Door de plannen zouden ook zorgaanbieders als ziekenhuizen en behandelcentra de grens over mogen. Dit zou de concurrentie in de EU vergroten en de kwaliteit en transparantie van de zorg ten goede komen, is de gedachte. Lidstaten als Groot-Brittannië vrezen de kosten voor rekeningen van inwoners uit Franse ziekenhuizen. Ook Nederland is tegen bemoeienis vanuit Brussel. Zo zouden patiënten met een in Duitsland verkregen recept in Nederland medicijnen kunnen opvragen, terwijl die nog niet zijn toegestaan. Lidstaten regelen dat namelijk apart.

De Europaredactie stelde aan vier leden van het Europapanel de vraag: Zou de gezondheidszorg Europees moeten worden of moeten lidstaten de baas blijven over hun zorgstelsel? Heeft u (of iemand in uw gezin) wel eens zorg gekregen over de grens?

Pascal Segers, Venlo, Nederland: Ik ben voor het voorstel van eurocommissaris Kyprianou. Jaren geleden stond ik voor de keuze, om voor een medische behandeling al dan niet naar Duitsland te gaan. In Nederland bestond er destijds een wachttijd van drie tot vier maanden voor de behandeling. In Duitsland bedroeg deze wachttijd twee tot vier weken.

Door de administratieve barrières van het toenmalige systeem (het maken van een afspraak met de specialist in Duitsland, het laten opstellen van een behandelplan met bijbehorende offerte, het doorsturen van dit behandelplan en offerte naar de zorgverzekeraar ter goedkeuring, na goedkeuring van de zorgverzekeraar aanmelding bij de Duitse behandelaar, datum plannen om de behandeling te starten etc.) bleek de werkelijke tijdwinst uiteindelijk niet op te wegen tegen de hele rompslomp van het regelen van de goedkeuring. Nu merk ik dat vaker van buitenlandse zorgverleners gebruikt wordt gemaakt vanwege kortere wachttijden en evt. andere behandelmethoden. Vooral door werkgevers wordt buitenlandse zorgbemiddeling bij lange wachttijden ondersteunt.

Het argument dat een betere concurrentie leidt tot een betere zorg is nog maar de vraag. Zeker gelet de conclusies van het huidige kabinet ten aanzien van de concurrentie in de Nederlandse thuiszorg. Hier blijkt dat de toegenomen concurrentie weliswaar heeft geleid tot minder kosten, maar dat deze gedaalde kosten voordelig zijn voor de gemeenten (die nu verantwoordelijk zijn voor de organisatorische uitvoering van de thuiszorg). Voor de patiënt en de werknemer in de thuiszorg blijkt de toegenomen concurrentie funest en leidt dit tot een versobering van het zorgaanbod en een versobering van arbeidsvoorwaarden.

Voor mij is het standpunt van een betere concurrentie geen punt om te kiezen voor een grensoverschrijdende zorg. Een beter en adequater zorgaanbod vind ik wel een argument voor grensoverschrijdende zorg.

Radu Florea, Boekarest, Roemenië: Er is een oud gezegde in Roemenië: als je een gelukkig leven wilt
leiden, zorg er dan voor dat je niet voor de rechter of in een ziekenhuis belandt. Tegenwoordig heeft dit gezegde nog steeds dezelfde betekenis, maar een andere dimensie, omdat de volksgezondheidszorg in Roemenië – ondanks alle hervormingspogingen – in doodsstrijd verkeert, als het systeem al niet helemaal dood is.

De voornaamste oorzaak daarvan is dat de artsen lange tijd onderbetaald zijn geweest, waardoor een groot deel van hen nu niets meer doet tenzij ze genoeg geld van hun patiënten krijgen. Meestal hoeven ze daar niet eens om te vragen, de patiënten geven het al uit zichzelf. Aan de andere kant gaat iedereen ervan uit dat ze niet goed of zelfs helemaal niet behandeld worden, als ze geen smeergeld betalen.

In een rapport van het Open Society Institute uit 2002 staat dat de Roemeense volksgezondheidszorg “in de ogen van de burgers de meest corrupte instantie” was. Het woord ‘smeergeld’ geeft de werkelijkheid niet eens goed weer. Het systeem van de smeergelden laat zich het best omschrijven als ‘medisch terrorisme.’ De corruptie strekt zich ook uit naar grote contracten over medische apparatuur of zelfs farmaceutische producten. Geen wonder dat het systeem van de Roemeense volksgezondheidszorg vrijwel failliet is, nu veel ziekenhuizen zich zulke fundamentele zaken niet eens meer kunnen veroorloven.

Daarom is het medische systeem in mijn land in de praktijk een instrument van massaterreur geworden, en dat ook nog eens op een terrein waar de mens het meest kwetsbaar is. Het lidmaatschap van de Europese Unie, en de daardoor ontstane mogelijkheid om voor medische zorg in andere EU-landen te kiezen, biedt Roemenen de kans om te ontsnappen aan deze voortdurende aantasting van de integriteit en geloofwaardigheid van het medische beroep: artsen vluchten naar andere landen, op zoek naar fatsoenlijke salarissen; patiënten zoeken behandeling in buurlanden om het betalen van smeergeld te vermijden. Misschien kan dit op den duur ook uitmonden in een indirecte oplossing voor het beschreven probleem.

Evert Starink, Rotterdam, Nederland: Zelf heb ik in de jaren ’80 van de vorige eeuw als Nederlander een skiongeluk gehad in Duitsland. Ik ben daar toen uitstekend geholpen en mijn ziektekostenverzekering heeft bij mijn weten toen alles keurig betaald.

Ik begrijp dus niet goed wat het probleem is. De Britten schijnen rekeningen te vrezen van Franse ziekenhuizen. Dat kan. Er zijn immers nogal wat Britten met vakantiehuizen in Frankrijk. En wat is er tegen dat Duitsers in Nederland medicijnen komen kopen (als die er zijn)?

Ik vermoed dat de zorgaanbieders de Europese zorgmarkt willen verdelen langs nationale grenzen. Dat stamt nog uit ver in de vorige eeuw. Het zal toch niet zo worden dat ik voortaan uit lijfsbehoud alleen nog in Nederland kan skiën?

Hans-Christian Wirtz, Solingen, Duitsland: Mijn tandarts zit in Polen! De vergrijzende bevolking en de stijgende vraag naar een kwalitatief hoogwaardige zorg leiden ertoe dat de klassieke volksgezondheidsstelsels van de Europese landen steeds inefficiënter worden. Sinds enige jaren proberen Duitse politici, net als hun collega’s in andere EU-staten, het nationale systeem van de gezondheidszorg te hervormen. Een van de problemen daarbij is echter dat het in Duitsland, zoals dat zeker ook in andere EU-landen het geval is, duurder – maar niet zonder meer beter- zal worden om ziek te zijn. Er moet heel veel veranderen, wil het systeem op den duur overeind kunnen blijven.

Daarom is het bijvoorbeeld niet verrassend dat Berlijners liever naar een ongeveer tachtig kilometer verderop gelegen tandartspraktijk in Polen rijden om hun gebit te laten renoveren, als ze daarmee enige duizenden euro’s kunnen uitsparen. Of dat Duitse artsen hun praktijk liever sluiten om naar Engeland te gaan, waar ze wezenlijk meer kunnen verdienen. Of dat een vriend van mij een Poolse huishoudster in dienst heeft, zodat hij zijn bedlegerige vrouw kan laten verplegen.

Als je wat beter naar de EU-websites over het thema gezondheid kijkt, vind je ook verwijzingen naar begrippen als ‘patiëntenmobiliteit’ en ‘grensoverschrijdende verzorging.’ Dat zijn mooie doelstellingen, die vooral voor landen als Duitsland perspectieven op een interessante markt bieden, ook al waarschuwt de EU-commissaris volksgezondheid direct: “Het op elkaar aansluiten van complexe systemen als die in Europa is niet in een handomdraai te regelen.” De nagestreefde coördinatie op het gebied van de gezondheidszorg is zeker niet eenvoudig: de gezondheidszorgsystemen van de 27 lidstaten van de Europese Unie zijn zeer divers van karakter, zodat een snelle harmonisering onmogelijk is.

Maar eigenlijk hebben we helemaal geen tijd, want de globalisering dendert ongenadig voort. De Aziatische markten voor gezondheidszorg beginnen onze markten te veroveren. Ze zullen in de toekomst drie tot vier maal zo snel groeien als de markten in Europa en de VS, constateerde Pedro Lichtinger, een manager van Viagra-producent Pfizer, onlangs.

De Europaredactie stelde aan vier leden van het Europapanel de vraag: Maakt het uit voor de lidstaten van de Europese Unie wie de nieuwe president van de VS wordt?

Radu Florea, Boekarest, Roemenië: Zoals altijd zijn de Verenigde Staten belangrijk voor Europa. Ons welvaren en onze stabiliteit – in algemene termen – hangen nu eenmaal zozeer van de Amerikanen af. Het maakt uiteraard wel wat uit of de volgende president een baptistische dominee, een mormoon, een vrouw of een Afrikaanse Amerikaan is.

Maar wat er werkelijk toe doet, is wat het Amerikaanse beleid zal zijn ten aanzien van Irak, het terrorisme, Afrika, de klimaatverandering en – niet in de laatste plaats – Europa en de Europeanen. De Amerikanen kunnen deze verkiezingen als historisch beschouwen als Barack Obama of Hillary Clinton wint. Wij Europeanen hebben dergelijke ‘doorbraken’ al eens meegemaakt. Hopelijk zal de nieuwe president veel meer openheid en vertrouwen aan de dag leggen in zijn of haar beleid jegens de Europese Unie, en een beetje nadenken over het Europese model.

Evert Starink, Rotterdam, Nederland: Ik vind deze vraag een lastige: maakt het voor de lidstaten van de EU uit wie de nieuwe president van de VS wordt? Ja: het kan voor afzonderlijke lid-staten uitmaken wie president wordt van de VS wordt. Bepaalde lid-staten (met name het VK, Duitsland en ook Nederland) zijn nogal “atlantisch georiënteerd” zoals dat heet. Hun orientatie kan worden beïnvloed door de atlantische en wereldpolitiek van die president.

Maar maakt het voor de EU als geheel veel uit? Waar het gaat om de economische, sociale en “milieu”-eenwording niet zo veel, denk ik. Die kent inmiddels zijn eigen dynamiek zoals dat heet. Waar het gaat om de politieke eenwording binnen Europa kan het verschil maken of de VS een kloon van Bush krijgt als nieuwe president. Of juist iemand die meer verstand heeft van de ontwikkelingen in de gehele wereld (inclusief die in Europa).

Hans-Christian Wirtz, Solingen, Duitsland: Clinton, Obama, Edwards, Bloomberg: maakt het voor ons Europeanen enig verschil? In 2006 werd de EU de belangrijkste handelspartner van de Verenigde Staten – nog vóór Canada. In Irak en Afghanistan strijden Amerikaanse soldaten zij aan zij met soldaten uit EU-landen.

In de NAVO, bij de vredesinspanningen in het Midden-Oosten, in de handel en op vele andere terreinen zijn de transatlantische betrekkingen nauw en onmisbaar – even afgezien van het Kyoto-protocol over de klimaatverandering.

Zoals uit de geschiedenis is gebleken, is het ook voor ons Europeanen zeer belangrijk wie er na de verkiezingen in het Witte Huis zal zitten en hoe de betrekkingen zich verder zullen ontwikkelen. Zal daar een ‘wereldpolitieagent’ bivakkeren, die ons in nieuwe crises meetrekt, iemand met economisch vernuft, die niet door allerlei affaires wordt afgeleid, of misschien zelfs iemand die het aandurft om de klimaatverandering aan te pakken? De spanning zal nog even aanhouden.

Pascal Segers, Venlo, Nederland: Ik denk dat we helaas moeten onderkennen dat de VS nog steeds een grote invloed heeft op de internationale politieke en economische verhoudingen.

Al is het alleen maar vanwege het feit dat de VS een van de grootste militaire machten ter wereld is en heeft herhaaldelijk laten zien deze te willen gebruiken om haar belangen te verdedigen (denk aan de recentelijke invallen in Koeweit en Irak).

Daarnaast zijn de VS ook een invloedrijke economische macht in de wereld. Denk maar eens aan de invloed van de huidige kredietcrisis op de financiele markten elders in de wereld.

Daarmee is het voor Europa zeker van invloed welke president de leider wordt van de VS. Immers deze nieuwe leider bepaalt (in grote mate) het beleid van de VS voor de komende jaren en beinvloedt daarmee de politiek van Europa.

De Europaredactie stelde aan vier leden van het Europapanel de vraag: Is Europa nu klaar?

Radu Florea, Boekarest, Roemenië: Europa is – gelukkig – geografisch gezien geen land met duidelijk afgebakende grenzen. Het is een concept, een raamwerk en een standaard. Het zou ook, in voortdurende expansie, een open ruimte van vrijheid moeten blijven.

Nu we vrijelijk van Lissabon naar Vilnius kunnen reizen, moeten we altijd in gedachten houden dat Europa nog helemaal niet af is. Het heeft nog een lange, lange weg te gaan – over de milde heuvels van Servië, door de rijke wijngaarden van Moldavië en langs de fascinerende kustlijn van Turkije. En, wie weet, misschien ooit over de woeste paden van de Oeral…

Pascal Segers, Venlo, Nederland: Ik ben van mening dat Europa nooit klaar zal zijn. De ontwikkeling van Europa is een dynamisch proces, een proces dat steeds verder evolueert.

Wie weet wat het Europa van de toekomst ons allemaal te bieden heeft? Zal Europa allianties aangaan met de Noord-Afrikaanse landen of met de landen in het Midden-Oosten? Kan Europa een tegenwicht bieden aan de economische grootmacht Amerika en aan opkomende economische machtsblokken als China, India en Rusland? Wie zal het zeggen?

Wat ik hoop is dat Europa een voorvechter blijft van mensenrechten. Een Europese Unie waarin vrijheid, respect, vrede en veiligheid worden gezien als het grootste goed.

Hans-Christian Wirtz, Solingen, Duitsland: De EU kan weer even vooruit…

Het nieuwe EU-verdrag is ondertekend en het is te hopen dat alle nationale parlementen nu vóór 2009 hun goedkeuring zullen verlenen. Dan is de kans aanwezig dat de EU met hernieuwde kracht zal worden gemoderniseerd en dat de werkmethoden binnen de EU worden geoptimaliseerd – wat beslist noodzakelijk is, als de EU ook in de toekomst efficiënt en doeltreffend wil kunnen blijven functioneren.

De uitdagingen zijn zeer groot. Problemen als de globalisering, de klimaatverandering, de integratie van de nieuwe lidstaten enz. kunnen uitsluitend gemeenschappelijk worden aangepakt. Ik denk dat het nu wenselijk is om de EU in het kader van deze hervormingen op een nieuw spoor te brengen, voordat erover kan worden nagedacht in welke richting de EU zou moeten verdergaan.

Evert Starink, Rotterdam, Nederland: Is Europa klaar? Welnee: Europa (50 jaar jong) is nog maar net begonnen! Wat mij betreft moet dat jonge Europa nu in de versnelling en verder met milieu- en klimaatverbeteringen. En met economische en sociale integratie binnen Europa. Dat noem ik de “inhoudscomponent”.

Daarnaast de “institutionele component”: de nieuwe “Grondwet” zie ik zelf nog niet als het Europa zoals het definitief zijn moet. Het Europees Parlement moet gekozen worden volgens het principe One man, one vote. Dat Parlement kan ook veel kleiner. De Commissie moet een echte regering worden gekozen door het Parlement.

En er moet een “Chambre de Reflexion” komen: een Eerste Kamer waarin mensen zitting hebben die hun sporen in Europa verdiend hebben. Oud-staatslieden aangewezen door de Raad van Regeringsleiders.

De Europaredactie stelde aan vijf leden van het Europapanel de vraag: Wat bent u bereid te doen om klimaatverandering te helpen voorkomen?

Radu Florea, Boekarest, Roemenië: Nu de zomers in Oost-Europa langzaam warmer worden en de winters steeds milder, is het glashelder dat er iets mis is. De klimaatkwestie lijkt te escaleren in een crisis, en de enige voor de hand liggende manier waarop de gemiddelde burger er iets aan kan doen is door zijn dagelijkse welzijn terug te schroeven.

Dat is beslist slecht nieuws voor iemand die nog maar net de genoegens van het consumentisme heeft leren kennen. Maar ik ben zeker bereid om in te leveren op een aantal dingen die ik vroeger ook al nooit deed – zoals het reizen per vliegtuig of het eten van niet-biologisch voedsel – of om de hoop op te geven dat ik ooit in een auto met vierwielaandrijving zal kunnen rijden, ten gunste van een met de modernste snufjes uitgeruste fiets die aan alle EU-normen voldoet. ,,Keer terug naar de eenvoudigste dingen,” zullen sommigen waarschijnlijk zeggen. Helaas ligt het allemaal wel wat ingewikkelder…

Pascal Segers, Venlo, Nederland: Ik rijd in een hybride, trek een dikke trui aan en zet de verwarming een graadje lager, produceer zo min mogelijk afval, eet geen vlees en recycle zoveel mogelijk. Maar is dit wel voldoende? Op 27 november jl. had Tegenlicht een aflevering over cradle-to-cradle-filosofie. Allemaal mooie initiatieven worden in het kader van deze filosofie genomen en toch blijf ik me afvragen of het wel helpt.

Het enige dat echt helpt is het roer radicaal omgooien en sterk ‘consuminderen’. Weg met de globale markt waar producten tegen een spotprijs in verre landen wordt geproduceerd onder erbarmelijke omstandigheden en zonder enige aandacht voor milieu. Weer terug naar productie naast de deur en alleen van datgene dat wat we echt nodig hebben. Maar ja, wie wil dat nu? Wie is bereid ons gemakzuchtige leventje vaarwel te zeggen?

Bovendien speelt er telkens weer de vraag: is de mens wel de hoofdoorzaak van de huidige klimaatverandering of maken we momenteel simpelweg een warmteperiode door (zoals de aarde wel vaker (ook zonder mens) heeft meegemaakt)?

Dániel Vadász, Boedapest, Hongarije: Het lijkt erop dat de langetermijneffecten van de opwarming van de aarde nog niet bekend zijn, ófwel dat de stukjes en beetjes nog niet het complete beeld opleveren. Wat we wel weten is dat de opwarming zelf een feit is en verschijnselen veroorzaakt die ernstige gevolgen zullen hebben, zoals de migratie van plant- en diersoorten, hongersnoden, epidemische ziekten en de ineenstorting van het ecologisch evenwicht.

Onze persoonlijke verantwoordelijkheid hierin is onloochenbaar, zelfs als je ertoe neigt deze verantwoordelijkheid af te schuiven op grote CO2-uitstoters, die zich niet haasten om dure energiebesparingstechnieken toe te passen, tenzij ze daartoe worden gedwongen door dikwijls door hun omgekochte autoriteiten. Zolang op zo’n bekrompen manier tegen ons persoonlijke en collectieve welzijn wordt aangekeken, en het bevorderen van ons milieubewustzijn hand in hand gaat met de gedachtenloze uitbreiding van de consumptiedrift, is er weinig reden voor optimisme.

Hans-Christian Wirtz, Solingen, Duitsland: Dagelijks worden we over de klimaatverandering geïnformeerd en krijgen we een hele reeks ideeën aangereikt over wat we zelf voor het klimaat kunnen doen.

Tegenwoordig fiets ik al naar het station en ga ik met de trein naar mijn werk. Wij hebben geen terreinwagen, maar alleen maar een gezinsauto. We vliegen ook niet drie maal per jaar naar Mallorca, maar zeilen liever op de Noordzee. De Philips-gloeilampen zijn vervangen door spaarlampen. We wonen in een energiezuinig huis en dat is prima, want elektriciteit en gas zijn duur in Duitsland en worden ieder jaar nog duurder. Deze energiebesparingsdwang is goed voor het milieu, maar ook voor je eigen portemonnee.

De Bondsregering is wereldkampioen als het gaat om verklaringen over de klimaatverandering. Toch is er helaas nog steeds geen maximumsnelheid op de snelwegen. Er wordt tot nu toe te weinig in alternatieve energiebronnen geïnvesteerd, en er zijn te veel grote, smerige bruinkoolmijnen. Meer efficiëntie, zowel bij de winning als bij het verbruik, zijn manieren om het doel van het een halt toeroepen aan de klimaatverandering te bereiken. Er is dus zowel in het groot als in het klein nog zeer veel te doen….

Evert Starink, Rotterdam, Nederland: Maatregelen in mijn privésfeer: spaarlampen; woningisolatie; verwarming op 19 graden Celsius en een warme trui aan; boodschappen doen op de fiets; met de metro naar mijn werk.

Maatregelen in Nederland: kerncentrales aanleggen op een eiland voor onze kust; veel meer windmolens; grootscheeps goedkoop openbaar vervoer.

In Europa: goederenvervoer verplaatsen van wegvervoer naar binnenvaart en spoor. Hoe: door wegvervoer terug te brengen met 10 % per jaar. Verder: een TGV-net door heel Europa voor goedkoop personenverkeer. Geen vliegverkeer meer naar steden die ook per TGV zijn te bereiken. Hoe de Europese maatregelen te betalen: de BTW in alle EU-landen verhogen met 1 % en de opbrengst te stoppen in een EU-Fonds.

Het “probleem” lijkt mij te zijn dat er zo veel mogelijk is. Het lijkt er op dat we niet kunnen kiezen. Maar waarom zouden we kiezen? We kunnen toch ook alle kleine en grote dingen doen?

Meer weten over klimaatverandering? Op het nieuwsthema van NRC Handelsblad vindt u een lexicon met alle begrippen en een wereldkaart met de effecten van klimaatverandering. Op het klimaatblog schrijven drie weken lang millieuactivisten, politici, correspondenten en wetenschappers over de topconferentie in Bali.

Pascal Segers, Venlo, Nederland: Wat het Rusland-beleid van Europa betreft, hoeven we geen keuze te maken tussen het vooropstellen van mensenrechten of van handel. Beiden hangen namelijk met elkaar samen. Kiezen voor handel betekent tegelijkertijd kiezen voor een verbetering van de mensenrechten.

Uit internationaal onderzoek blijkt dat een toename van de economische welvaart, een positieve invloed heeft op de bescherming van burgerrechten. Dus door de Russische economie te versterken zorgen we voor een verbetering van de burgerrechten. Op deze manier snijdt het mes aan twee kanten.

Radu Florea, Boekarest, Roemenië: In het algemeen zou een keuze tussen mensenrechten en handel uit den boze moeten zijn. Dat geldt net zo goed voor Rusland als voor ieder ander land in de wereld. Maar als we het over de handel met Rusland hebben, denken we waarschijnlijk aan gas.

Begin 2006 dwong het Russische energieconcern Gazprom Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië veel hogere prijzen voor zijn aardgas te betalen, en was het voornemens ook voor de meeste Oost-Europese landen nieuwe prijzen uit het vuur te slepen. Hoewel velen zouden zeggen dat deze prijsverhogingen in verband kunnen worden gebracht met de politieke spelletjes van het Kremlin, luidt de waarheid op een markt als die van de gastoevoer dat deze nieuwe prijzen slechts een weerspiegeling zijn van de extensieve controle van de Russen met betrekking tot hun eigen natuurlijke hulpbronnen en een poging om meer geld te krijgen voor hetzelfde product.

Dit handelsbeleid zal waarschijnlijk spoedig de EU treffen (met name de Oost- en Midden-Europese landen), maar de impact ervan zal naar mijn mening louter positief zijn. Het gebruik van nieuwe, alternatieve energiebronnen zal aan vaart winnen, het onderzoek daarnaar zal een impuls krijgen, en andere leveranciers (zoals Algerije) – en nieuwe prijzen – zullen naar voren komen.

Niettemin moeten alle EU-landen een coherente strategie voeren en hun individuele handelsstrategie hetzelfde fundament geven. En, niet in de laatste plaats: de steun van de EU voor de mensenrechten in Rusland moet duidelijk verder gaan dan het zoeken van overeenstemming over algemene beloften terwille van een lagere gasprijs!

Evert Starink, Rotterdam, Nederland: De vraagstelling suggereert een tegenstelling tussen handel en mensenrechten. Ik zie die tegenstelling niet. Wel is denkbaar dat tussen Rusland en de EU verschillende ideeën bestaan over de inhoud van het een en/of het ander. Juist als goede buren moet je daarover dan in goed en intensief gesprek gaan met elkaar. Zwijgen over het een of het ander lost in ieder geval niets op.

Een kunststukje zal overigens zijn om alle lid-staten van de EU op een lijn te krijgen en te houden in hun diverse contacten met Rusland. Dat vormt dan een mooie uitdaging voor zowel die lidstaten als voor de EU als geheel!

Dániel Vadász, Boedapest, Hongarije: Hoewel een aanzienlijk deel van de energie in de Europese Unie uit Rusland lijkt te komen (een vierde van de totale gasconsumptie) lijkt het erop dat de Unie geen duidelijk omlijnd beleid heeft jegens de vroegere (?) grootmacht, en ook niet jegens de Oost-Europese lidstaten die een enigszins antagonistische historische relatie met Rusland hebben.

Het politieke dilemma heeft niet alleen betrekking op het verwijderen van ‘heroische’ monumenten uit de stadscentra van Letland, Estland of Hongarije (hetgeen de twee eerstgenoemde staten hebben gedaan, waarna de hun opgelegde straf door Brussel feitelijk werd genegeerd), maar ook op de vraag of de Navo-richtlijnen moeten worden gehoorzaamd en raketverdedigingssystemen moeten worden geïnstalleerd op strategische locaties, met alle mogelijke (militaire) vergeldingen vandien.

De Hongaarse regering lijkt afzonderlijke onderhandelingen te voeren met Rusland over al deze punten en hartelijke betrekkingen te onderhouden. Maar zij lijkt niet de geringste aanvechting te hebben kwesties uit het verleden op te rakelen of Rusland ter verantwoording te roepen voor zijn ‘onsuccesvolle’ interne beleid in de Kaukasus of de moord op/gevangenneming van dissidenten.

Hoe is Poetin in Rusland aan de macht gekomen en hoe houdt hij die macht? Lees het nieuwsthema Poetin en Rusland

De Europaredactie stelde aan drie leden van het Europapanel de vraag: Mag Turkije lid worden van de EU? Zo ja, onder welke voorwaarden? Zo nee, waarom niet?

Evert Starink, Rotterdam, Nederland: De EU in zijn huidige vorm is bezig met drie dingen tegelijk: het in sociaal-economische zin opnemen in haar midden van een aantal nieuwe lidstaten, het verbreden van haar werkingsgebied naar gevoelige terreinen als milieu, immigratie, justitiële samenwerking etc. en ten derde met institutionele hervorming. Daar hebben we binnen de EU onze handen aan vol, zo blijkt steeds weer (ook in Nederland).

Het opnemen van (ook) Turkije in de EU zal mijns inziens resulteren in het mislukken van minimaal één van deze broodnodige projecten. Dat Turkije overwegend islamitisch is speelt in mijn denken geen enkele rol. De EU is geen geloofsgemeenschap.

Overigens ben ik van mening dat de EU zijn “buurregio’s” als Noord-Afrika en het Nabije Oosten actief moet helpen bij het opzetten aldaar van samenwerkingsverbanden a la de EU.

Hans-Christian Wirtz, Solingen, Duitsland: Ja, ik ben voor de aansluiting van Turkije bij de Europese Unie, maar…

Er zijn veel argumenten vóór en tegen de toetreding van de staat Turkije. Ik ben van mening, dat aan het lidmaatschap van Turkije voorwaarden verbonden moeten worden – belangrijke principes, zoals bijvoorbeeld de naleving van de mensenrechten, de democratische rechtsorde, de vrijheid van meningsuiting, de bescherming van minderheden, de rechtsstaat en de gelijkberechtiging van man en vrouw.

De Turkse staat heeft de afgelopen jaren enorm zijn best gedaan de Europese normen na te leven, maar in geval van toetreding moeten deze grondwaarden niet alleen op papier staan, maar ook in de praktijk gewaarborgd worden.

Nadia Ben Salah, Parijs, Frankrijk: Turkije is een land met heel veel inwoners, dat een interessante economische groei lijkt te hebben. Als ik het goed begrijp, vloeit daar de Europese belangstelling voor dat land uit voort.

Toch is het ook een land van gekleurde (niet-blanke) mensen en moslims (niet-Chistenen), met een ‘bijzondere’ culturele traditie – dat wil zeggen: een land dat ‘zeer’ verschilt van de andere Europese lidstaten. Van de denkbeelden die veel mensen in dat land erop nahouden wordt vrijwel nooit iets vernomen. Men geeft er de voorkeur aan zich te verschuilen achter de problemen van Cyprus en van het niet respecteren van de mensenrechten.

Ik ben vóór de opening van Europa voor Turkije, op voorwaarde dat de mensenrechten worden nageleefd. Bovenop een openstelling in geografische zin zou dat een openstelling in geestelijke zin betekenen voor de gemeenschap, die zich in theorie niet zou moeten laten afschrikken door de culturele en religieuze verschillen en door de afwijkende huidskleur. Maar in de praktijk zijn we daar nog ver van verwijderd.

Vertaling Menno Grootveld

Het Europapanel is een nieuw onderdeel van de website nrc.nl. De Europaredactie van nrc.next en NRC Handelsblad stellen tweewekelijks een vraag aan burgers uit de Europese Unie. Als u klikt op de namen van de panelleden, komt u op een pagina waar zij zich voorstellen. NB: Alleen als u reageert met voor- en achternaam maakt uw reactie kans opgenomen te worden in de papieren krant.