geheel bewolkt 12 °C
0 files, 0 km
AEX: 310,03 
Leiden kunstacademies op voor kunstenaar? Of zijn het brede, algemene opleidingen?
Door Theo Baart (fotograaf en voormalig docent fotografie) en Coos Salomons (zelfstandig adviseur).
Kunstacademies moeten strenger selecteren, meent Theo Baart. Ze doen nu bijna niets aan selectie. Daarom studeren er te veel mensen af die weinig in hun mars hebben. En daar heeft niemand baat bij.
Deze maand zijn 1.521 kunstenaars afgeleverd door de beeldende kunstopleidingen „De moedigen die kozen voor de kunst”, schreef Dirk Limburg licht vertederd over de eindexamententoonstellingen (NRC Handelsblad, 3 juli). En dat klopt wel, vind ik. Je bent moedig als je voor de kunstacademie kiest. Mijn moeder sprak meteen haar zorg uit toen ik was toegelaten tot de Rietveld Academie: „Wat jammer nou, je kunt zo goed leren.”
Maar bij mij overheerst bij het lezen van dit aantal vooral de vrees dat een groot deel van deze mensen de verkeerde opleiding heeft gekozen en velen nooit gaan doen waarvoor ze zijn opgeleid. Velen zijn ten onrechte toegelaten en hebben niet het onderwijs gekregen waarop ze recht hebben.
Lees hier het volledige artikel van Theo Baart
Nee, stelt Coos Salomons. Lang niet alle afgestudeerden van kunstacademies worden later kunstenaar. En dat is helemaal geen probleem.
‘Wie tijdens de diploma-uitreiking om zich heen kijkt, weet dat de meeste klasgenoten het niet zullen halen. Maar dat zijn natuurlijk de anderen”, schrijft Dirk Limburg over de kansen van afgestudeerden van kunstacademies (NRC Handelsblad, 3 juli).
Interessant is het woordje ‘het’ in deze zin. Want ‘het’ staat – zo blijkt – voor de zonnige carrières van grootheden als Viktor en Rolf, Marcel Wanders, Joep van Lieshout. Voor de auteur is dit kennelijk het ideale einddoel van kunstopleidingen. Maar deze visie is achterhaald.
dinsdag 14 juli 2009, 18:37 uur
Zou kunst een kunde zijn, zou kunst in kennis vergaren te vatten zijn, zou, een andere tak van sport, het schrijven iets als ware het een kunstvorm zijn die onderwijsinstellingsgewijs aan te leren valt…
me dunkt van welles/nietes. de markt bepaalt in beide gevallen wie het maken mag, of dan nu galleriën zijn dan wel uitgeefhuizen. dus nee, een kunstacademie leidt tot niets, althans niet tot datgene waarvoor zij zich uitgeeft.
het “kunstenaar zijn” heeft iets met een zekere bevlogenheid te maken, met passie, met originaliteit, met durf, met engagement zelfs. leren ze dat allemaal (aan) op een academie, welnee, dat zit in je of niet, zo beetje zoals het voetballen in een voetballer zit.
een voetballer voetbalt zo een kunstenaar kunst maakt. geen academie die daartoe is toegerust, wel kan de academie kaf van koren scheiden, wat ze helaas niet pleegt te doen, jammer genoeg.
balgevoel, daar gaat het om, niet om een diploma, van welke hoog aangeschreven academie ook (netwerken, j, voor het betere netwerken kun je maar beter wel een zekere Jantje, Pietje en Klaasje te kennen)
dinsdag 14 juli 2009, 22:51 uur
De kwestie van het te grote aantal studenten doet zich voor in vrijwel het hele hoger onderwijs. Met name in gesloten beroepsgroepen, beroepen waarvoor de studie noodzakelijk is, kan men het aantal vacatures of carrières simpel schatten. De hele beroepsgroep wordt vervangen in pakweg 35 jaar, de duur van een loopbaan. De jaarlijkse vervanging is dan ca. 3 procent. Bij de meeste studies laat men veel en veel meer studenten toe dan waarvoor een loopbaan in het vak mogelijk is.
De reden hiervan is dat de staat geen regie voert en de opleidingen betaalt naar rato van het aantal studenten. Als ook nog eens de bestuurders, soms niet bekend met het beroep waarvoor de studie dient, streven naar groot en veel, ontstaat een studentenpopulatie zonder beroepsperspectief. Dat heel wat studenten zwaar gefrustreerd hun opleiding verlaten, laat zich raden. Helemaal wrang wordt het, als men hun een gebrek aan talent verwijt. Natuurlijk zien opleiders verschillen in aanleg en werklust. Dat ze daarop selecteren is redelijk. Maar het is onbehoorlijk als men een probleem op studenten afschuift, waar bestuurders verantwoordelijk voor zijn. Een scholier van 16, die kiest voor een studie of toekomst, kan de werkelijkheid nog lang niet overzien. Daar is hij te jong en naïef voor. Bestuurders zien de werkelijkheid maar al te goed: studenten zullen met die studie in veel gevallen niets doen. Zij hadden echter een droom: een multinational te besturen. Ze moeten het echter doen met een instelling voor onderwijs. Dat valt tegen. Daarom streven ze maar naar een zo groot mogelijk aantal studenten. Het doet zich in het hele hoger onderwijs voor, niet alleen in de opleidingen voor de kunsten. Ook techniek en bedrijfskundige opleidingen kennen het verschijnsel.
woensdag 15 juli 2009, 00:26 uur
Elke door een kunstenaar die er van kan leven aanvaarde leerling kan studeren aan een kunstopleiding. Dat lijkt me een correcte drempel. Uiteraard vergt zo’n criterium een organisatorische inbedding voor zowel leerling als meester. Het curriculum voor het praktijkdeel van de opleiding wordt geregeld rond de als meester optredende kunstenaar. Verder moet de leerling dus óók gewoon studeren aan de academie.
Ik denk dat Nederland dan voor 1, misschien 2, kunstopleidingen plaats kan hebben. Maar die zijn dan ook top. Uiteraard kan elke hogeschool nog gewoon een soort kunstvakopleiding hebben zodat veel mensen ‘verstand krijgen en hebben’ van kunst. Noodzakelijk voor een beschaafd volk, vind ik.
woensdag 15 juli 2009, 08:49 uur
Overdrijven is ook een kunst.
Fotograaf Theo Baart, die onlangs nog in het nieuws was met een onthullende fotoreportage over wegwerpgedrag in Amsterdam Zuid-Oost, maakt zich zorgen over de tsunami van zojuist afgestudeerde kunstacademiestudenten.. Ging het in de fotoserie over het al lang verjaarde feit van een stel baldadige balkonjongeren, die wel eens een leeg colaflesje op Theo’s terras kieperden, nu sluit de fotograaf zich aan bij de al jaren geleden opgelaaide discussie over het vermeende gebrek aan kwaliteit bij de Nederlandse beeldend kunstenaars.
(zie ook http://www.kunstsubsidiedebat.nl )
Daarbij wijst hij met beschuldigende vinger naar slecht selecterende, alles met de mantel der liefde bedekkende, provinciale kunstacademies, die hun talentloze brekebeentjes voorbereiden op een sombere toekomst van werkloosheid en armoede.
Wat is is dat toch in de beeldende kunstwereld? Altijd weer dat ongefundeerde zelfondermijnende geklets over een teveel, een tekort, een nooit genoeg of een veel te weinig aan subsidie, verzamelaars, marktwerking etc etc. Terwijl het toch voor iedereen duidelijk moet zijn dat wij met alles in dit land, en zeker met de beeldende kunst, zonder enige twijfel leven in de beste van alle mogelijke werelden. Met wij, voor de duidelijkheid, wordt bedoeld de verwende witte middenklasse, die niet eens meer hoeft te sparen voor een nieuwe keuken en wier kinderen wel drie algemeen vormende studies kunnen doorlopen voor zij hun voorverwarmde ruimbetaalde positie in de echte economie kunnen gaan innemen. Waarom toch altijd die nadruk op het gemis, het gefaal en het verspilde geld. Calvijn mag dan 500 jaar geleden geboren zijn, hij is ook al 445 jaar dood . Het zal wel nooit meer goed komen. Onze provinciale kunstacadamies kunnen nog zoveel internationale genieën en full-time uebermenschen als Joep van Lieshout voortbrengen, voor de Nederlander zal het niet genoeg zijn.
Rijk land, arme geesten.
Galerie Sissingh is fotografiedocent en voormalig fotograaf.
woensdag 15 juli 2009, 13:06 uur
Welkom, welkom. Zei Joop Hardy in september 1977 tegen ons, 125 1e jaars dagopleiding aan de AKI te Enschede. Leuk en aardig dat wij ons in de kunst en de vormgeving wilden scholen. Dat het wel vast stond dat de helft van de aanwezigen geen eindexamen zou doen, dat hooguit 5 van de aanwezigen er ooit een belegde boterham mee zou kunnen verdienen (en dat zonder AKI ook wel konden) en dat van de rest nooit meer iemand iets zou horen.
Zijn dringende advies was dan ook dat je het beste je spullen kon pakken om elders je heil te gaan zoeken.
Juni 1983 kreeg ik mijn diploma en hoewel ik mijn brood niet met mijn beeldende werk verdien is daar nog altijd de droom dat eens…
Om bij het onderwerp te blijven. Welke selectie je ook toepast, er is geen enkele garantie. Veelbelovende studenten zijn aan drank, drugs en R&R ten onder gegaan en aanvankelijk schuwe muisjes bleken met de meest originele werken eindexamen te doen. Helaas nooit meer iets van gehoord. Misschien komt het nog. Met de nieuwe directeur van het SM te Amsterdam weet je maar nooit wat er allemaal nog mogelijk is. En de rest blijft gewoon doen wat ze leuk vinden. So What…
woensdag 15 juli 2009, 14:44 uur
Het verhaal van Theo zorgt ervoor dat ik weer eens tegen mijn beeldscherm aan het schreeuwen ben en dus reden om het betoog van hem te nuanceren. Sterker nog: ik ben pissig! Wat jammer, Theo, dat je meedoet aan het ‘onderwijsbashing’ wat de laatste tijd zo in de mode lijkt te zijn. Toch herken ik veel in je verhaal over de praktijken die voorkomen op de kunstacademie, maar je slaat door.
Ja, de huidige HBO regels zorgen ervoor dat je bepaalde quota’s moet halen, maar op veel opleidingen wordt nog steeds streng geselecteerd aan de poort. Van de 150 aspirant studenten nemen wij (de afdeling fotografie op de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht) 30 mensen aan. Tijdens het propedeuse examen selecteren we weer en geven we meermalen een negatief advies aan mensen waar wij het niet in zien. Ook in het tweede jaar raden we mensen dringend aan iets ander te gaan doen, mocht dit nodig zijn. Natuurlijk is het waar dat er altijd mensen zijn met een bepaald plafond in hun leren en ontwikkeling als kunstenaar, die je dan zo goed mogelijk naar het eindexamen loodst, maar dat zijn uitzonderingen, geen regel!
Één van de maatregelen die we nemen om verwarring en misverstanden tijdens de studie te voorkomen, is het maken van goede lesplannen, met duidelijke leerdoelen en beoordelingscriteria. Nu zijn beoordelingscriteria voor het beoordelen van creatief werk en creatieve processen een moeilijke noot om te kraken, daar weet jij alles van, maar de tijd van: “overigens zijn we van mening dat je goed bezig bent” zijn nu echt wel voorbij! Jaarlijks toetsen we of de lesomschrijving nog voldoet.
Wij leiden in de eerste plaats op voor het beroep fotograaf, maar de praktijk leert ons dat veel mensen een andere keus maken als ze eenmaal afgestudeerd zijn. Galeriehouder, beeldredacteur, artdirector of een agentschap beginnen zijn allemaal mogelijkheden na het afstuderen. Het is onmogelijk om in vier jaar mensen zo te scholen dat ze alle aspecten van de kunstwereld en de beroepspraktijk kennen, wat we proberen is ze laten weten waar ze moeten zoeken als ze zich verder willen ontwikkelen.
Ik word pissig, omdat ik zie hoe docenten op de kunstacademie zich in het zweet werken om zo goed mogelijk onderwijs te geven rondom materie die zich niet makkelijk laat onderwijzen. Met dezelfde passie en bezetenheid die ze in hun eigen beroepspraktijk inzetten proberen ze dagelijks studenten uit te dagen hetzelfde te doen. Studenten bezwijken bijna onder de studielast en slapen 5 uur per nacht om alles klaar te krijgen voor de werkschouwen/beoordelingen/hoorcolleges en besprekingen.
Je betrokkenheid bij het kunstonderwijs is duidelijk te lezen en je bent het duidelijk niet eens bent met de huidige ontwikkelingen. Ik kan maar één ding tegen je zeggen: doe weer mee! Blijf niet langs de zijlijn staan roepen en kijk of je iets kan doen om het beter te maken! Ik heb die keus in het verleden gemaakt, nu jij nog…
Rob Philip is èn fotograaf èn docent fotografie!
vrijdag 17 juli 2009, 13:11 uur
uitstekend idee, maar is het probleem niet begonnen met types als Baart zelf destijds toe te laten op een akademie.
Verbeter de wereld begin bij jezelf
Karel martel
vrijdag 24 juli 2009, 15:20 uur
Bij een grote productie van kunstuitingen, welke dan ook, is de kwaliteit laag.
Bij een geringe productie van kunstuitingen, welke dan ook, is de kwaliteit hoog.
Ergo, kunstacademies betaald door de staat dienen te worden opgedoekt.
Vaktechnische opleidingen zijn een andere zaak.
Gegroet, Edmond V.O. Katusz