Hij was de Tweede Wereldoorlog, componeerde de wereld en ontdekte de hemel. Maar Nederland is Harry Mulisch nooit geworden, want daarvoor ontbrak het de schrijver aan enige bescheidenheid.

Gisteravond overleed hij op 83-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam. “De laatste van de Grote Drie is niet meer”, constateert minister-president Mark Rutte. Mulisch-specialiste Marita Mathijsen zinspeelt op het mythologische karakter van de schrijver. “Toen hij werd geboren barstte de Vesuvius, nu hij sterft is weer een vulkaanuitbarsting, die Merapi, dat kan geen toeval zijn.” De elementen zijn met hem.

“Dat ‘alles met alles samenhangt’ is zo’n beetje zijn uithangbord”, schreef beroepsgenoot Gerrit Komrij in 1980. En dat bedoelde hij niet als compliment. “Hij is zo verslaafd aan het vinden van samenhangen, dat hij nog voor de grootste onzin niet terugdeinst: gebrek aan logica en hang naar mystiek vallen daarbij wel het meest op.”

Komrij, die zich mateloos ergerde aan Mulisch’ arrogantie, somde in het bewuste essay Waarom Harry Mulisch geen echt groot schrijver is negen voorwaarden voor superieur schrijverschap op.  Eén daarvan luidde: “Hij is in zekere zin publiek eigendom. Zijn individualiteit staat een herkenning niet in de weg. Zijn werk vormt een allegorie van algemener gevoelens, hij is ‘een spiegel van zijn tijd’.” Genadeloos liet hij Mulisch daarop zakken: “Daarvoor heeft hij het tezeer over zichzelf als een nergens mee vergelijkbaar en superieur geval.” 

In het autobiografische Mijn getijdenboek (1975) gunt Mulisch echter iedereen zijn kostbaarste bezit. “Ik wil dat mijn leven ieders eigendom wordt, zodat ik zelf stilletjes door de achterdeur kan verdwijnen.” Als dat geen ironie is dan toch zeker een onlogica van de grootste orde.

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst

Rotterdam kent de meeste meldingen van overlastgevende jongeren. In een debat, georganiseerd door de stichting Lokaal in de gevangenis aan de Rotterdamse Noordsingel, werd donderdag een geniaal plan besproken: doe de scholieren hesjes aan.

Een leraar van een Vmbo-school vertelde dat zijn leerlingen sinds kort van school naar de tramhalte worden begeleid door stadswachten. Sommige scholieren krijgen hesjes aan en tippen de ordehandhavers. “De klachten in de buurt zijn gereduceerd tot nul.”

Straattaal verboden

Jongerencoach Jonathan Martinez heeft ook ervaring met sociale correctie. Toen hij zelf puber was haalde hij van alles uit. Vooral in groepsverband. Dat de groep ook tot goede dingen in staat is, merkte hij op de heropvoedingschool Glen Mills. “Het was een hel. Je mocht daar niet eens met je handen in je zakken lopen. Straattaal was verboden.” Dat had effect. “Het mooiste was dat jongeren elkaar gingen corrigeren.”
Lees verder »

Voor patiënten zou het handig als ‘foute’ medici op internet worden gezet. Indien Google dan verwijst naar een negatief oordeel van een tuchtcollege kun je op tijd een andere arts zoeken.

Een meerderheid van de Tweede Kamer zou hier wel voor voelen. Binnenkort behandelt het parlement zelfs een wetsvoorstel. Herman Hermans, voorzitter van de Raad voor de Tuchtrechtspraak, waarschuwt vandaag in NRC Handelsblad voor de schandpaal. Wat hem betreft moeten de uitspraken anoniem blijven.

“Het is denkbaar dat de beroepsbeoefenaren vermijdingsgedrag ontwikkelen: dat een noodzakelijke behandeling achterwege blijft, omdat de arts het risico niet aandurft uit vrees voor een tuchtklacht. Het kan er ook toe leiden dat artsen terughoudendheid betrachten bij het bespreken van dingen die kunnen zijn misgegaan. Dit is evenmin in het belang van de patiënt en de gezondheidszorg in het algemeen.”

Wie de kans loopt om aan de schandpaal genageld te worden, zal volgens Hermans weinig geneigd zijn zich in een tuchtprocedure kwetsbaar op te stellen. En dat gaat ten koste van zinvolle reflectie.

De meest drammerige klant van Nederland heet tegenwoordig Youp van ‘t Hek. De man die altijd de draak steekt met kleinburgerlijk gezever, blijkt in het echt ook een doodgewone sukkel te zijn die in de wacht gezet wordt door helpdeskmedewerkers.

Pas toen hij zijn ongenoegen uitte over T-Mobile op Twitter – en daarmee in één klap 45 duizend mensen bereikte – bleek zijn status aparte: de telefoonmaatschappij loste zijn probleem meteen op om de imagoschade te beperken. En daar is hij nog het meest woest over: want als Bekende Nederlander betaalt hij immers net zoveel voor zijn aansluiting als Jan met de Pet. Groter onrecht bestaat niet.

T-Mobile bestrijdt dat er sprake is van een voorkeursbehandeling, zo laat een woordvoerder vandaag op t-mobile.nl weten. Maar voor Youp is het al te laat: zie hieronder zijn verklaring gisteren in het tv-programma Pauw en Witteman.

Zaterdag 23 oktober ging met deze column Youps oorlogsverklaring ter perse. Hij gaat de revolutie aanvoeren tegen alle slechte helpdesks van Nederland. Niet alleen van T-Mobile, maar ook die van Eneco, Ziggo of desnoods de bibliotheek bij u om de hoek.

Wilt u samen met Youp ten strijde trekken? Beschrijf uw klantervaring dan zo precies mogelijk en e-mail deze naar youp@nrc.nl. De columnist zal de klachten bundelen in een boek. Vermeld wel uw voor- en achternaam, zodat het duidelijk is dat uw klacht oprecht en authentiek is.

Als het om merken slopen gaat heeft Youp van ‘t Hek al een behoorlijke staat van dienst. Op oudejaarsavond 1989 zette hij de drinkers van het alcoholvrije bier Buckler voor schut. “Van die lullen van een jaar of veertig die naast je in het café staan met hun autosleutels. Ga in de kerk zuipen, idioot.” Drie jaar later werd het merk niet meer verkocht. Nu mobiliseert Youp juist de klanten om bedrijven te dwingen tot betere dienstverlening. Wat vindt u van zijn actie?

Update 17.49 uur: de mailbox youp@nrc.nl telt nu 516 e-mails. Dat is ongeveer honderd e-mails per uur. Blijf mailen! En hou de verhalen kort en krachtig. Zelfs een helpdeskmedewerker van T-Mobile, die al 10 jaar in dienst is, klaagt over het eigen bedrijf: “Mensen tellen niet in een Duits bedrijf, je bent een robot die kan worden ingezet, of niet. In de jaren dat ik werk voor T-Mobile heb ik me nooit gewaardeerd gevoeld – voor jou tien anderen is het gevoel dat ik heb.”

NB: Discussieer mee onder vermelding van voor- en achternaam. Alleen de klachten die naar youp@nrc.nl gemaild worden komen in aanmerking voor het boek.

Premier Rutte heeft een bijzondere nevenfunctie: docent maatschappijleer op het Varias College, een vmbo-afdeling van de Johan de Witt Scholengroep in Den Haag. Zeven vragen aan rector Kars Veling over zijn functioneren.

Hoe ontstond het idee om Mark Rutte te vragen voor het gastdocentschap?

“Het initiatief kwam van Rutte. Hij belde in het voorjaar van 2008 een keer met de vraag of er mogelijkheden waren.”

Is hij vrij in de invulling, of moet hij zich aan het lesboek houden?

“Rutte werkt twee uur per week samen met een docent maatschappijleer. Samen met deze collega werkt hij gewoon aan het examenprogramma.”

Kunt u iets meer vertellen over zijn stijl van lesgeven?

“Als docent is Rutte communicatief sterk. Hij gaat ook graag mee met vragen, ook als ze een beetje buiten het boek gaan.”

Is hij streng voor de leerlingen?

“Rutte is heel duidelijk, maar handhaaft een plezierige sfeer.”

Lees verder »

Hoe win je het debat van een PVV’er? Dat was de insteek van een workshop van de Erasmus Universiteit. Nadat dit weblog er vrijdag verslag van deed uitte PVV-Kamerlid Martin Bosma zijn woede in Kamervragen.

Honderdduizenden PVV-kiezers betalen mee aan die universiteit, schrijft Bosma. “Deze cursus is een klap in hun gezicht.” In de workshop met als titel Framing: het geheime wapen van Wilders! werden de debattrucs van zijn partij geanalyseerd. Met als doel om je niet in de hoek te laten drukken door een PVV’er. Op kosten van “de belastingbetaler”, schampert Bosma.

PVV: geen subsidie voor deze workshop

Van staatssecretaris Halbe Zijlstra (VVD, Onderwijs) eist hij opheldering over de ‘anti-PVV-cursus’. “De gedachte dat wetenschappelijk onderwijs waardevrij dient te zijn heeft in Rotterdam blijkbaar nog niet postgevat”, zo leidt Bosma de Kamervragen in. “De kosten van deze bijzonder bevooroordeelde workshop dienen te worden ingehouden op de subsidie voor de Erasmus Universiteit.” Misschien vindt Bosma in de VVD’er een gelijke: de liberalen hebben in 2008 een meldpunt opgericht waar ouders kunnen klagen over te linkse schoolboeken.

Lees verder »

Nederland is één van de weinige Europese landen met uitsluitend beroepsrechtspraak. Hier gruwt het juridische establishment van volksjury’s zoals die in België. Maar in de juridische argumentatie sneuvelt nog wel eens het gezond verstand, vindt hoogleraar strafrecht Chrisje Brants.

Gisteren veroordeelde een twaalfkoppige Belgische jury de 26-jarige Els Clottemans tot dertig jaar celstraf wegens het saboteren van de parachute van haar liefdesrivale. Bij de zuiderburen woedt nu een debat over het afschaffen van dit soort assisenprocessen, die volgens critici een Middeleeuws karakter hebben.

‘Zijt gij in gemoede overtuigd?’ Het is slechts deze vraag waar de juryleden in hun arrest antwoord op moesten geven. Er was geen materieel bewijs. Maar Clottemans had volgens de twaalf burgers de kennis, de gelegenheid en het motief. Het zogeheten circumstantial evidence. Ook beschreef de jury de veroordeelde als een “leugenachtige psychopate”.

Voor dr. Lieve Dams, de psychiater van Clottemans, is dat laatste een reden om nooit meer te getuigen in assisenprocessen. Het is haar een raadsel waarom de jury niet afgegaan is op haar deskundige oordeel: Clottemans zou geen psychopate zijn, maar hoogstens borderline hebben. “Ze namen de argumentering van het Openbaar Ministerie over, zonder zelf ook enig denkwerk te doen. Wat is dan nog het nut om verschillende experts aan het woord te laten?”, zei ze gisteren in Het Nieuwsblad. “Ik schaar me achter het Nederlandse systeem, waar beroepsrechters oordelen. In België laten we dit soort belangrijke vragen over aan juryleden, die hiertoe geen scholing hebben gekregen.”

Chrisje Brants, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit Utrecht, houdt vandaag in NRC Handelsblad juist een pleidooi voor de introductie van juryrechtspraak in Nederland. “Zeker is dat beroepsrechters juridisch geschoold zijn, maar het nadeel in zich bergen dat zij zich achter juridische regels verschuilen en het gezonde verstand laten varen.”

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.

Laat Geert Wilders het maar niet horen. In de Remonstrantse Kerk aan het Museumpark in Rotterdam organiseerden cultuurcentrum Arminius en de Erasmus Universiteit woensdagavond een volledig gesubsidieerde workshop om hoogopgeleide, linkse mensen PVV-retoriek te leren bestrijden.

Hans de Bruijn, hoogleraar bestuurskunde aan de TU Delft, beet het spits af met een analyse van Wilders’ debattechnieken. Het komt neer op framing, zei De Bruijn, die hier het boek Geert Wilders in debat (2010, Boom Lemma Uitgevers) over schreef.

Lees verder »

Het huwelijk is nog steeds populair, maar minder standvastig dan vroeger. Van de paren die rond 1970 trouwden gaf een zesde er binnen twintig jaar de brui aan. En van de echtparen uit begin jaren negentig houdt een vijfde het maximaal twee decennia met elkaar uit.

Dat blijkt uit cijfers die het CBS vanmorgen bekendmaakte. Een kritiek momentum in het huwelijk is echter niet aan te wijzen. Maar het valt wel op dat de groep die binnen vier jaar scheidt relatief klein is. Paren geven het huwelijk dus wel een kans.

Lees verder »

Vijftig jaar nadat Duitsland zijn eerste gastarbeiders binnenhaalde, komt bondskanselier Angela Merkel tot de conclusie dat de multiculturele samenleving “volledig mislukt” is.

Dit zei ze zaterdag op een jongerenbijeenkomst van haar partij, het CDU. Merkels boodschap volgt op een heftige discussie die ontstond toen oud-politicus en sociaal-democraat Thilo Sarrazin zijn boek Deutschland schafft sich ab (Duitsland schaft zichzelf af) publiceerde.

De Deutsche Bundesbank, waar hij in het bestuur zat, vroeg zijn ontslag aan. “De discussie die hij heeft ontketend, heeft Duitsland veranderd, zoals Pim Fortuyn en Geert Wilders Nederland hebben veranderd”, schreef NRC-correspondent Joost van der Vaart.

Waar Merkel een oproep doet aan allochtonen om toch vooral te integreren, daar spreekt Sarrazin veroordelend. Hij houdt de vijf tot zes miljoen moslims in Duitsland verantwoordelijk voor vrijwel alle grote problemen. Bovendien zou Duitsland ‘dommer’ worden omdat er meer moslims worden geboren dan autochtonen. Zelfs Geert Wilders heeft zich nog niet zo geuit.

Meer dan tien jaar geleden werd in Nederland de multiculturele samenleving in twijfel getrokken door de gevestigde orde. PvdA-lid en publicist Paul Scheffer schreef in zijn beroemde essay Het multiculturele drama dat werkloosheid, armoede, schooluitval en criminaliteit zich ophopen bij de etnische minderheden. “Het gaat om enorme aantallen achterblijvers en kanslozen, die de Nederlandse samenleving in toenemende mate zullen belasten.”