratie. Daar hebben ze ook nooit onder geleden. Na de oorlog zijn NSBers door nederlandse gevangenbewaarders vaak nog slechter behandeld dan de gevangenen van de Duitsers in Vught, Ommen Erica en Westerbork.
Wat betreft de kinderen staat mij een aangrijpend boek bij+ niet de schuld wel de boete, dacht ik dat de titel was. Dat boek zegt genoeg.
dinsdag 19 mei 2009, 06:26 uur
Als er één reactie tekenend is voor de verdoemenis die volstrekt onschuldige kinderen van oud-NSB-ers wordt nagedragen, dan is het wel die van ene Kleinveld (reactie nr. 5). Wat verbeelden die zich wel, die Van der Heijden en Blom, dat die het lef hadden zich te verdiepen in WO-II en daar dan godbetert ook nog hun (overigens uiteenlopende) objectiverende bevindingen over te publiceren Evenals Kleinveld is ook oud-journalist Verkijk (reactie nr. 1) niet vies van psychologiseren, of anders gezegd: de ouders van na-oorlogse ex—NSB-kinderen – “en dus ook een beetje zijzelf” – hadden al die jaren een crimineel regime gesteund”. Van der Heijden en Blom mogen nog blij zijn dat ze zich konden onttrekken van de neiging zich derhalve van kant te maken En dat die Van der Heijden in nota bene Spanje woont, dat zegt toch alles, nietwaar ?
Ik denk dat Chris van der Heijden in de kern gelijk heeft: het NIOD van Lou de Jong is en blijft in hoge mate medeverantwoordelijk voor het creeren van het “fout”-beeld dat veel onschuldigen nog vele jaren later een hoop ellende heeft nagedragen. Maar uit de reactie van Ismee Tames put ik hoop dat het NIOD dit zal goedmaken.
In dit verband dan toch maar eens een persoonlijke kanttekening.
Toen in mei 1940 voor Nederland WO-II uitbrak, zag mijn vader in Milsbeek (een dorpje onder Nijmegen vlak aan de Duitse grens) Duitse soldaten de grens over komen die hij persoonlijk kende van bezoek vanover de grens aan de kroeg van zijn grootouders. Gevraagd wat zij hier in Nood-Limburg kwamen doen, was de teneur van hun antwoorden: “Tsja, sorry, die hoge heren in Berlijn en Den Haag hebben ruzie met elkaar ”, zo verhaalde mijn vader me. Wat hij mij, na de evacuatie tijdens de slag om Arnhem en Nijmegen in Het Gooi geboren, ook verhaalde, ging over een Milsbeekse middenstander die lid was van de NSB, maar tijdens de oorlog geen vlieg kwaad had gedaan, laat staan iemand had verraden. Na de oorlog echter wel meteen werd opgepakt en in een kamp gestopt.
Die twee verhalen hebben mijn besef van “goed” en “fout” in oorlogsomstandigheden zo rond mijn 18e al heel vroeg definitief gevormd. Zo kijk ik met weerzin naar het gesol met die Oekraiense oud-krijgsgevangene tvs. oud-kampbewaker Demjanjuk die zonodig in Duitsland terecht moet staan, terwijl veel Nederlandse in Nederland veroordeelde oorlogsmisdadigers in Duitsland ongehinderd verder mochten leven omdat ze inmiddels de Duitse nationaliteit hadden, en veel hoger geplaatste nazi´s onder wegziend oog van de geallieerden de gerechtelijke dans ontsprongen..Zoals ik het ooit nog eens hoop mee te mogen maken dat Bush jr. zich voor het gerecht moet verantwoorden voor zijn opperverantwoordelijkheid voor bij internationaal recht verboden foltering van volstrekt rechteloze gevangenen.
donderdag 21 mei 2009, 11:06 uur
Anton Ehren zegt:
“Als er één reactie tekenend is voor de verdoemenis die volstrekt onschuldige kinderen van oud-NSB-ers wordt nagedragen, dan is het wel die van ene Kleinveld (reactie nr. 5). Wat verbeelden die zich wel, die Van der Heijden en Blom, dat die het lef hadden zich te verdiepen in WO-II en daar dan godbetert ook nog hun (overigens uiteenlopende) objectiverende bevindingen over te publiceren ”
Daar waar deze “volstrekt onschuldige kinderen” weigeren het abjecte gedachtengoed van hun ouders te onderzoeken en evalueren,
-Blom “bekende” zélf in een interview,dat hij het nóóit aangedurfd heeft zijn vader te vragen naar diens (bewéérde!) opinies & activiteiten in WO2,laat staan die zélf “objectiverend” te onderzoeken!-
verliezen zij hun onschuld:
zij zijn gedoemd crypto-fascisten en geschiedsvervalsers te worden!
Anderen,zoals vd Heijdens broer,en bv.Helmert Woudenberg,draag ik een wárm hart toe!
donderdag 21 mei 2009, 22:25 uur
Op de Opiniepagina van vrijdag 8 mei j.l. vraagt Chris van der Heijden aandacht voor de geschiedenis van NSB-kinderen. Insteek is dat het NIOD onder Loe de Jong de keuze heeft gemaakt om geschiedenis te schrijven in plaats bronnen te publiceren. Hij constateert dat dit tot gevolg heeft gehad dat ‘foute’ Nederlanders zijn genegeerd in de geschiedschrijving van De Jong.
Van der Heijden noemt twee projecten die proberen dit hiaat op de valreep op te vullen: ‘hetopenarchief.nl’ en ‘Erfenissen van collaboratie’ door het NIOD. Hij vergeet echter de projecten van het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) te noemen.
Het IIAV constateerde reeds in 2007 een gebrek aan bronnen op dit terrein en heeft historica Zonneke Matthée opdracht gegeven interviews af te nemen met vrouwen die lid waren van de NSB en met dochters van NSB-ouders. Dit project wordt gefinancierd door het programma Erfgoed van de Oorlog, van het ministerie van VWS. Doel is hun levensverhalen vast te leggen op video of audio. Beide interviewprojecten worden in 2009 afgerond en zullen toegankelijk gemaakt worden voor wetenschappelijk onderzoekers. Voorts zijn er twee blogs rond dit thema: http://nsbvrouwen.blogspot.com en http://dochtersvan.blogspot.com.
Meer informatie is te verkrijgen bij het IIAV. (http://www.iiav.nl)
Lin McDevitt-Pugh, IIAV
vrijdag 22 mei 2009, 20:16 uur
Anton Ehren (reactie 7) bagatelliseert het verschil tussen goed en fout tijdens de bezetting. Hij maakt, zoals vele neo-historici, de fout daden en denkwijze door elkaar te halen. In denkwijze was er tijdens de bezetting een uitermate scherpe, zelfs fanatieke scheidslijn tussen “goed” en “fout”. Wat anders is, wat de “goeden” en de “fouten” voor consequenties uit hun denkwijze trokken. Veel “goeden” zetten die denkwijze niet om in daden en droegen daarom weinig concreets bij aan het verzet. Veel “fouten” zetten hun denkwijze evenmin om in daden en droegen daarom weinig bij aan de oorlogsmisdrijven. Maar het deugt niet als je daarom de daadloze “goeden” en daadloze “fouten” over een kam scheert. De “goeden” zorgden voor de anti-Duitse consensus die het viswater voor het verzet was. De daadloze “fouten” zorgden voor het troebele water waarin de nazi-misdaden konden gedijen.
Ik moet eraan toevoegen dat aanzienlijk meer “goede” Nederlanders hun denkwijze omzetten in daden dan de neo-historici als Chris van der Heijden en Nanda van der Zee ons willen doen geloven. Ik heb daar in 2001(letterlijk) een boekje over opengedaan: “Die slappe Nederlanders – of viel het toch wel mee in 1940-1945?” Niemand heeft het aantal door mij berekende betrokkenen bij verzet en hulp aan Joodse landgenoten weerlegd. In een openbare discussie tussen Chris van der Heijden over zijn boek(Grijs Verleden) en het mijne had hij geen poot om op te staan zoals Frits Abrahams (NRC) en Jan Jansen van Galen (Her Parool) indertijd constateerden. Die hele discussie heb ik trouwens op video vastgelegd – leuk voor later.
donderdag 18 november 2010, 12:41 uur
Toevallig kom ik op deze site, een erg late reactie dus, maar: ik ben als jeugdboekenschrijver bezig met een historisch jeugdboek over een NSB-kind.
Ik ben daarom op zoek naar mensen die ik vragen kan mailen. Mensen die tijdens de tweede wereldoorlog in Haarlem woonden. Mannen die een Reichsschule/Napola bezochten. En tot slot zijn alle overige reacties van mensen die mij behulpzaam willen zijn zeer welkom!
Voor meer info: zie http://www.hetopenarchief.nl/page/3559/nl
Heel graag uw reactie! Alvast bedankt.