Vandaag heeft paus Benedictus XVI in een brief aan Ierse katholieken zijn excuses aangeboden voor het jarenlange misbruik van jonge kinderen door geestelijken.

“You have suffered grievously and I am truly sorry. I know that nothing can undo the wrong you have endured. Your trust has been betrayed and your dignity has been violated. Many of you found that, when you were courageous enough to speak of what happened to you, no one would listen. Those of you who were abused in residential institutions must have felt that there was no escape from your sufferings. It is understandable that you find it hard to forgive or be reconciled with the Church. In her name, I openly express the shame and remorse that we all feel.”

De Kerk zal samenwerken met de autoriteiten bij strafvervolging, zo stelt hij. Maar hij noemt geen strafmaatregelen die de Kerk zelf zou kunnen nemen. Ook roept hij bisschoppen die de fout zijn in gegaan niet op om terug te treden.

Begrijpt u de terughoudendheid van de paus? Of moeten op het toegeven van fouten ook harde maatregelen volgen?

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.

Door S.W. Couwenberg

Dat is een nieuw en tegelijk een oud geluid: nieuw omdat het komt uit een partij die staatsrechtelijke hervorming tot nu toe systematisch en met grote overtuiging heeft tegengehouden; oud, omdat het al in de jaren 60 te horen viel uit de toen nieuwe partij D66. Des te onbegrijpelijker was het dat D66 tijdens het eerste paarse kabinet (1994-1998) de kans om haar staatsrechtelijke kroonjuwelen eindelijk politiek te verzilveren heeft laten liggen. Een direct gekozen minister-president en burgemeester en een ander kiesstelsel, het zijn voorstellen die nu voor de zoveelste keer uit de mottenballen gehaald worden. Maar dat vergt een grondwetsherziening, zoals bekend, en dat kost heel veel tijd.

Volgens VVD-prominent Hans Hoogervorst moet er een ander kiesstelsel komen, dat het aantal partijen drastisch beperkt en waarin verkiezingen een strijd wordt tussen twee politieke blokken (Opiniepagina 16 maart). We kunnen, zo vind hij, daarbij kiezen tussen een radicale (Britse) of een meer gematigde (Franse) variant van het districtenstelsel. Van Rij denkt aan een gemengd kiesstelsel zoals Duitsland dat kent. Beiden zijn voor een kiesdrempel.

Er is echter een manier om meteen de regeerbaarheid van het land te verbeteren: partijen wier beleidsopties dicht bij elkaar liggen, kunnen een stembusakkoord sluiten op basis van een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma.

S.W. Couwenberg is oud-hoogleraar staats- en bestuursrecht en directeur/hoofdredacteur van Civis Mundi

Door Anneke Ribberink

Laten we lering trekken uit het vertrek van Bos en Eurlings. Zware politieke functies (minister, wethouder in grote stad, partijleider, burgemeester van grote stad, minister-president) vergen een meer dan normale inzet qua tijd en energie. Werkweken van 80 uur of meer zijn niet ongewoon. Het voortdurend in de schijnwerpers staan, alsmede het feit dat men vaak onderwerp is van kritiek, maken deze functies bovendien zwaarder dan leidinggevende functies elders in de samenleving. Tegelijkertijd zijn goede politieke leiders onmisbaar.

Vrouwen zijn bij uitstek ervaringsdeskundigen in deze problematiek. Het is frappant hoe vaak capabele vrouwen aangeven de prijs voor het politiek leiderschap te hoog te vinden. Ik wil twee voorbeelden naar voren halen: een bekende, bekwame, vrouwelijke premier was Gro Harlem Brundtland, in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw premier van Noorwegen. Ze was feministisch en haar echtgenoot nam een groot deel van de verzorgende taken over: ze hadden vier kinderen. Toch klaagde ze regelmatig over het feit dat ze door haar zware baan haar gezin te weinig zag; ze voelde zich daar schuldig over. In Opzij van april 2009 staat een interview met de leider van Groen Links, Femke Halsema. Hierin geeft ze aan  het belangrijk te vinden dat we een vrouwelijke minister-president krijgen. Zelf ambieert ze deze functie echter niet vanwege haar zorgtaken, met twee opgroeiende kinderen.

De feministische beweging van de jaren zeventig van de vorige eeuw pleitte voor herverdeling van de betaalde en onbetaalde arbeid over de seksen uit rechtvaardigheidsoverwegingen, maar ook uit het oogpunt van een gezonde maatschappij, waarin tijd was voor andere zaken naast het betaalde werk.

Arbeidstijdverkorting was een belangrijk punt toen en ook duobanen werden gepropageerd. Arbeidstijdverkorting is voor politieke functies minder geschikt en maatschappelijk onhaalbaar, maar dit geldt wellicht niet voor het denkbeeld van de duobaan en de groepspraktijk. Er zijn geslaagde voorbeelden, ook in hogere functies, zoals in de advocatuur en bij huisartsen. Daarnaast is de politiek niet zonder precedent: bij de Partij van de Arbeid vormden Felix Rottenberg en Ruud Vreeman van 1992-1997 een succesvol duo-partijvoorzitterschap. Bij een gedeelde verantwoordelijkheid is een goede onderlinge afstemming en samenwerking onontbeerlijk; het vergt een en ander aan organisatorisch vermogen. Maar er is tevens de mogelijkheid om de verdeling van werkzaamheden aan te passen aan ieders capaciteiten, wat een optimale functievervulling ten goede kan komen. Bovendien kan de zware emotionele druk van de functie van politiek leider op deze wijze worden verdeeld en dus verlicht.

Uiteraard zullen er de nodige bezwaren worden geopperd als dit idee op serieuze manier naar voren wordt gebracht – met name van de kant van gevestigde politici. Maar daardoor moeten we ons niet laten afschrikken. Laat de vernieuwing een kans krijgen, zodat ook de belangrijke politieke functies bekleed kunnen worden door mannen en vrouwen die evenwicht hebben gevonden tussen openbaar en privé en daardoor een gezondere samenleving tot stand kunnen brengen. Het vertrek van Bos en Eurlings onderstreept hoezeer inmiddels sprake is van een noodsituatie in de politiek; dit kan niet langer zo blijven.

Dr. Anneke Ribberink is verbonden aan de sectie Politieke Geschiedenis van de Vrije Universiteit Amsterdam; zij doet onderzoek naar vrouwelijk politiek leiderschap in westerse samenlevingen na 1945.

Er is een structureel tekort van 29 miljard euro. Dat blijkt uit ramingen die het CPB vandaag presenteerde. Maar het bureau laat de bezuinigingskeuzes aan het kabinet over. Zelfs over het tempo van bezuinigen kon CPB-directeur Teulings zich niet uitlaten.

Wel onderstreept hij dat ieder uitstel de verhoudingen tussen generaties belast: hoe meer uitstel, hoe ongelijker de verdeling van welvaart tussen de generaties.

Een acuut probleem zijn de uitgaven aan zorg. Die groeien sneller dan de economie. Die bovenmatige groei moet door burgers betaald worden, zegt het CPB. Dat kan bijvoorbeeld door het eigen risico bij de zorgverzekering te laten stijgen van 165 euro naar 775 euro. Maar de politiek kan er ook voor kiezen de premies van zorgverzekeringen te verhogen of in de kosten te snijden.

Wat denkt u? Waar moet op worden bezuinigd? Of waar moet extra aan worden verdiend? En waar moet vooral niet op worden bespaard? Probeer zo concreet mogelijk te zijn.

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries wees erop dat dit soort daders doorgaans geen vreemden zijn. Ze handelen impulsief als de kans zich voordoet. De waarschuwing “ga nooit met vreemden mee” onderschat dus het gevaar van bekenden. Ook is de weerbaarheid van een kind volgens hem nooit bestand tegen het natuurlijke overwicht van een volwassene.

Wat Milly is overkomen is uitzonderlijk. Het gebeurt eens in de zoveel jaar. De vraag is of die geringe kans opweegt tegen het wantrouwen dat je kinderen bijbrengt met waarschuwingen. Aaf Brandt Corstius, columnist van nrc.next, citeert vandaag een jongen op het internetforum van het Jeugdjournaal. Hij schreef: “Het is vreselijk, maar je hoeft niet bang te zijn.”

Wat vindt u? Praat u met uw kinderen over dit soort gebeurtenissen en de mogelijkheid dat ook zij slachtoffer kunnen worden? Is ‘Milly’ voor u reden om uw kind te gebieden nooit zelf de deur open te doen? Of blijft u nuchter en trekt u zich niets aan van deze mediahype en de onrust in de samenleving?

De Duitse bondskanselier Angela Merkel wil dat landen die de regels van het stabiliteitspact overtreden, uit de eurozone kunnen worden gezet. Zie dit bericht.

Een drastische stap, en wat zouden de gevolgen zijn? Als Europa Griekenland laat vallen, staat de internationale geloofwaardigheid van de Europese Unie op het spel, waarschuwt bijvoorbeeld Olli Rehn, de eurocommissaris voor Monetaire Zaken. Aan de andere kant: Griekenland te hulp schieten zou onverantwoord zijn en een slecht signaal zijn voor andere, onzorgvuldig opererende landen. De stabiliteit van Europa staat op het spel. En dan zijn er altijd de eurofielen die hopen dat deze crisis de aanzet vormt tot verdere economische en politieke integratie. Net zoals de sceptici, zoals bijvoorbeeld hoogleraar Arjo Klamer, denken dat dit het einde van de eurozone inluidt. Volgens hem zijn de culturele verschillen tussen de Europese landen simpelweg te groot om de eurozone levend te houden.

Wat vindt u? Moet de ultieme consequentie zijn dat landen bij wanbeleid uit de eurozone worden gezet, zoals Duitsland wil? Of bedreigt dat de politieke stabiliteit van de Europese Unie? Is het europroject nog langer levensvatbaar?

Overheden namen tijdens de economische crisis de verantwoordelijkheid: ze redden autoproducenten, trokken keynesiaanse stimuleringsplannen uit de kast en kochten banken op.

Maar dat overheidsingrijpen heeft de eerlijke concurrentie een zware slag toegebracht, betoogt hoogleraar arbeidsrecht Marc de Vos vandaag op de opiniepagina. Hij spreekt van de opkomst van het staatskapitalisme.

“Toen Obama de autoreuzen van Detroit redde, deed hij dat door drastisch de concurrentie uit andere landen te fnuiken, door duizenden arbeiders te negeren in bedrijven die geen aanspraak konden maken op belastinggeld en door beslag te leggen op tientallen miljarden dollars die ook anders besteed konden worden.” (lees hier het volledige opiniestuk)

Open handel vergt volgens De Vos het intellectuele inzicht dat het de wederzijdse belangen dient, het vermogen om de publieke opinie daarvan te overtuigen en een internationale leider die landen naar toezeggingen duwt. “Geen van deze voorwaarden heeft de crisis zonder grote schade doorstaan.”

Het begon al in EénVandaag (AVRO/TROS), dat een interview maakte met „de wanhopige ouders.” Bijna kwijlend vroeg Sander ’t Sas: „Hoe is het met u? Het is misschien een heel rare vraag, maar ik wil het toch weten.” Een rare vraag, inderdaad. Het voor de hand liggende antwoord, over slaappillen en weg tikkende minuten, zullen we nog vaak als soundbite terugzien.

Hier kunt u de hele column van Beerekamp lezen. Hij noemt de hype over Milly de schaduwkant van Amber Alert, het alarmsysteem dat na de verdwijning van kinderen in werking treedt en in vele media aandacht vraagt voor de verdwijning. Daarbij is er een praktische kant: het Amber Alert kwam vrij laat en de dader was, zoals vaker, iemand uit de naaste omgeving van het slachtoffer. Dan heeft een dergelijk alarmsysteem dus nauwelijks een functie, anders dan het opblazen van een bericht tot wereldnieuws.

Wat vindt u? Leidt een Amber Alert tot buitengewone aandacht van media voor de verdwijning van een kind? Is dit een onsmakelijke hype?

Hoogervorst bepleit de verhoging van de kiesdrempel naar 5 procent. Dat heeft een politiek tweestromenland tot gevolg, verwacht hij, waarin het maximaal aantal partijen ongeveer 4 of 5 zal zijn. D66, GroenLinks en SGP haalden bijvoorbeeld bij de vorige verkiezingen in 2006 deze kiesdrempel niet. Reden? Terwijl het electoraat hunkert naar politiek leiderschap, is dat in Nederland moeilijk te realiseren doordat de politiek zo versplinterd is. Er zal stabielere coalitievorming gaan plaatsvinden.

Van Rij is ook voor het verhogen van de kiesdrempel, maar bepleit nog meer institutionele veranderingen: een rechtstreeks gekozen minister-president, een gemengd kiesstelsel met twee stemmen (1 op de persoon, 1 op de partij, zoals in Duitsland) en een rechtstreeks gekozen burgemeester voor grote steden.

De ernst van de situatie is volgens beiden groot. Van Rij schrijft onder andere: “Hoe diep moeten wij nog verder zakken voordat de ogen echt open gaan?”.

Wat vindt u? Bevindt ons politieke bestel zich in een crisis? Is de politiek te versplinterd geraakt? En deelt u de aangedragen oplossingen? Is Nederland klaar voor een gekozen minister-president?

Update 16 maart: De eurolanden zullen het in financiële nood verkerende Griekenland zo nodig steunen, maar het zal de belastingbetaler geen geld kosten. Dat zei demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager na afloop van het beraad. De details van het reddingsplan werden niet bekend gemaakt.

15 maart: Griekenland zit diep in de schulden en zal naar verwachting Brussel om hulp vragen. Vanavond besluiten zestien ministers van Financiën hoe ze het noodlijdende land desgewenst kunnen helpen.

Daar zitten nogal wat haken en ogen aan. In het Europese Verdrag van Maastricht is geregeld dat EU-lidstaten geen plicht hebben tot wederzijdse financiële steun (no bail out-clausule). Toch wordt er nu gesproken over twee leenvormen. Namelijk leningen van lidstaten afzonderlijk aan Griekenland, gecoördineerd door de Europese Commissie. Of de mogelijkheid dat de Commissie op de financiële markt tegen gunstige voorwaarden leent. Maar dan moeten wel alle 27-lidstaten garant staan.

Griekenland kan ook naar het Internationaal Monetair Fonds. Die gang is niet alleen voor het land zelf vernederend, maar tast ook het gezag van de Europese Unie aan. Daarom pleit bondskanselier Angela Merkel voor een ‘Europees Monetair Fonds’.

Hoogleraar macro-economie Roel Beetsma raadt dat met klem af. Dan leert Griekenland nooit de begroting op orde te houden, zo betoogde hij zaterdag in deze krant. Ook bevordert zo’n ‘EMF’ ongewenste politieke inmenging vanuit de lidstaten, meent hij.

Wat vindt u? Is de EU het aan haar idealen verplicht om Griekenland er financieel bovenop te helpen? Of moeten de lidstaten juist nu laten zien dat ze een land met een gebrekkige begrotingsdiscipline niet dulden in hun unie? Hoe zwaar mag Griekenland het krijgen voordat de EU bij moet springen?

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.