Het conflict tussen de rebellen van de Congolese Tutsi-krijgsheer Laurent Nkunda en het Congolese leger is gisteravond weer opgelaaid, ondanks de belofte van Nkunda zich aan een staakt-het-vuren te houden. Wel staat hij humanitaire hulp toe aan de slachtoffers van het geweld.

In het boek De Crisiskaravaan beweert Linda Polman dat hulporganisaties gedwongen zijn samen te werken met dit soort krijgsheren en oorlogsmisdadigers. Ook stelt ze dat een deel van het ontwikkelingsgeld afgedragen moet worden aan rebellen en corrupte regimes.

Maar het thuisfront, Westerse parlementen en donateurs, zou een andere werkelijkheid voorgespiegeld krijgen. In de communicatie overheerst het beeld van ondervoede mensen en verweesde kinderen. Ons wordt de illusie voorgehouden, zo stelt Polman, dat al het ontwikkelingsgeld aan de slachtoffers besteed wordt.

De journaliste vermoedt dat warlords die humanitaire logica doorhebben. Ze vreest zelfs dat rebellen bewust mensen uithongeren of ernstig verminken om zo de geldkraan naar hun land open te houden. In een vraaggesprek met Harm Ede Botje van Vrij Nederland verwoordt ze het als volgt. “De rebellen vertelden me dat ze expres zoveel stuk maakten, omdat ze er op rekenden dat ze dan aandacht kregen van het Westen. Ze zeiden: ‘Wat wij afbreken, gaan jullie weer opbouwen, maar dan beter.’ Ze hadden perfect door hoe het systeem in elkaar zat. Toen dacht ik: we hebben een probleem.”

Op nrc.nl/opinie voeren enkele auteurs deze redenering aan om de ontwikkelingshulp aan Congo stop te zetten. “Dat staat niet gelijk aan het in de steek laten van de Congolezen. Het is de enige manier om ze nog een toekomstperspectief te bieden”, aldus Hans Romkema die tot 2004 betrokken was bij lokale vredesinitiatieven in Oost-Congo. “In het belang van duurzame vrede moet het bestuurssysteem worden ontmanteld. Hulp moet alleen worden geboden wanneer hervormingen daadwerkelijk plaatsvinden.” De oud-ontwikkelingswerker is klip en klaar: hulp in Congo houdt de chaos juist in stand.

Wat denkt u? Heeft Polman gelijk met haar bewering dat rebellen expres burgers geweld aan doen om de geldkraan open te houden? Denkt u dat ontwikkelingshulp mogelijk is zonder samenwerking met rebellen of corrupte regimes die verantwoordelijk zijn voor de erbarmelijke situatie? En zo nee, hoe erg is dat?

Lees hier een selectie van de opiniestukken die NRC Handelsblad heeft gepubliceerd over dit onderwerp:

1. Szirmai, E. ‘Hulp aan arme landen heeft zo geen zin’, 23 oktober 2008, NRC Handelsblad
2. Hoofdredactioneel commentaar, ‘Het hart, het hoofd en de ontwikkelingshulp’, 8 november 2008, NRC Handelsblad
3. Grotenhuis, R. ‘Superioriteitsgevoel funest voor hulp aan arme landen’, 17 november 2008, NRC Handelsblad
4. Land, M. van der, ‘We belazeren elkaar met gemanipuleerd nieuws over ontwikkelingshulp’, 17 november 2008, NRC Handelsblad
5. Hoop, T. de, ‘Niemand praat over mislukte hulp’, 17 november 2008, NRC Handelsblad
6. Holtslag, H. ‘Ontwikkelingshulp is een sociale plicht’, 17 november 2008, NRC Handelsblad
7. Romkema, H. ‘Hulp in Congo houdt de chaos juist in stand’, 17 november 2008, NRC Handelsblad
8. Berman, T. ‘Brand in het huis van ontwikkelingshulp’, 28 november 2008, NRC Handelsblad

Dit verhaal is geplaatst op woensdag 19 november 2008 om 10:00 uur.