De verstandige oplossing?
Hans Schenk is hoogleraar economie aan de Universiteit Utrecht
Het is hier warm, druk en gezellig. Al vallen de plaatselijke musea af vanwege de te lange rijen wachtenden, gebrek aan afleiding is er allerminst. Hartje Barcelona midden zomer is dus geen plek om je het hoofd te breken over onze ABN Amro. Maar wanneer ik vanuit de gekoelde lobby van mijn hotel naar buiten kijk, zie ik bijna in één oogopslag zowel een kantoor van Banco Santander als van Barclays. En in de krant die naast me ligt, meldt voorzitter Sacha Scholten van de COR van ABN Amro dat we Barclays de voorkeur moeten geven boven Santander c.s. omdat er dan minder banen verloren gaan. Dat zet me toch aan het denken.
1 Ooit hadden we de Postgiro/Rijkspostspaarbank die er als overheidsonderneming voor moest zorgen dat particuliere banken het niet onderling op een akkoordje gooiden ten koste van consument en vooruitgang. Hoe effectief ook, onder de nieuwe privatiseringsmode van de jaren tachtig belandde de inmiddels bijzonder efficiënte en gewaardeerde Postbank in handen van de Nederlandse Middenstands Bank (NMB). In 1991 gingen de twee samen met Nationale Nederlanden (NN). ING, de rechtsopvolger van NN, NMB en Postbank, wil deze Postbank nu afschaffen.
2 Barclays moet alle zeilen bijzetten om ABN Amro in handen te kunnen verorberen. Aandeelhouders vrezen dat Barclays hetzelfde zal overkomen als tientallen andere kooplustige megabanken: de koop kan alleen maar terugverdiend worden door flink te snoeien in de dienstverlening of door de kosten voor de klant te verhogen. Maar daarvoor is een impliciet akkoord met de concurrentie nodig. Hoewel gebruikelijk, zeker is zo’n akkoord nooit. De aandeelhouders lopen dus risico, en in ieder geval moeten ze—totdat het zover is—enige tijd op een houtje bijten.
3 Het trio RBS-Santander-Fortis heeft ook zo zijn problemen. In dit geval kan de koopsom alleen maar worden terugverdiend indien ABN Amro in efficiëntere stukken wordt opgeknipt. Maar of Fortis daar beter van zal worden, is onzeker, en al helemaal als het merk ABN Amro gehandhaafd wordt. Fortis zal dan heel wat meerwaarde moeten scheppen om de kosten van de aankoop te kunnen terugverdienen. Daarom twijfelen heel wat aandeelhouders van deze Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar. De delen die bij RBS en Santander worden ondergebracht zullen waarschijnlijk het fraaie groen-gele logo kwijtraken. Dat kost ongetwijfeld arbeidsplaatsen, maar of het er meer zullen zijn dan in het Barclays-alternatief is de vraag. Volgens de COR wel, maar die berekeningen zou ik eerst moeten zien alvorens ze te kunnen geloven. Voorlopig houd ik me aan de algemene regel: het arbeidsplaatsverlies bij fusies is een tweede-orde effect. Dat wil zeggen dat er pas werknemers worden ontslagen nadat gebleken is dat de fusie de facto is mislukt—om te redden wat er nog te redden valt.
4 ING en ABN Amro zijn niet met elkaar in zee gegaan omdat de aandelenkoersen, ‘dankzij’ een enkele speculatieve belegger (TCI), te ver uiteen begonnen te lopen. Daarmee is voorkomen wat politici en vakbonden het liefst zouden hebben gezien: de totstandkoming van een Nederlands bankverzekeringsconcern dat te groot zou zijn geweest om een prooi te worden voor buitenlandse kopers. Dat zou weliswaar opnieuw de economische efficiëntie van de bancaire dienstverlening geweld hebben aangedaan, maar, vooruit, het zou voor een goed doel zijn geweest. NMa en Europese Commissie zouden misschien nog wat gesputterd hebben, maar de ervaring leert dat deze als de bekende boer met kiespijn uiteindelijk het groene licht zouden hebben gegeven.
5 Fusies en overnames op dit niveau hebben nog maar nauwelijks iets met economie te maken. Meerwaarde wordt er zeer zelden gecreëerd, en slechts financiële en juridische adviseurs en speculanten worden er beter van (oh ja, en natuurlijk ook de managers zelf). Er bestaan deftige theorieën voor dit alles, maar in gewone mensentaal hebben we te maken met niet veel anders dan een geavanceerd spelletje kwartetten.
Conclusie.
Als het dan toch om strategische spelen gaat, waarom kwartetten we dan niet als volgt verder? ING splitst de Postbank af. Die fuseert vervolgens met Fortis. Daardoor wordt een efficiënte speler in het Belgisch-Nederlands-Luxemburgse retailsegment geschapen—waarschijnlijk zelfs de meest efficiënte die denkbaar is. Dat moet de nu twijfelende Fortis-aandeelhouders kunnen bekoren. Het afgeslankte ING kan dan samen gaan met ABN Amro. Daardoor wordt weliswaar geen synergie geschapen, maar dat is hier toch al niet aan de orde. Wel wordt er een bankverzekeraar gecreëerd die (voorlopig) niet bang hoeft te zijn speelbal te worden van buitenlandse gegadigden. NMa en Brussel hoeven niet in actie te komen, politici en bonden zijn tevreden, het kantorennetwerk van de ABN Amro blijft—totdat de technologie het geheel inhaalt—intact. Als ik het goed begrijp, zit daar de angel voor de COR, zodat ook mevr. Scholten en medecolumnist Westerhuis tevreden zullen zijn. De binnenlandse markt wordt vervolgens bediend door drie in plaats van vier spelers: Rabobank, Postbank-Fortis en ABN Amro ING. Ik voorspel dat de concurrentie in die configuratie flink zal toenemen. Misschien een reden voor minister Bos om de spelers nog eens uit te nodigen voor een gesprek? Een van zijn voorgangers, nota bene partijgenoot, deed iets dergelijks eveneens, in 1991. Kort daarop ontstond ABN Amro.
dinsdag 31 juli 2007, 0:06 uur
Verstandige oplossing voor wie?
Het probleem kan van drie kanten bekeken worden:
De aandeelhouder (1), de werknemer van De Bank(2) de competitie(3) en de gemeenschap als geheel(4):
Er kan m.i. dan ook op drie verschillende manieren gaantwoord worden.
De aandeelhouder – zeer duidelijk is dat een aandeelhouder beter af is met een beter cash bod. Als korte termijn belegger is pure korte termijn winst duidelijk en als lange termijn belegger kan hij/zij het geld incasseren en een goede andere lange termijn belegging vinden zij het Barclays, Santander, RBS en/of Fortis. Ik begrijp nog steeds niet dat een bank die miljarden onder beheer in asset management heeft en zich presenteerd als goede private banking bank niet de mogelijkheid om een relatief simpel advies te geven aan zijn aandeelhouders wat het beste is voor hun?? Als dit all problematisch is moet je excht afvragen wat hun advies service waard is.
De werknemer – wat er ook gebeurd de altijd beloofde stabiliteit is verdwenen en het is zeer waarschijnlijk dat in alle omstandigheden arbeidsplaatsen verloren gaan (vroeger dan wel later) Het verschil in koper hier zal waarschijnlijk definieren op welke locatie meer banen verloren gaan. Barclays > Wholesale & Investment banking vooral op de hoofkantoor functies en London; het consortium > Nederlandse netwerk (Fortis), Brazilie (Santander), top management (RBS)
de Competitie – het consortium geeft voordelen aangezien het een geduchte competitor uit de market neemt en zijn sterkte verdeeld over meerderen.
De Gemeenschap als geheel – Indien men een vrije markt kijk op de zaken heeft is wie het beste bod heeft een goede oplossing. Indien meer kijkt naar sociale/economische functie van een bank in Nederlandse context zou de Barclays en betere optie kunnen zijn: minder locale ontslagen en blijvende competitie in de locale markt. Indien men het van een Europeese context bekijkt, zou het consortium waarschijnlijk betere kansen hebben; er blijven dan tenslotte drie Grotere en sterkere Europeese banken over.
Voor mij is de keuze duidelijk: ik ben een aandeelhouder van De Bank, ex-werknemer, werkend bij de competitie en woon buiten Nederland > The Consortium heeft mijn steun!!!!
dinsdag 31 juli 2007, 10:10 uur
Voor een regering moet het in de economie gaan om optimale welvaart en welzijn voor mens en dier. Dit betekent tegenactie ondernemen als sommigen bezig zijn om de kloof tussen rijker en armer te verbreden. Lees hier tussen aandeelhouders en personeel plus klanten. Hoeveel winst maakt een werknemer van de ABN Amro voor de couponknipper? Hoeveel centen peurt die bank uit de portemonnee van de Nederlander?
Als Balkenende beweert dat iedereen er evenveel, ongeveer een procent, op vooruitgaat verzuimt hij om inkomsten uit bezit van aandelen, huizen, etc. te melden, terwijl dat procent voor hem neerkomt op duizend en voor de weduwe op honderd euro. Daarenboven haalt Wouter Bos voor zichzelf en de collega’s nog eens tienduizend euro uit onze schatkist om enigszins in de pas te blijven met de graaiers, waaronder bankdirecteuren die zich tot de groten der Aarde rekenen.
De directeur van de ABN Amro wil niet weten dat geld in een gezonde economie, waar dus iedereen presteert en niet parasiteert, slechts een smeermiddel is. De rol van banken moet daarom ondergeschikt zijn in plaats van te ontsporen tot machtsuitoefening. Ergo kan een goede minister van Financieën zorgen voor nieuwe, bijvoorbeeld provinciale banken op coöperatieve basis, waar alle overheidsbetalingen alvast over lopen. Helaas is in dit land art 3 van de Grondwet -iedere burger is in overheidsdienst benoembaar ofwel ook de belangrijkste banen mogen niet gereserveerd worden voor leden van politieke partijen onder de facto buitensluiting van de overige 95% der bevolking- onder de tafel geveegd zodat een weinig deskundige W Bos kans kreeg om de belangrijke post op Financieën verkeerd te doen bezetten. Idem wordt de vrijheid tot het geven van onderwijs gesaboteerd, ondergeschikt gemaakt aan het behoud van baantjes, want wat de in strijd met art 3 voor het leven benoemde prof uit Utrecht voorstelt klinkt vooral goed in de oren van kapitalisten, een minderheid van het volk. Dat de meerderheid met de mond vol tanden staat tekent de kwaliteit van het nederlandse onderwijs.
Op een werkelijk goed moment heeft de Europese Unie zich uitgesproken voor spreiding van welvaart en bijbehorende werkgelegenheid. Dat bevorder je door de belasting op in vervoermiddelen gebruikte brandstof ontzettend te verhogen. Het kost de particulier niets als hij overstapt naar een auto van zevenhonderd kilo (je mag toch geen 150 op de teller hebben). Het zal een strop zijn voor de grote handelaars maar veel lucht geven aan de regionale ondernemer. En daar past precies de “provinciale” bank bij.
p.s. Schat eens hoeveel minder files en vermindering van reistijd zoiets oplevert.
dinsdag 31 juli 2007, 12:26 uur
We zitten allemaal in de wachtkamer. Telkens weer dezelfde opsomming van – de inmiddels wel bekende – feiten. Het is inderdaad afwachten wie als eerste de 4e kaart trekt.
Dat ABN*AMRO ineens geen voorkeur meer heeft en het aan de aandeelhouders overlaat, is een leuke wending in het scenario.
donderdag 2 augustus 2007, 22:57 uur
@4: U vergeet te vermelden dat Groenink zelf de fusie opblies door de hoogste functie op te eisen. Daar wilden de ING’ers (terecht) niets van weten.
woensdag 5 september 2007, 9:30 uur
bla bla bla en de een kan nog beter fantaseren dan de ander. Idereen gaat eraan voorbij; er zijn echte mensen bij betrokken en die zijn nu echt niet blij. Er worden ook maar weinig mensen beter van. Het is beslist niet positief voor onze maatschappij en ook voor de klanten en medewerkers. Wie stopt deze onzin? En voor alle betweters; je gaat echt anders praten als het jou persoonlijk raakt of als het je zelf geld gaat kosten. Ja, als je er beter van wordt of er niets mee te maken hebt dan durven we wel. Hou allemaal toch eens op met dat domme gezwets!
donderdag 13 september 2007, 21:46 uur
wat zal er met het personeel van fortis investment gebeuren aan gezien er dubbele funktie komen? als abn amro samen smelt
wij vernemen al van alle geruchten en zijn dus ongerust voor onze toekomst