Terwijl specialistenverenigingen gisteren een pleidooi hielden voor het kunstmatig verlengen van de vruchtbaarheid, waarschuwt schrijver Herman Stevens vanmiddag op de opiniepagina dat het vervullen van de Grote Kinderwens uit kan draaien op een Grote Depressie.

Ouderschap brengt niet het geluk dat eraan wordt toegeschreven. Psychologisch onderzoek wijst dat al tientallen jaren uit, maar dat wil niet doordringen tot het publiek, schreef NRC Handelsblad op 28 augustus. Herman Stevens, auteur van het boek Vaderland, kan dat beamen. “We zeggen dat kinderen ons gelukkig maken, maar wanneer we een vragenlijst invullen over de leuke dingen in het leven blijken vooral ouders van jonge kinderen helemaal geen leuke dingen in het leven te hebben. Ze hebben alleen maar kinderen. En die zijn soms hinderen.” En naarmate er meer kinderen komen, daalt de tevredenheid van de ouders verder. Het gezellige grote gezin is een mythe. Althans in de beleving van de ouders.

Maar kleinere gezinnen maken ook niet gelukkig, weet Stevens. Volgens recent onderzoek uit Utrecht doen kleine gezinnetjes met één of twee kinderen vaker een beroep op de arts en de therapeut, omdat ouders zulke hoge verwachtingen hebben van hun prinsjes en prinsesjes dat iedereen eronder lijdt. Een kind mag nooit klieren, mag zich nooit vervelen en mama mag nooit eens boos worden. In kleine gezinnen is er geen centimeter lucht tussen ouders en kinderen, zo legt Stevens de studie uit.

De schrijver moet niets van hyperparenting hebben. Dat leidt alleen maar tot broeikassen van angsten en spanningen. Maar het kan volgens hem geen kwaad als overige familieleden een beetje helpen. Dat is lastiger dan vroeger, want grootouders, broers en zussen wonen nauwelijks meer in één en hetzelfde huis.  Enige reflectie kan volgens Stevens veel van “het paradoxale ongenoegen” van ouders voorkomen. Alleen dan kan een kinderwens een droom worden die in vervulling gaat.

Wat vindt u? Herkent u zich in het beeld dat Stevens schetst? Bij uzelf of bij anderen in uw omgeving? Informeert u weleens bij de buren of familieleden als er weer een ruzie lijkt uitgebroken? Zou u geholpen willen worden als u op het punt staat uw kinderen achter het behang te plakken? De redactie is benieuwd naar uw ervaringen, problemen en adviezen.

Vrouw, 35 jaar, geen partner, maar wel een kinderwens? Haast u niet, want het AMC is voornemens eicellen in te vriezen van vrouwen die het ouderschap zeker willen stellen.

De aankondiging van dat voornemen, vorig jaar november, leidde tot een maatschappelijke discussie. De critici stelden dat het niet ‘natuurlijk’ is om de vruchtbaarheidsperiode op te rekken en dat de risico’s niet aanvaardbaar zijn, omdat het om gezonde vrouwen gaat. Ook zouden oude moeders maatschappelijk ongewenst zijn en bovendien de inspanningen om jong moederschap te stimuleren teniet doen.

Jet Bussemaker (PvdA), destijds staatssecretaris Volksgezondheid, ging daarom te rade bij ethicus Wybo Dondorp (Universiteit Maastricht) en hoogleraar voortplantingsgeneeskunde Jan Kremer (UMC St Radboud), die namens de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie (NVOG) en de Vereniging voor Klinische Embryologie (KLEM) een standpunt formuleerden. In dit opiniestuk vegen zij de kritiekpunten van tafel.

Allereerst wijzen ze op de IVF-praktijk. “Bij het merendeel is natuurlijk vruchtbaarheidsverlies de meest waarschijnlijke reden waarom zij op IVF zijn aangewezen”, aldus Dondorp en Kremer. En de risico’s bij invriezen (vitrificatie) zijn ook niet zo groot als wordt aangenomen. Het belang om niet kinderloos te blijven moet voorop staan, aldus de wetenschappers. En niet de medische-indicatie. Dat geldt wat hun betreft ook voor de maatschappelijke inspanningen om de gemiddelde leeftijd waarop moeders hun eerste kind krijgen te verlagen. Dat mag geen reden zijn om een individuele kinderwens niet te vervullen.

Tot slot stellen Dondorp en Kremer wel een grens: 45 jaar. Dat is dezelfde grens die nu ook al geldt voor voortplanting met donoreicellen. Op je zestigste moeder worden vinden Dondorp en Kremer dus ook te ver gaan.

Wat vindt u? Deelt u het standpunt van de ethicus en de hoogleraar voortplantingsgeneeskunde? Of vindt u dat er aan de levenscyclus, zoals die door de natuur bedacht is, niet gesleuteld mag worden?

Een groep prominente CDA-leden onder leiding van oud-Landbouwminister Cees Veerman voert de druk op de fractie van het CDA op om de onderhandelingen over regeringssamenwerking van CDA en VVD met gedoogsteun van PVV te stoppen.

“De beoogde coalitie is noch in het belang van het land, noch in het belang van onze partij”, schrijven bijna zestig volksvertegenwoordigers, bestuurders en ex-bewindslieden in een open brief, die vandaag door NRC Handelsblad is gepubliceerd. Er zal een “scheiding der geesten in de samenleving” ontstaan, aldus de auteurs, die een “afsplitsing” in de partij vrezen.

De brief, geschreven in de meest kritische bewoordingen tot nu toe, verschijnt nadat informateur Opstelten gisteravond zei voor de formatie nog twee weken extra nodig te hebben. De brief volgt op een reeks andere protesten uit het CDA, en een interventie van oud-premier en -informateur Lubbers.

Veertien pensioenfondsen moeten van de staat hun uitkeringen verlagen. De economische crisis is de oorzaak, maar dat neemt niet weg dat veel mensen hun ‘verworven recht’ aangetast zien.

Toch is deze maatregel juridisch houdbaar, meent Erik Lutjens, hoogleraar Pensioenrecht. In dit opiniestuk legt hij uit hoe de Pensioenwet in elkaar steekt.

Het korten op pensioenaanspraken is in die wet opgenomen als laatste middel dat een pensioenfonds kan gebruiken om een tekort op het vereiste eigen vermogen weg te werken. Bijstorting door de werkgever is bij de veertien fondsen niet mogelijk, omdat de werkgever daartoe niet verplicht is. En gezien de nijpende situatie is er geen tijd om te wachten op beleggingsrendement. “De afgelopen jaren is er een duidelijke tendens dat een werkgever zich alleen nog maar bindt tot het betalen van vaste vooraf bepaalde premie aan het pensioenfonds, waardoor het verdere financiële risico bij het pensioenfonds en dus uiteindelijk bij de pensioenaanspraakgerechtigden komt te liggen.”

De Nederlandsche Bank kan daarom niet veel anders doen dan de regels handhaven en de pensioenfondsen met onvoldoende herstel zo nodig via een aanwijzing dwingen om tot korten over te gaan, aldus Lutjens.

Hoogleraar economie Sweder van Wijnbergen heeft niet veel op met de juridische benadering van De Nederlandsche Bank. “Juristen die puur op economische ervaring koersen doen het prima in normale tijden, maar richten enorme schade aan door gedachteloos recepten uit normale tijden toe te passen in abnormale tijden”, schreef hij op 24 augustus in NRC Handelsblad.

U kunt hier eerdere discussies over de pensioenproblematiek teruglezen.

De nieuwe coalitie mikt op het aanleggen van meer wegen en openbaar vervoer. Maar dat is veel minder effectief dan een kilometerprijs, schrijft hoogleraar Infrastructuur en Economie Carl Koopmans in dit opiniestuk samen met zes andere hoogleraren.

Hij voorspelt dat het aanleggen van wegen meer verkeer uitlokt. Om hetzelfde effect als een kilometerprijs te bereiken met de aanleg van wegen, zijn er volgens Koopmans tientallen miljarden euro’s nodig. Een dure investering in crisistijd. Ook met het verbeteren van het openbaar vervoer bestrijdt je volgens de hoogleraar de files niet. Dat is weliswaar prettig voor de huidige gebruikers, maar lokt weinig mensen uit de auto.

Het enige werkbare alternatief is betalen voor mobiliteit, aldus Koopmans. “Ruimte op de weg is vooral in de spits schaars. En een schoon milieu en verkeersveiligheid zijn ook schaars, in de zin dat er te weinig van is. Veel langer dan nodig is hebben we in Nederland wegruimte planmatig en publiek aangeboden, in plaats van marktconform. De wachtrijen voor de Coentunnel in de ochtendspits wijken in essentie niet af van de rijen voor bijna lege supermarkten in de planeconomieën van het voormalige Oostblok. De weg is een goed voorbeeld van een sector waar marktwerking en prijsbeleid, mits verstandig ingevoerd, wel degelijk tot betere uitkomsten kunnen leiden. Dat is een gedachte die de partijen die nu aan zet zijn, aan zou moeten spreken.”

De oud-informateur die de weg vrijmaakte voor de formatie van een minderheidskabinet VVD-CDA met een gedogende PVV probeert nu diezelfde formatie als politicus te frustreren. Daar zegt Ruud Lubbers, de persoon in kwestie, goede redenen voor te hebben.

In een brief aan waarnemend partijvoorzitter Henk Bleker en fractievoorzitter Maxime Verhagen uit Lubbers zijn zorgen over de godsdienstvrijheid.

Lees verder »

Humanitaire hulp aan Pakistan is er nooit alleen voor de aardigheid, betoogt Linda Polman vandaag in een opiniestuk in NRC Handelsblad (vanaf 15.00u te lezen via de digitale editie). ,,Hulpfondsen zijn altijd aan politieke doelen gelinkt”, aldus de auteur van een kritisch boek over ontwikkelingshulp. Veel donoren zoals de VS geven al jaren hulp om de invloed van de Talibaan en Al Qaeda tegen te gaan.

Ook de hulpgelden die binnenstromen via giro 555, dienen vaak onbedoeld politieke doelen ter plekke, iets wat hulporganisaties consequent verzwijgen, aldus Polman. Doordat veel hulp toch weer bij de Pakistaanse bovenklasse terecht komt, worden politieke en sociaal-economische tegenstellingen in het land verder verscherpt.

Deelt u deze analyse en doet u daarom vandaag niet mee aan de nationale hulpactie voor Pakistan? Of heeft u er vertrouwen in dat de slachtoffers van de watersnoodramp toch echt bij de hulpactie zijn gebaat?

Terwijl het CDA met VVD en PVV aan het onderhandelen was over een regeer- en gedoogakkoord, heeft SP-leider Emile Roemer in zijn vakantie een alternatief akkoord geschreven, dat hij in dit opiniestuk presenteert.

Handig, voor als de centrum-rechtse coalitie er toch niet komt en een regering ‘over links’ de laatste strohalm is.

Roemer ziet in zijn alternatieve regeerakkoord rollen weggelegd voor CDA, D66, PvdA, SP en GroenLinks. Dus zonder winnaar VVD. Hij benadrukt wat SP en CDA gemeen hebben. “Waar de SP in haar beginselprogramma menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit als kernwaarden noemt, spreekt het CDA van publieke gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap.”

De socialist speelt ook in op de zorgen die CDA-leden nu uiten over de rechtsstatelijke visie van de PVV. “Een centrum-linkse coalitie gaat niet marchanderen met onze grondrechten, het gelijkheidsbeginsel en het antidiscriminatieverbod, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst.” En in tegenstelling tot een CDA-VVD-kabinet met PVV-gedoogsteun kan een centrum-links kabinet wél rekenen op een meerderheid in zowel Eerste als Tweede Kamer. Ook voorspelt Roemer een betere relatie met de vakbeweging.

Indien CDA, VVD en PVV met een regeer- en gedoogakkoord komen, zullen de CDA-leden op 11 september daarover stemmen. Diezelfde dag spreekt PVV-leider Geert Wilders op Ground Zero een omstreden pleidooi uit tegen de vestiging van een islamitisch centrum aldaar. Een vuurproef voor de verhoudingen tussen de beoogde coalitiepartners.

• Lees hier de complete tekst van het alternatieve regeerakkoord

Wat denkt u? Zullen de CDA-leden gevoelig zijn voor het alternatief dat Roemer op dit heikele moment biedt? Hoe zullen VVD’ers reageren als hun partij – die de verkiezingen heeft gewonnen – niet gaat regeren? De redactie is benieuwd naar uw reactie en spoort u aan om te zeggen waarop u gestemd heeft, zodat andere lezers uw reactie beter kunnen duiden.

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.

Hyperparenting. Eindelijk een etiket dat niet op het kind geplakt wordt, maar op de ouders. Een term die is overgewaaid uit Amerika. Het land waar Lenore Skenazy (in de media aangeduid als America’s Worst Mom nadat ze haar zoon van 9 alleen met de metro liet reizen) een beweging startte tegen het overbezorgde ouderschap en een pleidooi hield voor ‘scharrelkinderen‘.

Scharrelen is echter niet van deze tijd. In tegendeel, constateerde het opvoedingsblad J/M gisteren. Uit een enquête onder 600 ouders bleek dat de meeste respondenten geloven dat het geluk en het succes van hun kind maakbaar is. Dat zij daar als ouders grote invloed op hebben en er dus veel voor moeten doen. En dat ze daar stress van krijgen als het niet lijkt aan te slaan. De gemeente Den Haag, die begin dit jaar een opvoedingscanon liet opstellen, sterkt de ouders in die gedachte.

Volgens pedagoog Bas Levering van de Universiteit Utrecht komt die opvoedingsstress (‘Doe ik het wel goed?’) juist door het kleiner worden van het gemiddelde gezin. In NRC Handelsblad zei hij gisteren: “Ouders moeten zich op feestjes verantwoorden voor het gedrag en het eventuele falen van hun kinderen. Vroeger, als je er meer dan drie had, hing er veel minder af van dat ene kind.”

In het boek Gekkenwerk over Amerikaanse moeders van J. Warner, staat een hilarisch voorbeeld van hyperparenting: een moeder gaat zelf in therapie omdat zij ongelukkig wordt van de manier waarop speelafspraken worden gemaakt bij de schoolpoort.

Wat vindt u? Bent u ook zo’n ouder die zijn kind als een project beschouwt? Of wordt u hoorndol van al die pedagogische adviezen en bemoeizucht van familie en andere ouders? De redactie is benieuwd naar uw ervaringen – of u nou ouder bent of niet, iedereen heeft natuurlijk wel een mening over wat wijs is voor een kind.

NB: Alleen reacties onder vermelding van voor- en achternaam worden geplaatst.

Het was kiezen tussen twee kwaden: een nieuwe recessie of een lagere pensioenuitkering. De Nederlandsche Bank en demissionair minister Donner (Sociale Zaken) kozen voor het laatste, en verordende veertien van de circa zeshonderd pensioenfondsen de uitkeringen te verlagen.

Lezer Bart Gleichman steunt de maatregel. We moeten de pijn delen, schreef hij dit weekend in de brievenrubriek. Maar ook het feit dat de huidige pensioengerechtigden de hoogste pensioenen genieten die ooit in Nederland zijn ontvangen, speelt voor hem mee. “Bovendien hebben zij veelal al geprofiteerd van regelingen om vervroegd uit te treden.”
Lees verder »