Lord of Leach

Ondanks een reeks succesvolle obligatieuitgiftes rommelt het nog steeds in Portugal, Ierland, Spanje en zeker Griekenland. De renteopslagen die Ierland betaalt op staatspapier stijgen naar recordhoogte. Portugezen noemen zichzelf de volgende dominosteen en de roep om ingrijpen van het Internationaal Monetair Fonds (dat volgens rechtse politici strenger is dan de EU) wordt luider. In Griekenland blokkeren truckers voor de zoveelste keer de belangrijkste snelwegen in hun tiende dag van protest tegen bezuinigingen.

De eurocrisis is dus terug van nooit weggeweest. Eén man die daar heimelijk vast blij mee is, is Rodney Leach (ook bekend als Baron Leach of Fairfield). Leach is Brits hogerhuislid, klimaatscepticus, oud-bankier en commissaris bij de Brits-Aziatische holdingmaatschappij Jardine Matheson. Maar belangrijker Leach is voorzitter van Open Europe, een Britse denktank die ”radicale hervorming van de Europese Unie wil.” Een van die radicale hervormingen is het afschaffen van de euro.

Open Europe staat te boek als een vrij agressieve denktank, die toch aanzienlijke steun heeft van het Britse bedrijfsleven. Het bestaan van Open Europe is niet zo opmerkelijk, eurosceptici bestaan immers al langer, wat wel opvalt is dat de standpunten van Open Europe niet eens meer zo extreem lijken. Vorige week hield de denktank twee sessies in Nederland: een lunchbijeenkomst voor politici en een borrel voor ondernemers in Amsterdam. Voor de lunch in Sociëteit De Witte, pal tegenover het Binnenhof legt Leach uitgebreid uit wat hij het liefst met de Europese Unie wil.

Wat heeft u tegen de euro?

Leach: Ik werk veel in Azië. Ik ben commissaris van een bedrijf met grote activiteiten in Hongkong en China. Ik hoor daar steeds vaker de opmerking dat Europeanen suïcidaal zijn. Waarom nemen jullie zoveel risico en geven jullie zoveel geld uit om een gezamenlijke munt te redden als de landen zo verschillend zijn dat een houdbare muntunie bijna schier onmogelijk is? Ik ben niet tegen Europese samenwerking. Mijn droombeeld van Europa zou een hoge mate van economische integratie kennen. Een compleet vrijhandelsgebied zou perfect zijn, dat brengt welvaart. Maar een muntunie is ook een politieke unie en daar loopt het mis. Het Europese systeem van supranationaliteit gaat ten koste van democratie. De Europese Commissie heeft het recht van initiatief voor wetgeving, maar is geen democratisch gekozen orgaan. De Europese raden bestaan uit regeringsleiders en ministers die weliswaar gekozen zijn, maar in achterkamertjes tot akkoorden komen. Dit wekt weerstand op van het volk, waardoor Europa geen effectieve politieke unie kan zijn. Lees verder »

Protesten in Parijs vorige week (Foto AP)

Een financiële crisis? Een schuldencrisis in Europa? Of  een hele diepe productiviteits- crisis, die al lang sluimerde maar nu bloot komt te liggen?Europa zal nog flink aan zelfonderzoek moeten doen om te kijken hoe het uit zijn misère komt. De makkelijke verklaring voor de huidige economisch crisis in Europa is dat de crisis in de Amerikaanse financiële sector, die leidde tot overheidssteun aan  besmette banken in Europa, uiteindelijk  Europese landen in een schuldencrisis heeft gestort.Vooral de landen die nooit serieus werk hebben gemaakt van hun begrotingstekort.

Allemaal waar, maar toch te makkelijk. Er is meer aan de hand, waardoor het herstel juist in Europa nog heel lang kan duren voor deze crisis helemaal vergeten is. Misschien wel decennia, zoals econoom Azad Zangana van vermogensbeheerder Schroders gisteren op een bijeenkomst in Amsterdam aangaf. Zolang kan het duren voordat Europese landen de benodigde “strategische hervormingen” hebben getroffen. En daarbij gaat het om het flexibiliseren van de arbeidsmarkt. Kortom aan het werk krijgen van mensen, terwijl hun loonkosten worden teruggedrongen. De reden daarvoor wordt duidelijk door bijgaande grafiek. Lees verder »

Nog anderhalve maand en Amerikanen gaan naar de stembus om leden van het Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat te kiezen. In de peilingen staan de Democraten van president Obama er slecht voor. De economie draait voor geen meter en de werkloosheid is nog steeds hoog.  Dat wordt Obama c.s. verweten. De Republikeinse splinterbeweging valt het beleid van de president hard aan en boekt daar electorale successen mee. Nu blijkt dat ook een andere factie Amerikanen nogal ontstemd is over het regeringsbeleid, namelijk Chief Financial Officers.

Gisteren publiceerde Duke University, in samenwerking met Universiteit van Tilburg, de Global CFO Survey, een onderzoek over de stemming onder bijna duizend financieel directeuren, onder wie bijna 600 Amerikanen. Wat blijkt: Amerikaanse directeuren zijn net zo somber en chagrijnig als tijdens de recessie. Ook zijn de Amerikaanse financieel directeuren somberder en chagrijniger dan hun Aziatische en Europese collega’s.

CFO optimism about the U.S. economy has fallen to 49 on a zero-to-100 scale, well below the rating of 58 from the last quarter. Pessimists outnumber optimists four-to-one. Optimism is rated 58 by European CFOs and 70 by Asian CFOs.

Vertrouwen van Amerikaanse CFO's in de economie (bron: Duke University, Universiteit van Tilburg)

De financiële topmannen verwachten dat de inkomsten van hun bedrijven het komende jaar met 12 procent zullen stijgen. Dat lijkt positief, maar de CFO’s denken dat tenzij de economie herstelt er slechts een periode van zes maanden is waarin bedrijven het groeitempo kunnen volhouden.

30 procent van de ondervraagde directeuren denkt dat het het afgelopen jaar moeilijker is geworden geld te lenen bij de bank, 25 procent zegt dat het juist makkelijker is geworden. Campbell Harvey, hoogleraar aan Duke en oprichter van het onderzoek, vat de antwoorden van de CFO’s samen:

There has been no progress in fixing the credit problem over the last year. Indeed, half of the small businesses say credit conditions are worse than in 2009.” “The math is simple. A) Banks are sitting on cash because of their poor health and general uncertainty. B) Small and medium-sized firms have employment-generating projects that they cannot get financed because banks will not extend credit. C) In usual circumstances, small and medium-sized businesses account for the majority of employment growth. A+B+C implies we are stuck at 9 or 10 percent unemployment. Lees verder »

Griekse truckers protesteren tegen bezuinigingen (Foto AP)

Goed geluimd begint de financiële wereld aan de week. De zon schijnt en Europese beurzen staan in de plus. Een samenvatting van het goede nieuws:

• De Chinese economie groeit nog steeds onverminderd hard, blijkt uit cijfers die vandaag zijn bekendgemaakt. Lange tijd werd gespeculeerd dat de tweede economie van de wereld minder hard zou groeien. Voor bedrijven en landen die rekenen op een sterk China om wereldhandel te stimuleren is het een hele opluchting dat China onverminderd door dendert.

• Groei in Europa valt ook hoger uit dan verwacht. De Europese Commissie heeft vandaag haar groeivoorspelling voor de EU met 0.75 procentpunt omhoog bijgesteld. Dit jaar zal de Europese Unie met 1,8 procent groeien, verwacht de Europese Commissie. Voor de eurozone-landen is dit 1,7 procent. Volgens de Commissie was het economisch herstel in het tweede kwartaal van dit jaar sterker dan verwacht door aantrekkende wereldhandel (zoals vandaag ook bleek uit de CBS-cijfers over handelsstromen):

This strong performance stemmed from an export-driven industrial rebound, in line with the continued strong dynamics of global growth and trade in the first half of the year. Encouragingly, signs of a revival in domestic demand, including private consumption, also became evident, particularly in Germany.

• De economie zal niet opnieuw afglijden in recessie. Dat verwacht Dominique Strauss-Kahn, topman van het Internationaal Monetair Fonds. Op een congres van het International Labour Organization in Oslo stelde Strauss-Kahn: ”Het is natuurlijk onmogelijk om zeker te zijn. Er ijlen altijd risico’s na. Daarom zeg ik niet dat het absoluut onmogelijk is, maar ik geloof echt niet dat het gaat gebeuren.”

• De koersen van beursgenoteerde banken maakten een sprongetje. In Amsterdam stond ING op 2 procent winst, in Londen stonden  Barclays (1,4 procent), Standard Chartered (1 procent) en Lloyds (3,90 procent) hoger. In Duitsland stond Deutsche Bank 2,5 procent hoger. Vorige week raakten banken juist in onmin nadat de Wall Street Journal constateerde dat Europese banken veel meer Zuid-Europese staatsobligaties bezitten dan de banken zelf hadden bekendgemaakt. Nu reageert de markt positief op Basel III, het akkoord dat banken aan hogere kapitaalbuffers bindt. Volgens de Financial Times hebben Europese banken ook weer succes met het ophalen van geld op de kapitaalmarkt. De afgelopen maand is er in totaal voor 20,5 miljard opgehaald, een goed teken volgens de FT: Lees verder »

Barroso in gedachten voor zijn toespraak (Foto Reuters)

48 miljoen Amerikanen keken in januari naar de State of the Union van president Obama. De toespraak wordt steevast om negen uur ‘s avonds gehouden. Prime-time dus.Voorzitter José Manuel Barroso moest gisteren aanmerkelijk vroeger aan de bak. Om negen uur ‘s ochtends mocht hij gisteren de eerste Europese staat van de unie houden op de plenaire zitting van het Europees Parlement in Straatsburg.

In de tijd die Barroso had (kort na hem stond een toespraak van president Amadou Toumani Touré van Mali op de agenda) besteedde hij het grootste gedeelte van zijn toespraak aan de economie van de Europese Unie.

Barroso bezit niet de retorische gave van bepaalde Amerikaanse presidenten, noch wist de Portugees een gedenkwaardige term of visie te deponeren, zoals George W. Bush dat wel deed in 2002 toen hij met de Axis of Evil op de proppen kwam. Eigenlijk presenteerde Barroso niet eens een staat van de unie, maar meer een pakket vol wensen.

Een paar voorbeelden:

1. Barroso: De economische vooruitzichten in de Europese Unie zijn vandaag beter dan een jaar geleden, niet het minst ten gevolge van ons vastberaden optreden.

Volgens de officiële groeiverwachtingen (in 2010 1 procent en in 2011 1,75 procent) van de Europese Commissie klopt dit. Maar het is niet zo dat het glashelder is dat het herstel van de Europese economie ”kruissnelheid bereikt” zoals Barroso het noemt. Het herstel in de VS hapert (zie de werkloosheidcijfers) en dat kan de groei van de Europese economie beïnvloeden. Waar Duitse producenten vorige maand in de belangrijke IFO-barometer positiever waren over de economische vooruitzichten, blijkt vandaag dat Duitsland in juli minder goederen heeft geëxporteerd dan in juni. Volgens de Wall Street Journal is dit een teken dat ook Duitsland de economie minder hard zal groeien in de tweede helft van het jaar. Een vertragende Duitse economie is slecht nieuws voor alle Europese landen die naar Duitsland exporteren.

Bovendien doen de economieën van de Zuid-Europese landen het helemaal niet zo goed. Griekenland zit in recessie. Italië en Portugal groeien nauwelijks en een bankencrisis dreigt enige vorm van herstel in Ierland te torpederen. De afgelopen dagen zijn rentes op Griekse, Portugese en Ierse staatsobligaties weer gestegen ten opzichte van de rente die Duitsland betaalt. De twijfels over de gezondheid van de financiële sector in die landen neemt toe. Zo maakte de National Bank of Greece, de grootste Griekse bank, vandaag bekend dat het 2,8 miljard euro moet ophalen op de kapitaalmarkten om de schuldencrisis te kunnen doorstaan. Pimco, ‘s werelds grootste obligatiebelegger, stelde maandag dat de kans ”aanzienlijk is” dat Griekenland betalingsverplichtingen niet kan nakomen.

Lees verder »

.

Tjonge, de Europese Unie wordt eens geprezen voor zijn voortvarendheid. En wel met zijn beleid om de verkoop van securitisaties (het opknippen, verpakken en doorverkopen van kredieten) beter te reguleren. Vandaag in een artikel op het kritische Amerikaanse weblog Naked Capital. Beleggers mogen de securitisaties alleen nog kopen als ze kunnen aantonen dat ze ze begrijpen. Klinkt logisch, maar in de kredietcrisis bleken ze allemaal rommel gekocht te hebben waarvan ze geen idee hadden wat het voorstelde. Zo bleek. De verpakkers en bundelaars zullen veel beter moeten documenteren wat ze verkopen, is een logisch voortvloeisel van de maatregel. Bovendien moeten de samenstellers/verkopers van het product 5 procent ervan zelf in eigendom houden. Zodat ze zelf ook risico lopen.

Niet dat de markt voor securitisaties alweer een hoge vlucht neemt in Europa zelf. Sterker nog, ze ligt eigenlijk nog bijna overal plat. Niet omdat investeerders ze nog steeds niet zouden willen kopen, maar omdat banken ze nog niet durven te slijten. Dat zei althans een onderzoek van een in deze markt gespecialiseerd adviesbureau kort voor de zomer. Uitzondering zijn Nederlandse banken en verzekeraars. Aegon, Rabo-dochter Obvion en Friesland Bank maakten deze week bekend pakketjes weg te willen zetten.  Nadat Delta Lloyd eind 2009 de eerste was, zijn ook onder meer Fortis Nederland, NIBC en SNS Reaal dit jaar al actief geweest met het doorverkopen van hypothekenbundeltjes. Zowel van huizen als van commercieel vastgoed (zie ook hier). Plain vanilla, heten deze producten. Dus in het geheel  niet zo complex als de producten die zo’n belangrijke rol in de kredietcrisis speelden, maar – zelfs zonder de nieuwe regels – goed te begrijpen voor de belegger. Nederland als voortrekker dus in Europa.

De voortvarendheid van de Europeanen wil niet zeggen dat ze met alle hervormingen haast willen maken. Neem de Basel3-voorstellen (hier citeert Die Zeit uit de laatste ontwerpen), waarvoor de centrale bankiers weer bij elkaar zijn. De Duitsers dringen aan op vertraging, meldt de Frankfurter Allgemeine. De strakkere kapitaalseisen zijn voor de Duitse banken niet binnen vijf tot acht jaar haalbaar, vinden ze. En dus dringt de Duitse vereniging van banken  nu al aan op een implementatieperiode van acht tot tien jaar.De Duitse regering luistert daarnaar en houdt daarmee de Baselse onderhandelingen op.

Zo schiet het natuurlijk nooit op met de hervormingen van de financiële sector. Zeker niet omdat deze zomer toen concepten werden gepubliceerd ter discussie, toch al werd gezegd dat de voorstellen niet ver genoeg gingen. Een beetje veiliger, oké, daar wordt aan meegewerkt. Maar als het de eigen groei teveel gaat beperken, wordt gepiept. En gezegd dat het de kredietverstrekking zal belemmeren. Moeten de Nederlanders die Duitse banken dan toch maar eens een lesje securitiseren gaan geven?

Een oudere schatkistbewaarder

Leuk een stresstest. Maar moet je de Europese banken dan allemaal maar zomaar vertrouwen? Nee, vinden de treasurers van grote Europese ondernemingen. De schatkistbewaarders van bedrijven  zeggen vandaag in de Financial Times te twijfelen aan het incasseringsvermogen van banken uit Spanje, Italië en zelfs Duitsland en zijn voorzichtig om er teveel geld van hun bedrijven te stallen. Ze geloven gewoon niet dat de uitslag van de stresstesten in juli een waarheidsgetrouw beeld heeft gegeven van hun financiële gezondheid.

Een paar citaten.

De treasurer van een groot Duits industrieel bedrijf:

“De testen hebben meer vragen opgeroepen dan beantwoord, vooral hier in Duitsland.”

Een collega van een groot mediabedrijf:

“Dit is een element of de keizer nog kleren aan heeft en wat te doen als hij dat niet heeft. De stresstesten waren een grap.”

En nog een:

‘We zij paranoïde hierover en houden geruchten in de markt heel goed in de gaten.”

Tot slot een treasurer van een FTSE100-bedrijf:

“We doen geen zaken met Spaanse en niet met een stel Italiaanse en Duitse banken. Als Amerikaanse banken niets met die lieden te maken willen hebben, waarom wij dan wel?”

Dat liegt er niet om. Welke zaken doen ze dan niet meer? Heel simpel, ze zetten er hun cash niet meer weg, zorgen dat ze er met hun derivaten niet te veel zaken doen of kijken uit hoeveel leningen ze er afsluiten. En ze houden ze goed in de gaten. Als treasurer kijk je nu nog scherper naar de aandelenkoersen, de credit default swaps van die banken en ook of ze niet te agressief expanderen. Dat laatste was misschien ooit een aanbeveling, maar is nu eerder een afrader. Juist die banken kwamen in de kredietcrisis eerder in de problemen.

Lees verder »

De nieuwe Louis Vuitton-afdeling in De Bijenkorf (Foto WFA)

Zou Maxeda-topman Tony DeNunzio al eens gezucht hebben? De bestuursvoorzitter heeft de taak winkelketens V&D/La Place, De Bijenkorf, Hunkemöller en M&S Mode te verkopen. Normaal gesproken zou dat al een flinke klus zijn met zware onderhandelingen, spannende biedingsprocedures en moeilijke gesprekken met ondernemingsraden. Maar DeNunzio moet het ook nog eens doen terwijl de economie erg langzaam herstelt van een recessie, waardoor er in Nederland minder fusies en overnames plaatsvinden.

Gisteren maakte de website OverFusies.nl bekend dat het aantal fusies en overnames in de eerste halfjaar van 2010 19 procent lager ligt dan in de eerste helft van 2009. En in de eerste helft van 2009 lag het aantal deals al 35 procent lager dan in 2008, aldus OverFusies.nl.

Maxeda maakte op 11 februari bekend de divisie mode te willen verkopen. Eerst moest het onderdeel in zijn geheel worden verkocht. Toen dat niet lukte besloot Maxeda om ieder warenhuis apart te verkopen. V&D/La Place lijkt de eerste te zijn die de Maxeda-familie verlaat. Het Financieele Dagblad meldde deze week op basis van anonieme bronnen dat de strijd zou gaan tussen private-equityfirma’s H2 (o.a. Nedstaal, ATAG verwarming), Merchant Capital Partners (vooral investeringen in de VS) en een derde onbekende financiële partner. Maxeda-baas DeNunzio verwacht dat V&D/La Place binnen drie maanden is verkocht.

Mocht de winkelketen inderdaad snel worden verkocht aan een van deze investeerders dan is dat niet tegen de trend in.

Lees verder »

ECB-president Trichet in informele outfit met op de achtergrond Grand Teton-park (Foto AP)

Wat Cannes voor de vastgoedjongens en Las Vegas voor de elektronicaindustrie is, is Jackson Hole (afgelopen weekeinde) voor centralebankiers: drie dagen lang discussie over monetair beleid. Dat doen ze in een licht informele setting. Uit het  aanbod van aanwezige persfotografen blijkt dat alle hotshots uit het centrale bankwezen er redelijk informeel bijliepen, net als Jean-Claude Trichet. Alleen Ben Bernanke hield het op een grijs pak met das.

Maar ondanks het losse karakter is Jackson Hole een bijzondere serieuze aangelegenheid. Ieder jaar worden er ook bankiers en academici uitgenodigd om een toespraak te houden. De speech van Raghuram Rajan in 2005 over de dreigende crisis is inmiddels beroemd geworden. De kans is aanwezig dat het pleidooi van Carmen en Vincent Reinhart afgelopen weekeinde dezelfde status krijgt. De Reinhartjes waarschuwen voor een te lakse houding van centrale banken wereldwijd. Hun boodschap: de directe crisissfeer mag dan weggeëbd zijn, de problemen zijn nog lang niet opgelost.

Waarom moeten meneer en mevrouw Reinhart serieus genomen worden? Ze hebben heel veel verstand van crises. Carmen Reinhart begon maakte in de jaren 80 carrière bij de inmiddels gevallen zakenbank Bear Stearns. Daar raakte ze, volgens haar officiële cv, in de ban van financiële crises, internationale besmetting en grondstoffencycli. Reinhart heeft ook voor de Wereldbank gewerkt en is nu hoogleraar aan de University of Maryland. Reinhart kreeg bekendheid bij het grote publiek met haar boek This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly, dat ze samen met Kenneth Rogoff schreef. Het boek is inmiddels in 13 talen beschikbaar, meldt de website van Reinhart trots. In dat boek werd de korte-termijn nasleep van crises bekeken. Reinhart & Reinhart bekijken de langere-termijn effecten. Lees verder »

Raghuram Rajan

Afgelopen zaterdag publiceerden we in NRC Handelsblad een interview met de Indiase-Amerikaanse econoom Raghu Rajan. Helaas paste daar weer niet alles in, wat ik graag kwijt had gewild. In het gepubliceerde deel probeerde ik vooral duidelijk te maken dat Rajan, die al in 2005 de ineenstorting van het financiële systeem voorzag (dit is zijn roemruchte speech waarmee hij de top van centrale bankiers op zijn kop zette) , zijn kritiek nu meer richt op politici dan op bankiers. Als we ons alleen maar richten op de bankiers als zondebokken, leren we belangrijke lessen niet en eindigt deze crisis nog in een tragedie, denkt Rajan.  Dat wil niet zeggen dat hij nu verdediger wil zijn van de mensen die voor velen als de hoofdschuldigen aan de huidige crisis worden gezien. Daarom op deze plek nog een kleine toevoeging, wat hij vorige week zei over bankiers. Lees verder »