Eind maart werd er in Felix Meritis een debat gehouden met als titel ´De Europese leegte: het democratisch tekort als een cultureel gebrek’.  Ontspannen leunend tegen een lessenaar legde socioloog de Swaan uit dat in zijn ogen de belangrijkste reden is dat er geen Europees debat van de grond komt: 

Voor intellectuele ondernemers, voor een grensoverschrijdende intellectuele loopbaan, zijn er op de interne Europese markt weinig kansen. Er zijn in Europa geen communicerende openbare ruimtes. En er zijn geen lokmiddelen om te proberen op Europees niveau een intellectuele rol te vervullen.

Bijna alle hedendaagse intellectuelen, zeker die in de geesteswetenschappen, verdienen hun boterham aan de universiteit, of anders bij een omroep of een krant, zei De Swaan. En die instellingen hebben een overwegend nationale agenda. Uiteindelijk kijken we niet zo ver over de landsgrenzen.

De Swaan heeft in de jaren negentig geprobeerd, samen met onder andere publicist Paul Scheffer, een uitwisseling op gang te brengen tussen allerlei Europese culturele tijdschriften. We zaten ook in dit zaaltje en we hebben veel gedronken, herinnerde De Swaan zich, maar uiteindelijk keek niemand naar die bladen om omdat we elkaars werk niet konden lezen. Het project is uiteindelijk stilgevallen.

Scheffer vertelt later telefonisch dat hij opnieuw ervaart hoe moeilijk het is de landsgrenzen te overstijgen. Zijn boek ‘Het land van aankomst’ gaat over migratie en multiculturalisme en is in veel talen vertaald. Maar de discussie erover hapert in andere landen, ook al zijn de problemen dezelfde.

Je kunt wel vertaald worden, maar echt deel hebben aan de discussie in een ander land is erg moeilijk. Er wordt altijd veel sterker gereageerd op schrijvers uit het eigen taalgebied. Kijk naar wat de Duitse filosoof Peter Sloterdijk heeft geschreven over genetica (zie recensie): in Duitsland leidde dat tot een enorm debat, in Nederland en Frankrijk werd dat met afstandelijke interesse gevolgd. Terwijl wij dezelfde dilemma’s hebben.

Dit verhaal is geplaatst op donderdag 16 april 2009 om 12:19 uur. U kunt reageren of trackbacken vanaf uw eigen site. (Wat is trackbacken?)