Bevrijd de bankiers uit hun dilemma
“Verschillende bankiers hebben mij toevertrouwd dat ze wel degelijk wroeging voelen en zich hebben afgevraagd of ze niet uit de dwang van het systeem moeten stappen, maar dat ze zich dat niet kunnen permitteren. Ze zouden in de concurrentie omkomen.”
Aldus Bart Nooteboom in dit opiniestuk. De hoogleraar innovatiebeleid aan de Universiteit van Tilburg betoogt dat bankiers niet op eigen houtje kunnen besluiten een meer verantwoorde koers te varen.
“Ze zouden het wel willen maar alleen als alle anderen het ook doen, en dus doet niemand het. Dat is een klassiek voorbeeld van het zogenaamde prisoner’s dilemma.”
Politieke maatregelen op nationaal niveau zijn niet de oplossing, meent Nooteboom. Want landen lijden aan economisch nationalisme.
“Banken beperkingen opleggen zou betekenen dat de banken het land verlaten om ergens anders betere voorwaarden te krijgen. Banken nationaliseren zou betekenen dat in vergelijking met andere landen die dat niet doen de kapitaalmarkt in eigen land verslechtert (leningen, hypotheken en aandelen tegen slechtere voorwaarden).”
Juist daarom moeten er mondiale maatregelen komen, vindt de hoogleraar. Bijvoorbeeld van het Internationaal Monetair Fonds, dat na de Tweede Wereldoorlog werd ingesteld om economisch nationalisme te voorkomen. “Gezien de knel van de prisoner’s dilemma’s op het niveau van zowel banken als nationale overheden is dat de enige oplossing.”
- Lees hier opinies over publieke excuses van bankiers. De auteurs zijn David de Cremer (hoogleraar behavioural business ethics), Willem F. Korthals Altes (vicepresident van de rechtbank Amsterdam), Thijs Jansen (werkzaam bij Stichting Beroepseer) en Floris Deckers (bestuursvoorzitter Van Lanschot Bankiers, die als eerste excuses aanbood). En lees hier alle opinies over de economische crisis in het algemeen.
Wat vindt u? Bent u het met Nootebeen eens dat bankiers niet op eigen initiatief maatschappelijk verantwoorder kunnen opereren? Kan ‘de’ markt altijd als excuus gebruikt worden om niet te veranderen?
vrijdag 22 januari 2010, 15:47 uur
Wat een onzin dat op nationaal nivo de banksector niet te saneren zou zijn. De veelverdieners daar, ook wel graaiers genoemd, willen uiteraard niet dat er van buiten bekwame mensen aangetrokken worden voor een salaris van maximaal 180.000 euro. Die zijn er ongetwijfeld volop, maar ze worden geweerd omdat anders de dikkonten zullen moeten ophoepelen.
Wouter Bos voert ondertussen wanbeleid door niet die nieuwe bekwame mensen in ons kennisland te mobiliseren, maar falende bank-bonzen te verblijden met zes ton en meer. De achterban van de PvdA mag zich in de handen wrijven met zo’n figuur die de klassenmaatschappij stimuleert! Waarschijnlijk is Bos niet in staat om zelf de materie te overzien en verantwoorde besluiten te nemen; hij wordt vermoedelijk geadviseerd door personen uit de bovenlaag die macht en geld bij een elite trachten te houden.
Evengoed zijn er personen te vinden die de NS en Schiphol willen leiden voor maximaal 180.000 euro. Dat is bovendien het geval ten aanzien van de Vrije Universiteit, waar een goochemerd er in slaagde om 2,5 ton van de “kleine luyden” los te krijgen. Nota bene terwijl hij hen bedriegt door de VU kenniskwartier van de kapitalistische Zuidas te laten worden. Slaagde men daar niet om via belastingconstructies de Amerikaanse belastingbetaler voor een miljard dollar te tillen?
vrijdag 22 januari 2010, 16:46 uur
Veel financiele producten zouden geen toegevoegde waarde hebben als je de fiscale bevoordeling zou wegdenken. Denk aan pensioenvoorzieningen, lijfrentepolissen, koopsompolissen, hypothecaire leningen, banksparen, allen met hoge verborgen kosten. De belastingbetaler draagt hieraan bij.
Maar ook de discriminerende bevoordeling van beloning voor vreemd vermogen (aftrekbare rente) en eigen vermogen (VPB + dividendbelasting). Zonder deze bevoordeling zouden minder niet lineaire risico’s in het systeem zitten (zoals leningen die risicoloos lijken totdat er niet meer wordt afgelost) en meer risico’s gespreid worden (lagere leverage, hoger eigen vermogen). Deze bevoordeling trekt sprinkhanen aan (denk bijvoorbeeld aan het lot van PCM). Aanvullend geeft het garantiestelsel de illusie van rente zonder risico.
De politiek (commissie de Wit) zou wat meer naar zichzelf als wetgever mogen kijken in plaats van naar de bonuscultuuur en toezichthouders, want met de huidige fiscale wetgeving blijft het dweilen met de kraan open. De huidige financiele regelgeving grenst aan uitlokking.
vrijdag 22 januari 2010, 17:05 uur
Het komt mij steeds helderder en overtuigender voor dat er maar een methode bestaat om “bankiers uit hun dilemma te bevrijden.” Een effectieve en tevens definitieve manier welteverstaan.
Deze soort mensen bewijst keer op keer onverbeterlijk te zijn en ons aller lot compleet aan hun laars te lappen. Dan passen in het belang van het groter geheel alleen nog drastische ingerpen dunkt mij.
vrijdag 22 januari 2010, 20:13 uur
Hoe als bankier te ontsnappen aan het prisoners dilemma?
1. Door zelf te willen ontsnappen. Neem bijvoorbeeld Triodos-bank als voorbeeld: gaan voor duurzaam,geen fratsen. Als aan deze eerste voorwaarde – zelf een duidelijk voorbeeld willen volgen- niet wordt voldaan, dan zullen de navolgende adviezen een dilemma-bankier niet helpen maar waarschijnlijk wel dwingen.
2. Elke fiscale en andere bevoordeling van financiele fratsen stopzetten. Daarbij actief meehelpen het begrip “financiele frats” ruim te omschrijven;
3. Daarentegen eenvoudig recht-op-en-neer-sparen wel bevoordelen, evenals verantwoord beleggen. Daarover eveneens actief meedenken;
4. actief meedenken en vervolgens dito handelen om consumenten van fratsen af te houden. Als ze toch willen doorzetten: ze een papier laten tekenen dat ze bij hun volle verstand hebben besloten om op de fratsentour te gaan.
Stappen 2 – 4 werken bij bankiers alleen als eerst stap 1 is gezet.
De politiek kan bankiers die lijden aan het prisoners dilemma helpen met het volgende:
5. alle winst die hoger is dan (stel:) 2 % boven het marktrentetarief op aan banken toevertrouwde gelden geheel wegbelasten;
6. het garantiestelsel geheel afschaffen voor bankrekeningen etc waarop meer dan (stel:) 2 % rente boven het marktrentetarief wordt vergoed;
7. verplicht stellen dat binnen banken cursussen ethisch bankieren worden gegeven, af te sluiten met een examen waarvoor men moet slagen om verder te kunnen werken binnen het bankwezen.
Het publiek kan bankiers helpen bij het maken van de goede keuze door:
8. te kiezen voor een bank die ethisch opereert.
Tot slot: ik heb het idee dat bankiers hun prisoners dilemma proberen te exporteren naar politiek en publiek. Terwijl het toch echt hun eigen prbleem is. Hoe doen ze dat: door verhalen te houden over het “statusverlies” etc dat Amsterdam als financieel centrum zou leiden als….
Zelf denk ik dat dat statusverlies al volop aan de gang is nu allerlei fiscale en andere constructies waarin Nederland partij is, bezig zijn als sneeuw voor de zon te verdwijnen.
Daarnaast: hoeveel mensen zijn er werkzaam in die Nederlandse financiele sector? En welk percentage daarvan heeft nu werkelijk te maken met financiele strapatsen – direct of indirect? Ik vermoed dat dat verrassend weinig zal blijken te zijn: hooguit enkele duizenden.
Als daarvan dan weer de helft maar niet uit hun dilemma kan komen zouden die het eens kunnen gaan proberen in Londen of Wall Street. Alwaar de wind overigens ook al uit een andere hoek begint te waaien als ik de berichten goed begrijp.
vrijdag 22 januari 2010, 20:55 uur
Zolang de burgers (klanten van banken) hun verantwoordelijkheid niet nemen zullen er inderdaad maatregelen van bovenaf opgelegd moeten worden.
Waarom spreek ik over de verantwoordelijkheid van burgers en niet van banken en hun directeuren?
Je kunt van mensen die vast in het systeem zitten geen revolutie verwachten.
Burgers kunnen hun geld echter bij banken in bewaring geven die wél maatschappelijk met hun geld omgaan (ASN bank; Triodosbank)
Zolang mensen zélf niets doen hoeven de banken en hun directeuren óók niets te doen. Het geld blijft toch binnenstromen.
Zodra mensen een andere keuze maken zullen ook de traditonele banken gedwongen worden om mee te veranderen.
vrijdag 22 januari 2010, 21:34 uur
Men zegt Banken doen maar,maar niet heus.
Het hangt af van de soort economische periode.
Als er een periode is met veel innovaties zijn de banken blij dat ze mee mogen doen,bij de financiering van al dat nieuwe.De ondernemers betalen en bepalen.
Komen we in een periode zonder noemenswaardige innovaties raken die bankiers werkloos.Men zou denken dan hebben ze helemaal niets in te brengen,maar nee.De rentevoet daalt eerst en geeft aanleiding tot stijgende koersen en huizenprijzen.Hier ontstaat een expanderende markt.Daar hebben de banken zich met elan,brutaliteit en soms gebrek aan kennis opgeworpen.Hier waren ze dominant over al die kleine huiseigenaren in spe, en individuele aandelenbezitters.Toen kwame ze in dat dilemma,mee doen of je wilt of niet.
Ipv. de gebruiken van de banken te onderzoeken,zou men dus ook iets heel anders kunnen doen nl uitzoeken waardoor er zo weinig belangrijke innovaties waren en zijn.
vrijdag 22 januari 2010, 23:25 uur
Ik ben het geheel eens met # 3 H.M.M. Henkerman.
Deze bankiers + toezichthouders zijn het niet waard dat er nog veel langer serieuze debatten aan hun hufterig gedrag wordt gewijd: een definitieve en eenmalige oplossing is het beste.
In dit geval geldt: de beste oplossing van het probleem is de afschaffing ervan, i.e. de bankiers!
zaterdag 23 januari 2010, 10:38 uur
Illustratief zijn de cijfers van Goldman Sachs: Deze bank schraapt forse winst bijelkaar en het personeel kan die toch niet redelijkerwijze helemaal afstaan aan de aandeelhouders. Dus nemen de bankiers ook een fikse portie van de buit.
Zalm heeft van Bos de opdracht om de ABN Amro met winst te verkopen. Dan krijg je daarna eenzelfde situatie en dus is de politiek van de PvdA-er helemaal fout. Een bank produceert zelf geen goederen of cultuur, maar bemiddelt. Net als de telefoonjongens en het blijkt zaak om de markt flink ondoorzichtig te maken teneinde zoveel mogelijk van de klant te pakken te krijgen. Daarom zal een betere minister van Financieen die ABN Amro, nu van ons, helemaal niet in handen willen spelen van couponknippers en graaiers, maar open eerlijke handelwijze in het algemeen belang bij die bank bevorderen. Weg daarom met Zalm en idem de baas van de Nederlandse Bank omdat hij niet goed adviseert.
Wouter Bos werd opgeleid aan de VU, slecht opgeleid en niet tot bekwaamheid als minister van Financieen. Is helemaal niet geschikt als voorman van een linkse partij door zijn heulen met de Mammon-aanhangers. Ondertussen bemoeilijken ze op die VU de toegang tot het Internet voor afgestudeerde houders van een bibliotheekkaart. Dat vermindert de concurrentie, nietwaar? Maar het is volledig in strijd met permanente educatie.
Het is goed om nog eens te verwijzen naar art 3 der Grondwet: elke burger is in overheidsdienst benoembaar. Dit impliceert open, eerlijke sollicitatieprocedures plus regelmatige toetsing. Het ministerschap mag nooit alleen maar aan partijleden toevallen en een hoogleraar mag niet voor het leven benoemd worden. In Tilburg hebben ze bijvoorbeeld een betere nodig.
maandag 25 januari 2010, 06:24 uur
Misschien is een klein experiment met schatkist, goud en nieuw geld
de enige manier om een deel van uw pensioen, baan en bedrijf te beschermen. Dus zonder DNB en beurzen.
Maar dat hebben er meer geprobeerd(JFK)…5 miljard destijds.
Misschien dat dit nieuw perspectief, ideeen oplevert in de jungle van gokpaleizen, dieven, rekenmeesters, woekeraars, bonusjagers, oplichters en verzekeraars etc.
Van kleine experimenten worden de banken etc niet arm en wie weet blijkt dat een ander systeem wel of deels beter is.
Het is van de zotte dat externe economieen je binnenlandse systeem kunnen aantasten.
Daar komt nog bij dat de derde wereld geplunderd wordt en de middenklasses in de westerse wereld verdwijnen.
Is dat soms blijvende toekomst?
Dan geef ik je op een briefje dat mensen in dingen als goud etc gaan investeren, ook al is dat liggend geld..
Dit begint teveel op verkapte oorlogsbelasting te lijken.
maandag 25 januari 2010, 16:25 uur
Aan de illustratie te zien weet deze krant perfect hoe de bankiers uit hun zogenaamde dilemma’s kunnen worden verlost: stel hen aan de kaak.
Leg er flink wat rotte tomaten en eieren bij, verkoop die voor 10 euro per stuk en laat het publiek gooien! Je zult zien hoe snel de tekorten door bankiers en hun trawanten (onder wie de toezichthouders) zullen zijn gedelgd!
Dit is vele malen leuker dat gireren voor Haiti!
dinsdag 26 januari 2010, 14:07 uur
Het grootste probleem met banken (en kapitalisme in het algemeen!) is dat het niet als een probleem wordt gezien dat er exorbitante winsten gemaakt worden. Hoe kan het gebeuren dat een zakenbank met een paar duizend medewerkers tientallen miljarden winst maakt? Waar de gemiddelde loonsom op 600.000 dollar ligt?! Het is toch evident dat dit in een vrij concurrerende markt nooit zou moeten kunnen gebeuren. De winst uit onderneming zou nooit meer dan een paar procent mogen bedragen (max ROI=50%?).
Ik ben onkundig met precieze getallen in deze maar het lijkt mij dat een winst die hoger is dan twee keer de ‘marktnorm’ gezien moet worden als diefstal en zoniet bestraft, dan toch op zijn minst teruggevorderd moet worden.
dinsdag 26 januari 2010, 23:00 uur
Zou iemand mij nou eens willen uitleggen waarom het bank- en verzekeringswezen niet genationaliseerd kunnen worden?
Het lijkt me dat de bankiers daarmee van alle dilemma’s bevrijdt worden. En niet alleen zij.
woensdag 27 januari 2010, 12:11 uur
Omdat er nou eenmaal risico’s genomen moeten worden om bankieren mogelijk te maken, en deze risico’s moeten gecompenseerd worden met winst (oftewel risicopremie). Ik ben het er mee eens dat deze winsten niet zo excessief moeten zijn als ze nu zijn, maar de winst prikkelt bankiers wel om (al dan niet veilige) financiële innovatie door te voeren. Deze innovaties hebben er toe geleid dat wij nu overal kunnen betalen, een eigen huis kunnen bezitten en dat bedrijven investeringen kunnen doen waarvoor zij niet direct geld ter beschikking hebben. Daarmee bedoel ik niet de complexe investeringsproducten van de laatste twee jaar, maar wel internationale financiële markten die risicospreiding mogelijk maken (of dit gebeurt is een tweede!), de moderne huizenmarkt die er voor zorgt dat de bank jouw huis als onderpand accepteert en natuurlijk alle vormen van financiële transacties over internet.
Als de overheid dit allemaal zou moeten doen, zou zij ook risico’s moeten nemen. Moeten wij willen dat ze dat met ons belastinggeld doet? Daarbij is de overheid de slechtste ondernemer die er bestaat, omdat er geen prikkels zijn bij de overheid om winst te genereren. Dit is bij genationaliseerde banken ook het geval.
Daarom ben ik het ook totaal niet eens met Jitso Keizer die er op tegen is om ABN AMRO met winst te verkopen: het principe van “sunk cost” zegt dat wij er nu als belastingbetaler toch al in zitten, waarom er niet het beste van maken door winst te maken op de redding van de banken en hierdoor het risico voor de schatkist te minimaliseren?
De heer Nooteboom heeft gedeeltelijk gelijk: 1 individuele bank heeft wel een heel sterke morele prikkel nodig om het beleid te veranderen. Maar ook als Nederland het alleen doet met wetgeving, zijn we weer eens het “braafste jongetje van de klas” en vertrekken alle bankiers mooi naar Londen, Parijs of New York, waar de regels soepeler zijn. Een rol voor het IMF is hier zeker op zijn plaats.
vrijdag 5 februari 2010, 19:48 uur
Iedereen kan het uiterste uit de kan halen bij de overheid. Niet alleen de verwende bankiers. Twee keer per jaar verschijnt een informatiemap van Voorlichtingscentrum Overheidsbijdragen. Daarin staan honderden overheidsbijdragen die door iedereen kunnen worden aangevraagd.
vrijdag 5 februari 2010, 19:49 uur
Best slim bedacht.
woensdag 31 maart 2010, 15:08 uur
Rob Nijskens zegt:
Omdat er nou eenmaal risico’s genomen moeten worden om bankieren mogelijk te maken, en deze risico’s moeten gecompenseerd worden met winst (oftewel risicopremie).
En dat mag dan gebeuren met woeker-polissen en het verkwanselen van pensioengeld? Bijvoorbeeld: Zwitserleven overgenomen door SNS-Reaal, waarvan de aandelen zijn gekelderd, dat sinds 2007 geen winst meer heeft gemaakt, dat voor slechts 2 miljard aan door de staat gegarandeerde obligaties bezit. Daar staat (gaat?) je pensioen.