Journalist moet zonder toestemming geluidsopname kunnen maken
Het verbod op het opnemen van gesprekken krijgt onvoldoende aandacht in de bespreking van het wetsvoorstel Computercriminaliteit, vindt media-advocaat Jens van den Brink. Volgens hem zorgt dit verbod voor een Catch-22 situatie. De rechter verplicht de journalist tot correct citeren, maar mag daar geen opname als hulpmiddel en bewijs bij gebruiken.
Nu kun je stellen dat de journalist gewoon toestemming kan vragen. Maar daar wringt de schoen volgens Van den Brink. Wie om toestemming vraagt loopt het risico dat de geïnterviewde de hoorn op de haak gooit. En dat is lastig als er een maatschappelijk belang mee gediend is, bijvoorbeeld het onthullen van een misstand. Als de journalist dan aangeklaagd wordt, kan hij zich niet verweren met bewijsmateriaal. Lees hier het opiniestuk van Jens van den Brink.
Wat vindt u? Zou u zich bedonderd voelen als een journalist een bandje mee laat draaien in een telefoongesprek met u? Of juicht u het juist toe, omdat dit de zorgvuldigheid in de journalistiek dient?
vrijdag 17 september 2010, 17:07 uur
Een telefonisch interview en zorgvuldigheid lijkt mij al niet zo goed samengaan, althans als het gaat om onderwerpen die om zorgvuldigheid vragen. Ik zou dan ook nooit ingaan op een dergelijk verzoek van een journalist, want de kans dat mijn woorden verkeerd overkomen en er slecht gebruik van wordt gemaakt is groot.
M.a.w. de zorgvuldigheid van de journalistiek is niet gediend met telefonische interviews!
vrijdag 17 september 2010, 17:09 uur
Er hoort geen verbod te staan op het electronisch opnemen van een vraaggesprek.Wat ik tegen een journalist vertel,mag gerust herhaald worden met of zonder bandje.Het zou veel hypocriete en huichelachtige gesprekken bloot leggen en de mensen ertoe dwingen,wat voorzichtiger te zijn met het uiten van hun vaak leugenachige en/of vitriole meningen.Dat verbod bevordert alleen maar laster en roddel.Reacties op artikelen in de kranten worden toch ook gewoon gedrukt voor eenieder`s ogen?Ze mogen mij gerust vragen stellen met of zonder toestemming.Je hoeft jezelf toch niet beschroomd te voelen voor de waarheid?
vrijdag 17 september 2010, 18:23 uur
“Journalist moet zonder toestemming geluidsopname kunnen maken”.
Nee dus.
Wanneer ik in gesprek ben met wie dan ook wordt mij gevraagd of mijn gesprek mag worden opgenomen voor alle mogelijke doelen. Daar mag ik zelf over beslissen.
Wanneer in gesprek met een internet helper: ja’
wanneer in gesprek met iemand die iets wil weten over mijn veiligheidsgevoel in de buurt: ja,
mijn opinie over verkeers verbetering in de buurt:
jazeker.
Een journalist moet gewoon steno leren.
Dan mag U bij de rechter Uw stenoblok
overleggen. Iedereen weet hoeveel bladzijden daar in zitten, valt niet mee te rotzooien zoals bij een bandje.
Ik behoudt voor mijzelf wel het recht om iedere
toespraak op de band te zetten van een politicus
of CEO. Dat is niets nieuws, want er staan zeker 3 van die handige kleine dingen op een tafel van 8.
Kun je rustig koffie drinken en het later nog eens beluisteren.
Het neefje van de bisschop had het volste recht
zichzelf te beschermen tegen verdere manipulaties en deze aan te tonen en over te leggen aan de rechter.
Voor het zijn van een onderzoek journalist
is wat meer nodig dan toestemming voor een geluidsopname.
vrijdag 17 september 2010, 18:32 uur
Voorstellen voor wetgeving over media-uitzendingen zonder toestemming
Bepaalde radio-dj’s zenden vaak ongevraagd gesprekken live uit met nietsvermoedende mensen die door hen worden opgebeld. Daarbij mompelt de dj hooguit iets als “met die en die van de radio”. Dat moet, indien herhaald, zeer zwaar worden bestraft, bijvoorbeeld met intrekking van vergunning of boete ter hoogte van jaarsalaris van de dj.
Bovendien worden daarbij regelmatig nietsvermoedende kwetsbare bejaarden en zieken ‘s nachts uit bed gebeld en in de live-uitzending bespot of ernstig en langdurig verbaal geïntimideerd door bepaalde radio-dj’s. Bestraf dat soort gedrag zwaar, vooral omdat populaire artiesten volgens onderzoek een sterke voorbeeldwerking hebben op jongeren (imitatie van morele role models) en omdat dat voorbeeldgedrag stimulerend werkt op pestgedrag door luisteraars.
Misschien moet ongevraagd opnemen van gesprekken met geluidsapparatuur of video door journalisten helemaal worden verboden? Maak in elk geval uitzondering op dat verbod, indien die opname nodig is voor registreren of publiceren van ernstige illegale activiteiten.
Under-cover-journalistiek kan namelijk ernstige misstanden opsporen en toekomstige daders daarvan afschrikken. Bijvoorbeeld op gebied van milieufraude of corruptie van een wethouder. Politie heeft voor zulke zaken helaas vaak geen tijd.
Sta uitzending van videobeelden bij politie-acties alleen toe bij veelplegers of frequente overtreders. De huidige praktijk van verkeersboetes uitdelen op tv, is onacceptabele en onnodige aantasting van privacy, zelfs als overtreders ‘onherkenbaar’ in beeld komen!
vrijdag 17 september 2010, 19:30 uur
Ik zie niet in waarom een journalist meer rechten moet hebben dan een andere gewone burger. De opsporingsdiensten mogen zonder toestemming van de afgeluisterde bandopnamen maken, maar daar zit nog een toets van de rechter commissaris tussen.
De frequente verwijten aan journalisten van verkeerd geciteerd zijn kunnen toch ook gewoon kloppen? Journalisten willen feiten verifieren en hebben dus een mentaal filter: zij zoeken naar bevestiging van het verhaal dat ze aan het maken zijn en niet de ontkenning ervan. Dat is een perverse prikkel.
De beste manier om verkeerd citeren te voorkomen is te zorgen dat degene over wie bericht wordt het recht van equal time heeft. Dat betekent dat hij/zij bij de eerstvolgende aflevering evenveel ruimte op dezelfde plek krijgt als de journalist voor zij bijdrage had, maar degene over wie bericht werd mag de ruimte naar eigen inzicht gebruiken.
zaterdag 18 september 2010, 01:39 uur
Mogen vergaderingen worden opgenomen? (ten behoeve van de notulen)?
Ik vind overigens, dat een correcte journalist een tekst altijd aan de geinterviewde moet voorleggen, (toestemming voor) opname of niet. Letterlijke tekst kan geheel verkeerd worden opgevat, zoals mij onlangs bij een reactie op deze pagina’s overkwam. In de letterlijke tekst werden dingen gelezen, die niet gezegd waren.
Ik mis het absolute verbod om opnames bij telemarketing te gebruiken, die zouden moeten aantonen, dat men “volledig vrijwillig” en met toestemming weer eens in een val met telefonische verkooptrucs is getrapt.
zaterdag 18 september 2010, 07:46 uur
Niet alleen de journalist is de lul, maar ook de burger. Ongelooflijk typisch dat het journaille, wat echt ongelooflijk irritant, arrogant en megalomaan begint te worden, weer alleen in actie komt als het hun betreft en geeneens 1 mm kan doordenken.
Het gaat er om wat je met de opname doet. Ook de burger kan baat hebben tegen bijvoorbeeld de oprukkende fascisten en bruine hemden die “enkel hun taakje uitvoeren”, bijvoorbeeld prestatiecontracten hebben en bijvoorbeeld zo veel mogelijk geld moeten incasseren voor de staat om maar een voorbeeldje te noemen.
Nog even over dat journaille dat zich zo langzamerhand God acht in onze samenleving omdat ze zich gedraagt en handelt als de duivel. Het is OOK het journaille dat zich immoreel gedragen heeft in diverse kwesties, het is OOK het journaille dat zichzelf weigert te corrigeren, het is OOK het journaille dat allang blijk geeft van geen feiten checken en amateurisme dus waarom dit dan nog.
Is dat een reden om het dan maar te laten gaan deze wetswijziging. Nee natuurlijk niet, maar het is een gotspe dat tuig zijn eigen gedrag als argument aanvoert en meteen ook laat blijken geen enkele andere argumentatie te kunnen veriznnen.
De aangevoerde argumentatie is namelijk technisch, niet principieel. De fout van de wetgeving ligt in het principiële, het opnemen strafbaar maken en niet het onterecht of met oneigenlijke intenties openbaar maken. Natuurlijk is dat moeilijker te omvatten en ook daar moeten we voorzichtig mee zijn.
Dus wederom gaat dat journaille zo in zichzelf op dat het ook weer in deze discussie de zoveelste dienst bewijs aan de samenleving die allang staat heet.
zaterdag 18 september 2010, 09:39 uur
Hier blijkt weer eens hoe terecht hoe WF Hermans journalisten steevast betitelde met de term hoernaille! Het is onfatsoenlijk iets – in geschreven of gesproken vorm – te publiceren zonder nadrukkelijke toestemming van degene om wie het gaat. Over moderne barbarij gesproken!
zaterdag 18 september 2010, 10:26 uur
Media-advocaat Van Den Brink tekent terecht bezwaar aan tegen het wetsvoorstel Computercriminaliteit, maar rept ten onrechte alleen over de nadelen ervan voor de journalistiek: er kleven ook bezwaren aan voor de individuele burger. Bijvoorbeeld. Een aantal jaren geleden voerde ik een gesprek met een verzekeringsarts. Ik nam dat voor hem in het geheim op: gesteld dat hij dingen zei en opschreef die ik helemaal niet had gezegd? Zonder gespreksopname had ik dan bij de rechter nauwelijks verweer. Het was uiteindelijk een zeer plezierig gesprek, en bij het naderhand afluisteren van de opname bleek hij mij verstandige raad te hebben gegeven die ik niet had gehoord.
Vgl.het wetsvoorstel was dit dus strafrechtelijk verboden geweest. Had ik toestemming gevraagd voor gespreksopname maar niet verkregen (individueel of vanuit de organisatie) dan had ik het niet alleen niet mogen doen, maar als ik het wel had gedaan en dit bekend was geworden, was ik strafrechtelijk vervolgd, mogelijk gevolgd door een sanctie van het verzekeringsbedrijf. Twee maal nadeel voor mij.
Kortom, ook voor individuele burgers is dit een slecht plan. Wat kan ik anders verwachten van de architect van onze controlestaat Hirsch Ballin?
zaterdag 18 september 2010, 11:39 uur
Denk dat het in het nadeel van de journalist uitpakt.
Journalisten houden er nl van om uitspraken iets te verdraaien om hun bijdrage in het betreffende medium wat spannender, aantrekkelijker, wervender, lokkender te maken.
zaterdag 18 september 2010, 18:07 uur
Vraag 1NRC: Zou u zich bedonderd voelen als een journalist een bandje mee laat draaien in een telefoongesprek met u?
Antwoord: ten zeerste.
Vraag NRC: Of juicht u het juist toe, omdat dit de zorgvuldigheid in de journalistiek dient?
Antwoord: NRC laat na aan te geven waarom de zorgvuldigheid zou zijn gediend en in hoeverredie dan ook zal worden geraliseerd. Ik houd het er op dat de steling van NRC onjuist is.
zondag 19 september 2010, 09:32 uur
het gaat om vertrouwen, als een journalist ongevraagd opnames gaat maken en deze later gaat publiceren is hij/zij snel werkloos lijkt me. Bovendien is het erg onetisch. als het mij zou overkomen zou ik heeeeel erg boos worden en nooit meer met de betreffende krant een interview willen voeren. Maa ja, ook daar geldt: it takes two to tango, beiden hebben belang bij het interview dus welk belang gaat boven?? Mooie woorden dus allemaal, rechten en plichten, maar het gaat uiteindelijk om wat je er mee doet lijkt me.
zondag 19 september 2010, 12:56 uur
De vraag gaat ervan uit dat ‘de journalist’ een waarheidsvinder is, iemand die graag de onderste steen boven wilt hebben. Zulke journalisten zijn helaas een uitstervend ras. Zoals de fotograaf zijn foto’s met photoshop naar zijn hand zet, zo dienen journalistren meer en meer hun eigen mening of die van het medium waarvoor zij schrijven. Zal een journalist van De telegraaf werkelijk uit zijn op de politieke waarheid? En Geen Stijl? Zelfs NRC Handelsblad manipuleert er soms vrolijk op los (de berichtgeving over bisschop Gijssen bijvoorbeeld). Persvrijheid is een groot goed, maar nu de pers deze vrijheid zelf aantast door in toenemende mate goedkope en snelle succesjes te willen boeken (waar is de echte onderzoeksjournalistiek gebleven?), moet het voorlopig maar even zo blijven met de mogelijkheden van ‘de journalist’.
dinsdag 21 september 2010, 15:02 uur
[...] Verder: Opinieblog NRC Handelsblad, 17 september 2010: Journalist moet zonder toestemming geluidsopname kunnen maken [...]
vrijdag 24 september 2010, 12:46 uur
Ik begrijp niet waarom nrc bij dit artikel een foto van Cohen plaatst.
dinsdag 28 september 2010, 14:40 uur
Op zijn weblog stelt Jens van den Brink dat het mogelijk moet zijn voor journalisten ongevraagd interview op te nemen. Zijn argument daarvoor is dat het anders moeilijk is correct te citeren. Maar, zou je daar tegen in kunnen brengen, daar kun je toch gewoon toestemming voor vragen? Volgens Van den Brink kan dat echter vaak niet. Daar is namelijk ‘geen gelegenheid voor’ of het betekent dat de ander ‘de hoorn op de haak gooit’. Daarom kunnen er goede redenen bestaan voor een journalist die nieuws wil brengen, een gesprek op te nemen zonder dat te vermelden. Dat moet kunnen volgens Van den Brink, want ‘zo’n vreselijke inbreuk op de persoonlijke levenssfeer is dat naar mijn mening ook niet, zeker zolang het gesprek niet openbaar wordt gemaakt.’
In Van den Brinks verhaal schuilen mijns inziens veel onlogische elementen. Allereerst zijn argument dat er vaak geen gelegenheid is om toestemming voor het opnemen van een gesprek te vragen of dat de journalist het risico loopt dat de ander de hoorn erop gooit. Dat er geen gelegenheid voor is, lijkt mij onzin. Er is altijd tijd (bijvoorbeeld aan het begin van het gesprek)om te vragen of het gesprek ook opgenomen mag worden. Het voorbeeld dat Van den Brink noemt (de zaak Huibregtsen/Volkskrant) is daarom volgens mij ook geen goed voorbeeld. Het lijkt er niet op dat dit een serieus en kwalitatief interview was, anders zou de interviewer ook geen aantekeningen gemaakt hebben achterop zijn bankafschrift. Maar dit terzijde. Wanneer de journalist netjes om toestemming vraagt, zal dit in bijna alle gevallen wel mogen, zeker wanneer de opname alleen voor journalistieke doeleinden (d.w.z. om beter te kunnen citeren) wordt gebruikt. Als de journalist het vermoeden hebt dat de ander de hoorn erop zal gooien, betekent dit dat hij iets te verbergen heeft. Wanneer datgene wat de gesprekspartner te verbergen heeft heel belangrijk voor het publiek en als je geen andere manier kunt bedenken waarop je aan deze informatie kunt komen, dan mag je ook stiekem een gesprek opnemen (undercoverjournalistiek). Hier is echter de ruimte voor zoals ook Van den Brink beschrijft: ‘in het uitzonderlijke geval dit noodzakelijk is om misstanden aan de kaak te stellen en dit belang zwaarder weegt dan de belangen die gemoeid zijn met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de deelnemers aan de communicatie’. Hierbij is het van belang dat het nieuws proportonieel is (zo belangrijk dat de bescherming van de privacy van de gesprekspartner daaraan ondergeschikt is) en dat het subsidiair is (dat de informatie op geen andere manier kan worden verkregen).
In de meeste gevallen is dit echter niet zo. Vaak is het nieuws niet zo belangrijk dat er gebruik kan en mag worden gemaakt van undercoverjournalistiek. In de meeste gevallen zal de gesprekspartner niets te verbergen hebben en dus ook (naar ik aanneem) geen gegrond bezwaar in kunnen brengen tegen het opnemen van het gesprek. Het is inderdaad niet zo’n vreselijke inbreuk op de privacy van mensen wanneer een gesprek wordt opgenomen en wordt gebruikt voor journalistieke doeleinden, maar dat is het wel als de journalist er niet om vraagt. Dat is gewoon achterbaks. Als je iets van iemand nodig hebt, vraag je dat toch even in plaats van dat je het zomaar pakt? Bovendien, waarom zou je een gesprek ongevraagd opnemen als je er toch verder niks mee wilt doen? Dan kun je het net zo goed vragen.
Wat hierachter schuil gaat, is de gedachte dat de journalist altijd met open vizier moet werken. Hij mag nooit leugenachtig of vaag zijn over zijn motieven en methodes. Dit is een belangrijk grondprincipe van de journalistiek, dat we niet (zomaar) overboord moeten gooien.
dinsdag 28 september 2010, 15:04 uur
In zijn artikel stelt Jens van den Brink dat het opnemen of afluisteren van interviews niet verboden moet worden. Dit is belangrijk, omdat er anders gemakkelijk fouten kunnen worden gemaakt met het citeren van de gesprekspartner. Maar, zo zou je hier tegen in kunnen brengen, dit kan de journalist toch gewoon aan zijn gesprekspartner vragen? Volgens Van den Brink kan dit vaak niet, omdat ‘daar vaak geen gelegenheid voor is’ of omdat je weet dat de ander dan ‘de hoorn op de haak gooit’. Daarom kunnen er goede redenen bestaan voor een journalist die nieuws wil brengen, een gesprek op te nemen zonder dat te vermelden. Dit moet kunnen want volgens Van den Brink is dat ook weer niet zo’n vreselijke inbreuk op de persoonlijke levenssfeer, zeker zolang het gesprek niet openbaar wordt gemaakt.
In Van den Brinks redenering zitten een aantal onlogische punten die ik hier aan wil stippen. Allereerst het eerste punt dat er vaak geen gelegenheid is om toestemming voor een opname te maken of dat je weet dat de ander de hoorn erop gooit. Mijns inziens is het onzin om te zeggen dat er geen gelegenheid is om toestemming te vragen. Het kost maar heel weinig tijd om te netjes te vragen of het gesprek opgenomen kan worden. Dit zou de journalist bijvoorbeeld aan het begin van het gesprek kunnen doen. Zo worden misstanden voorkomen en is de journalist open over zijn werkwijze. Wanneer de journalist uitlegt dat hij de opname louter voor journalistieke doeleinden zal gebruiken (om citaten beter te kunnen weergeven e.d.) zal de gesprekspartner daar hoogstwaarschijnlijk geen bezwaren tegen hebben. Het voorbeeld dat Van den Brink geeft van de zaak Huibregtsen/Volkskrant vind ik dan ook geen goed voorbeeld. Wanneer je als journalist een goed en gedegen interview afneemt, lijkt het me namelijk niet aannemelijk dat je aantekeningen achterop een bankafschrift krabbelt.
Als het dan toch zo is dat de journalist het vermoeden heeft dat de gesprekspartner niet mee zal willen werken wanneer het gesprek wordt opgenomen, is het waarschijnlijk dat hij iets te verbergen heeft. Als datgene wat de gesprekspartner wil verbergen erg belangrijk is voor het publiek en als de journalist op geen enkele andere manier aan deze informatie kan komen, dan kan de journalist het gesprek ongevraagd opnemen. Daarvoor is ruimte, zoals ook Van den Brink aangeeft in zijn artikel: ‘in het uitzonderlijke geval dit noodzakelijk is om misstanden aan de kaak te stellen en dit belang zwaarder weegt dan de belangen die gemoeid zijn met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de deelnemers aan de communicatie’. Dit is echter alleen in bijzondere gevallen. De journalist moet zich daarbij altijd afvragen of het nieuws in proportie is (of het zo belangrijk is dat het publiek erover bericht moet worden, zelfs wanneer het de privacy van de gesprekspartner schaadt) en of het nieuws subsidiair is (of het ook op een andere manier verkregen had kunnen worden). Een andere ‘goede reden’ om een gesprek ongevraagd op te nemen, is er niet. Mij lijkt het geheel logisch om eerst te vragen of je een gesprek op mag nemen. Als je iets van een ander pakt, vraag je dat toch ook eerst? Het is onbeschoft om dat niet te doen. Ook de journalistiek is aan zulke fatsoensregels gebonden.
Maar wat nog belangrijker is en wat ten grondslag ligt aan deze discussie, is het principe van het open vizier. Journalisten dienen op een open manier te werken, waarbij ze geen onduidelijkheid laten bestaan over hun methoden en motieven. Daar mogen ze niet vaag of leugenachtig over doen. Dit is een belangrijke regel uit de journalistiek, die niet zomaar aan de kant gezet mag worden.
donderdag 11 augustus 2011, 14:07 uur
ik vind dat dat moet kunnen ook in privé situaties , om aan te kunnen tonen of het waar is wat er allemaal gezegd wort, er wort nog te vaak alles om gedraaid wat er in een gesprek gezecht wort ook voor bewijs voor een recht zaak zou dit van toepassing moeten kunnen zijn om de dader en de waarheid te achter halen, niemand zou moeten liegen of bedriegen en met geluid opnames is het een van de manieren om het aan te kunnen tonen of d waarheid gezegt wort , ik vind het van groot belang dat het goed gekeurd wort ook voor instantie`s dat er geen misverstanden kunnen ontstaan , omdat je nog steeds te maken hebt met mensen die na eigen belang handelen en niet naar de mensen zelf kijken,