Meertaligheid: wenselijk of onpraktisch?
Het zal de meeste mensen zijn ontgaan, maar afgelopen zaterdag was de dag van de meertaligheid. Dat is de officiële strategie van de Europese Unie, vorig jaar vastgelegd in een mededeling van de Europese Commissie en onderwerp van een speciale website. Het was een mooie aanleiding om nog eens te kijken naar de dominante positie van het Engels.
Binnen de Europese Unie leert zestig procent van de scholieren die middelbaar onderwijs volgen, op z’n minst twee vreemde talen, zo maakte Eurostat bekend. Nederland, Finland, Tsjechië en Luxemburg lopen daarbij voorop. Niet verrassend is de eerste vreemde taal bijna overal Engels. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland is Frans de eerste buitenlandse taal – maar meer dan de helft van de Britse middelbare scholieren leert niet één vreemde taal.
Eigenlijk geeft de dominante positie van het Engels de Britten en Ieren een oneigenlijk voordeel, vindt een Italiaanse docent in Genève.
The dominance of the English language [...] allows the United Kingdom and Ireland to considerably reduce their own spending on foreign language teaching, thus saving large sums which can be invested elsewhere. It is estimates that these savings combined with, amongst other things, profits from the sale of material for teaching English (in Europe alone), earn the UK between 10 and 17 billion euros [...] each year.
Hij suggereert een soort schadeloosstelling die onder andere gebruikt kan worden om de vertaaldienst van de Europese Unie te verbeteren – want daar bestaan zorgen over een tekort aan Franse vertalers en vinden Duitsers dat er in Brussel en Straatsburg best wat meer Duits gesproken mag worden.
Een vraag die in Brussel niet populair is, is of het niet verstandiger is allemaal Engels te gebruiken als lingua franca. Het is een oude discussie waarin de theorie van het multilinguïsme en de praktijk van het debat vaak tegenover elkaar staan – en van de Europese Commissie mag u in uw eigen taal meepraten. Al blijkt soms de praktijk van het taalonderwijs die overstap naar het Engels in de weg te staan. Een leraar Engels in Frankrijk schrijft dat zijn leerlingen de taal spraken ,,op Balkan-niveau”. Dat komt ook doordat het niveau van de Franse leraren Engels bedroevend is. Om door het examen voor zo’n baan te komen, is goede kennis van het Frans veel belangrijker dan goede kennis van het Engels.
Abonneer je 
dinsdag 29 september 2009, 14:44 uur
Als expat vind ik dit idee gewoon bizar. Wie denkt dat de dominantie van het Engels een oneigenlijk voordeel geeft aan Brittanie heeft wel een heel vreemde kijk op de waarde van talenkennis. Ik denk dat meertaligheid een groot voordeel geeft; in handel, cultuur, sociaal.
Het gebrek aan talenkennis in Brittanie is zo schrijnend dat niet alleen weinigen een andere taal spreken maar bovendien de helft van de schoolverlaters niet eens een niveau 1 (zeg maar MAVO niveau) hebben in hun eigen taal.
De Britten moeten zeker niet een schadeloosstelling betalen voor de culturele luiheid die hun kinderen hebben ontwikkelt door de dominantie van het Engels. Integendeel; misschien zou Nederland maar eens ontwikkelingswerkers naar het eiland mogen sturen. De anglo saxische ethnocentristen kunnen wel wat onderwijs advies gebruiken. Zelfs het Jena plan is hier totaal onbekend.
dinsdag 29 september 2009, 15:10 uur
L.S.,
Als het gaat om die “oude discussie” is het wel nutting om je te realiseren dat op één punt de theorie al plaats heeft gemaakt voor de praktijk: Wetgeving wordt in Europa vrijwel uitsluitend in het Engels uitonderhandeld, en pas daarna door de juristes-linguistes in de andere officiële talen vertaald.
donderdag 1 oktober 2009, 02:34 uur
Als inwoner van een engelstalig land heb ik zeker geen probleem met het idee van het Engels als “lingua franca”, die taal is hiertoe ook uitstekend geschikt. De EU zou uiteraard ook het Engels als “business language” kunnen invoeren, maar wel met het recht je eigen taal te gebruiken.
Overigens valt het met de meertaligheid in de meeste Europese landen vrij tegen, vooral in de zuidelijke landen. De officiele statistieken zijn vaak lachwekkend, bvb is de meertaligheid van de Letten grotendeels veroorzaakt door decennia van Russische bezetting en vele Europese landen hebben grote “oude” etnische minderheiden die gedwongen worden naast hun taal ook de officiele taal van het land te spreken. Het voordeel voor de U.K. is minimaal, ook al heeft bvb. de hoge waardering van de U.S en U.K. universiteiten iets met het Engels als onderwijstaal te maken.