Nu de Europese topbijeenkomst over het Europees Grondwettelijk verdrag ten einde is, en de belangrijkste nabeschouwingen zijn gepubliceerd, sluit dit expertblog zijn deuren. Reageren blijft overigens wel nog wel enige tijd mogelijk.

De webredactie dankt alle bezoekers en deelnemers, zowel de experts als de bezoekers, voor hun zinvolle bijdragen. Het weblog werd relatief goed bezocht en ontlokte aan veel bezoekers reacties. Daarom beschouwt de redactie dit initiatief als een waardevolle aanvulling op de verslaggeving in de krant.

Mocht u geïntesseerd zijn in enigerlei vervolg, dan kunt u suggesties daarvoor als reactie op deze posting plaatsen. We zullen uw reacties betrekken bij nieuwe initiatieven rond het thema Europa op nrc.nl.

Met vriendelijke groet,

De webredactie van nrc.nl

Raymond de Roon is lid van de Tweede Kamer voor de Partij voor de Vrijheid 

Gisteravond bracht het regeringstrio bestaande uit de minister-president, de minister van buitenlandse zaken en de staatssecretaris van Europese zaken, mondeling verslag uit aan de Tweede Kamer over de Europese Top van vorige week. Daar werd de Europese Grondwet van naam, doch nauwelijks van inhoud veranderd. Onder het etiket “Hervormingsverdrag” trachtte het trio ons oude wijn in een nieuwe zak te verkopen. Lees verder »

Max van den Berg is delegatieleider van de PvdA in het Europees Parlement

Een goed begin van het weekend afgelopen zaterdag! Eerste nieuws: “EU-top bereikt akkoord over nieuw verdrag.” Vlak voor en ook tijdens de top kwamen er verschillende berichten naar buiten die een mislukking voorspelden. Gelukkig heeft Angela Merkel zo’n scenario weten te voorkomen en is er een mandaat geformuleerd waarin alle EU-lidstaten zich kunnen vinden, petje af. In de loop van de ochtend vertrek ik richting Den Bosch, waar het Politiek Forum van de PvdA plaatsvindt. Naast het Vreeman-rapport en de 100 dagen van het kabinet, staat ook Europa op de agenda. Wanneer Frans Timmermans de zaal binnenkomt, klinkt er terecht applaus.

Lees verder »

Jules Maaten is lid van het Europees Parlement voor de VVD.

De Duitsers hadden hoog ingezet bij hun voorzitterschap. Meestal loopt dat uit op een jammerlijke mislukking. Er stond dus veel op het spel voor Angela Merkel, de eerste vrouwelijke voorzitter van Europa sinds Margaret Thatcher. Europarlementariërs zijn bij deze Toppen niet gewenst, dus ik maakte het gebeuren mee vanuit Londen. Voor Merkel een goed teken, immers zijn het niet de Britse gentlemen die met hun “Ladies first” dames laten voorgaan?

De Britse pers ging er ouderwets tegenaan. Zou Tony Blair de massaal georganiseerde Europese aanval op de Britse soevereiniteit kunnen weerstaan? Kon hij zijn in het zand getrokken ‘rode lijnen’ verdedigen? En ja hoor, Tony kwam als overwinnaar terug. Op alles wat ter zake deed had hij voor het perfide albion een uitzondering bedongen, het buitenlands beleid, de grondrechten en justitiële samenwerking voorop, ongetwijfeld met als argument dat hij alleen op deze manier een moeilijk referendum kon voorkomen.

Interessant waren de reacties uit de andere zesentwintig hoofdsteden. Want ook daar kwam de regeringsleider thuis met het bericht als overwinnaar uit de strijd te zijn gekomen. Dat is een wiskundige onmogelijkheid. Kennelijk is Angela Merkel de kwadratuur van de cirkel gelukt. Ze had een routebeschrijving beloofd, en is met een vrijwel uitgewerkt verdrag gekomen. Dat is een prestatie van jewelste. Wat mij betreft, prima dat er een akkoord is gevonden, en dat de Unie verder kan. Ladies on Top.
Lees verder »

Erik Meijer is lid van het Europees Parlement voor de SP

Toen ik in april en mei 2005 bijna elke avond in steeds drukker bevolkte zalen kwam uitleggen waarom de mensen beter tegen dan voor de EU-grondwet konden stemmen, werd vaak de vraag gesteld wat ik dacht te bereiken met een eventuele meerderheid voor ‘nee’. Mijn antwoord op de vraag over het nut van een tegenstem was dat die Grondwet in een te kleine kring is uitgedokterd, dat er niet alleen goede maar ook slechte punten in zitten, dat je beter niet ongezien zo’n koppelverkoop van goed en slecht kunt slikken en dat een verwerping van dit eerste probeersel de invloed van de kiezers op het eindresultaat sterk kan vergroten.

Ik sprak de hoop uit dat zo’n vijf jaar later na een brede maatschappelijke discussie in alle EU-landen een nieuw referendum zou plaatsvinden over een verkorte en sterk veranderde tekst. Het liefst natuurlijk een tekst die ook de steun van de SP kan krijgen.  

Ligt die betere tekst nu op tafel ? Dat is slechts zeer gedeeltelijk het geval. De voorvechters van de op 1 juni 2005 door de Nederlandse kiezers verworpen eerste versie van de grondwet hebben laten zien hoe flexibel ze kunnen zijn. Vóór de stemming werd gewaarschuwd dat verwerping rampen kan opleveren. Ná de verpletterende uitslag leek niemand in Nederland dit project ooit te hebben verdedigd.
Lees verder »

Tom-Jan Meeus is correspondent in Washington voor NRC Handelsblad en nrc.next

Drie alinea’s – zevenenvijftig woorden – besteedde de Washington Post afgelopen zaterdag aan het akkoord dat Europese leiders dit weekeinde in Brussel sloten. Ze stonden op pagina 14, tussen andere korte berichten over rebellen in Niger en arrestaties in China. Zondag, toen de krant iets uitvoeriger over de Brusselse top schreef (pagina 16), bleek waarom de Post zo lankmoedig reageerde: de correspondent had niet eens de moeite genomen zijn kantoor in Parijs te verlaten.

Amerikanen zullen het niet hardop zeggen. Maar eigenlijk kijken ze neer op het gepalaver dat Europeanen aan hun eenwording spenderen. Alsof de wereld geen grotere problemen heeft. En alsof Europa zich de luxe kan permitteren.

Want voor zover ze zich in Europa verdiepen, komen Amerikanen zelden terug met opbeurende berichten. Zo beschreef commentator Fareed Zakaria begin vorig jaar dat Europa volgens hem economisch en politiek in een vrije val verkeert.

Ik ben bang dat dit een vrij algemeen sentiment is onder Amerikaanse beleidsmakers, journalisten en politici. De uitkomst van de top is voor hen zoiets als het verplaatsen van ligstoelen op de Titanic. Lees verder »

Kathalijne Buitenweg is lid van het Europees Parlement voor GroenLinks.

Ik ging met een rotgevoel naar bed, vrijdagavond. Want ik had net gelezen dat de Europese regeringsleiders het eens waren geworden over een verdragsbepaling die het EU-Grondrechtenhandvest danig zou ontkrachten. De Europese grondrechten zouden geen invloed mogen hebben op nationale wetgeving over ‘openbare zeden’. Dat zou betekenen dat Europa, in weerwil van het discriminatieverbod in het handvest, niets kan ondernemen wanneer de Poolse regering het openlijk uitkomen voor en bespreken van homoseksualiteit, bijvoorbeeld op scholen, verbiedt.

Toen ik zaterdagochtend wakker werd bleek het gelukkig mee te vallen. Aan het overeengekomen hervormingsverdrag is slechts een ‘unilaterale verklaring’ van Polen toegevoegd:

“Het Handvest heeft in geen enkel opzicht gevolgen voor het recht van de lidstaten om wetgeving vast te stellen op het gebied van de openbare zeden, het familierecht en de bescherming van de menselijke waardigheid alsmede de eerbiediging van de lichamelijke en morele integriteit van de mens.”

Net als collega In ‘t Veld ben ik boos over deze zinnen, maar volgens mij is de schade minder groot dan zij lijkt. De passage geeft geen vrijbrief voor discriminatie, omdat een ‘verklaring’ bij een verdrag – anders dan een ‘protocol’ – nauwelijks juridische waarde heeft. Zeker niet wanneer het verklaring van één land betreft, die niet door de overige EU-landen gesteund wordt. Ik verwacht dat het Europees Hof van Justitie zich er weinig aan gelegen zal laten liggen, wanneer Poolse homo’s en lesbo’s hun recht zoeken in Luxemburg. De unilaterale verklaring illustreert vooral het isolement van de Poolse regering inzake homorechten en abortus.

Veel ernstiger is de Britse opt-out bij het Grondrechtenhandvest. Die is keihard vastgespijkerd in een protocol. Een duidelijke verslechtering ten opzichte van de Europese Grondwet, die de Britten niet uitzonderde van de grondrechtenbescherming. Het nieuwe protocol maakt het voor ingezetenen van het Verenigd Koninkrijk onmogelijk om zich op het handvest te beroepen voor de rechter. De Britse regering kan doorgaan met het aan banden leggen van het stakingsrecht. Britse werkgevers mogen nieuwe werknemers onder druk blijven zetten om een verklaring te ondertekenen waarin zij afzien van hun recht op begrensde werktijden. Gelukkig is de wettelijke positie van homo’s en lesbo’s in het Verenigd Koninkrijk al vrij goed geregeld. Lees verder »

Willem Bos maakt deel uit van het samenwerkingsverband Ander Europa en was twee jaar geleden een van de aanvoerders van het nee-kamp tegen de Europese Grondwet.

‘Dit is een resultaat waarmee we recht doen aan het ‘nee’ van de Nederlandse burger,’ luidde het tevreden commentaar van Jan Peter Balkenende. Op zich is het al vreemd dat iemand die zelf het ‘nee’ te vuur en te zwaard heeft bestreden zich nu opwerpt als degene die beoordeelt of er recht is gedaan aan dat ‘nee’. Ik gun de heer Balkenende natuurlijk zijn mening, maar de vraag wat de Nederlandse burger er van vindt, kan toch alleen de Nederlandse burger zelf beantwoorden.

En daar zit hem het probleem. Die mening wil de regering nu juist niet weten. Sterker nog, zij doet er alles aan om een referendum waar die burger zijn of haar mening kan geven te omzeilen. De hele procedure bij het tot stand komen van dit nieuwe verdrag is er op gericht om de burgers van Europa buiten spel te zetten. “Hou je d’r buiten Cockie”, is het devies.

Bij de Grondwet was er formeel nog sprake van enige openbaarheid en democratie in de vorm van een Conventie. En het resultaat zou in vele landen in referenda aan de burgers worden voorgelegd. Nu heeft men zich weer volledig teruggetrokken in de Brusselse binnenkamertjes. De Grondwet was een poging om het bestaande – ondemocratische en neoliberale – Europa een democratische legitimering te geven. Ook het referendum had die bedoeling.

Maar in plaats van na het Franse en Nederlandse ‘nee’ serieus te gaan praten over een ander (door de meerderheid van de bevolking wel gewenst) Europa, kiest men er voor om buiten de bevolking om de plannen in een ander jasje toch door te zetten. Lees verder »

Paul Kapteyn is voorzitter van Vereniging Democratisch Europa.

Het nieuwe Europees verdrag bevat geen verrassingen. Het ging zoals was te verwachten. Slechts de versierselen van een grondwet zijn verwijderd. Toch mag Europa de Duitse Bondskanselier Angela Merkel dankbaar zijn. Zij hield alle kippen in een mandje. Duitsland is vaker van groot belang voor de Unie. Zo betaalt het land jarenlang de enorme landbouwsubsidies die de andere lidstaten ontvangen. Het is een nauwelijks verkapte oorlogsschuld, eerst voor West-Europa en nu ook voor Midden-Europa.

Steeds weer is het Duitsland dat het proces gaande houdt en soms voor een versnelling zorgt met de euro als bekendste voorbeeld. Het economisch meest sterke land is het meest bereid om te doen waar het in de statencoöperatie omgaat: overdracht van soevereiniteit. Dat is zo, omdat de Duitse politieke identiteit onzeker is wat op zijn beurt voortkomt uit het steeds weer gebroken proces van staatsvorming, niet alleen in de 20ste eeuw maar over de eeuwen heen.

En Nederland? Ons land is het tegendeel. We hebben een vanzelfsprekende nationale identiteit, geworteld in een eeuwenlange politieke continuïteit die nooit met blijvend succes werd geschonden. Bovendien is die identiteit burgerlijk van snit. Nederland is van oorsprong een statenbond van steden, een internationaal georiënteerde, economisch sterke maar territoriaal-militair zwakke republiek. Die staat was dus aangewezen, niet op dwang, maar op samenwerking en dus op de bereidheid soevereiniteit te delen. Vooral na WO II groeide die interstatelijke samenwerking sterk, met Nederland in de voorste rij van de Navo en van wat later de EU werd. Deze uitholling van de staat leidde niet tot grote verdeeldheid. De noodzaak van de meest ingrijpende besluiten is vaak zo evident dat er weinig woorden aan hoeven te worden gewijd.
Lees verder »

De Europese top die afgelopen donderdag en vrijdag in Brussel plaatsvond, was volgens staatssecretaris Frans Timmermans ,,zonder enige twijfel de spannendste Europese Raad in jaren.” Op zijn weblog schreef hij vrijdag dat de Europese Raad hem doet denken ,,aan een wedstrijd simultaanschaken op minstens zevenentwintig borden”.

Het is een van de weinige blikken achter de schermen die we hebben gekregen. De NOS probeerde in een zomercolumn te beschrijven hoe het er achter de schermen aan toe ging, maar het aloude journalistieke adagium ,,don’t tell me, show me” wist ook de correspondent van het Journaal niet waar te maken. We moeten het dus doen met Timmermans, die ons vertelt hoe hij omringd is door regeringsleiders.

,,Vanaf de plek waar ik nu zit te typen, zie ik links van mij Tony Blair met Zapatero praten. Rechts van mij zit President Sarkozy (net als Blair in hemdsmouwen) op de rand van de balustrade en praat ontspannen met Bernard Kouchner en een aantal ambtenaren. De Deense premier Rasmussen heeft een bureaustoel naar buiten gesleept en praat met de Zweedse eurocommissaris Wallström.”