Skyline van Dubai, met als hoogste punt de Burj Khalifa, vernoemd naar de heerser van Abu Dhabi als bedankje voor de financiele steun. (Foto Reuters)

De verlossende boodschap kwam deze week. Het emiraat Dubai maakte bekend dat de taak van de Brit Aidan Birkett is volbracht. Birkett was vorig jaar aangenomen om met schuldeisers te onderhandelen over een afbetalingsregeling voor Dubai World, een investeringsmaatschappij van de heersende Al Maktoum-familie. Dubai World kon niet tijdig een miljardenschuld aflossen. Birkett, partner bij Deloitte, wordt nu bedankt voor alle hulp mag weer terug naar huis. Gaat u rustig slapen, het gevaar is geweken, is de officieuze boodschap van Dubai aan de wereld.

Het Internationaal Monetair Fonds voorspelt dat de Verenigde Arabische Emiraten, waar Dubai deel van uitmaakt, dit jaar met 2,1 procent zal groeien. Het is verwonderlijk. Elf maanden geleden werd Dubai, net als Griekenland, vol getroffen door een schuldencrisis. Maar waar Griekenland en andere Europese landen nog in de problemen zitten, lijkt het Dubai weer voor de wind te gaan.

Lees verder »

(De opening van de gemeenschappelijk markt voor staal, met rechts Jean Monnet)

De meest ambitieuze vorm van Europese integratie, de gezamenlijke munt, dreigt voor desintegratie te zorgen. Die conclusie kan je trekken na het lezen van het artikel The political consequences of the euro crisis, van Katinka Barysch, adjunct-directeur van het Centre for European Reform

Even terug naar het begin. Laat Duitsland en Frankrijk, landen die het nogal slecht met elkaar konden vinden, samenwerking over iets wat weliswaar zeer belangrijk was, maar politiek ook weer niet al te gevoelig lag: de productie van kolen en staal. Dat was de kern van de gedachten van Jean Monnet, de intellectuele grondlegger van Europese integratie, en Robert Schuman, de Franse minister van Buitenlandse Zaken die de aanzet gaf tot de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Als Duitsland en Frankrijk, de twee kemphanen, ontdekken dat ze kunnen samenwerken en er zelfs profijt van hebben, zullen ze hun samenwerking misschien wel uitbreiden naar andere sectoren, was de gedachte van Monnet en Schuman.

De inmiddels opgeheven Gemeenschap voor Kolen en Staal was in 1952 hét begin van project Europa. Als inwoners rijker werden, landen afhankelijker van elkaar dan zou een verwoestende oorlog verleden tijd zijn.

Europese integratie ging rollen als een sneeuwbal. Steeds meer landen participeerden, op steeds meer beleidsterreinen verloren lidstaten hun totale soevereiniteit. Het doel, zoals beschreven in de eerste zin van de preambule van het oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap, is an ever closer union among the peoples of Europe.

Van die doelstelling is momenteel weinig meer over. In de blauwdruk van de Europese Unie moet de onafhankelijke Commissie de motor zijn. Het is aan het dagelijkse bestuur om wetsvoorstellen te doen en de Europese vrijheden te verdedigen. Maar momenteel wordt de Commissie overschaduwd door de hoofdsteden, schrijft Barysch.

When Chancellor Angela Merkel is looking for a European solution to a problem, she tends to phone other EU capitals directly. And when the Germans do deals with Brussels, they prefer to work with Council President Herman Van Rompuy, not Commission President José Manuel Barroso…. If the euro crisis led to a permanent weakening of the Commission, the EU would suffer. The EU needs a strong and independent Commission, to watch over the single market, enforce a tough competition policy, push for ambitious climate change policies and much besides.

Lees verder »

Het hoofdkantoor van Goldman Sachs in Londen (Foto AP)

Het is de vrees van menig zakenman en econoom: het wereldwijd economisch herstel zakt weg als gevolg van de vertraging in de VS. „If the US sneezes, the rest of the world catches a cold”, beschrijft zakenbank Goldman Sachs eind vorige week het fenomeen.

De gedachte is ook niet zo raar, gezien de manier waarop de afgelopen drie jaren vaak beschreven worden. Het knappen van de zeepbel op de Amerikaanse huizenmarkt leidde tot een bankencrisis, die weer resulteerde in een kredietcrisis. Overheden moesten banken voor miljarden steunen en dit was de aanleiding voor de schuldencrisis.

Nu schrijft Goldman Sachs dat de niestheorie toch niet opgaat. De exportstromen naar de VS zijn hiervoor te klein, aldus economen van de bank. Een financiële crisis in de VS kan de rest van de wereld wel evenredig hard treffen, maar een traditionele groeivertraging heeft dit effect niet, luidt de conclusie.

Om te analyseren of economisch herstel in andere landen gaat haperen als in de VS, moet er volgens Goldman Sachs gekeken worden of er sprake is van overeenkomsten. Beperkt een ingezakte huizenmarkt consumentenvertrouwen en besteding, zoals in de VS het geval is? Remt de economie af omdat stimuleringsmiddelen geen impuls meer geven en juist uitgewerkt raken? Heeft het nog zin om zwakke economische groei te stimuleren via monetaire en begrotingsmaatregelen? Of is het effect uitgespeeld?

Volgens de economen van Goldman Sachs is de situatie in de VS redelijk uniek. De crisis op de Amerikaanse huizenmarkt is heftiger dan dan in andere landen (zie grafiek). En alleen in Groot-Brittannië en in de eurozone is er in beperkte mate sprake van uitgewerkte stimuleringsmiddelen (zowel begrotingspolitiek als monetair beleid).

De economen van Goldman Sachs weerleggen de niestheorie om hun voorspelling aannemelijk te maken dat de wereldeconomie er beter aan toe is dan de Amerikaanse. Ze maken wel een belangrijk voorbehoud. Een groeivertraging kan door een nog onvoorziene omstandigheid altijd leiden tot een financiële crisis, die wel weer makkelijker kan overslaan naar andere delen door het grensoverschrijdende karakter van bankverkeer.

Lord of Leach

Ondanks een reeks succesvolle obligatieuitgiftes rommelt het nog steeds in Portugal, Ierland, Spanje en zeker Griekenland. De renteopslagen die Ierland betaalt op staatspapier stijgen naar recordhoogte. Portugezen noemen zichzelf de volgende dominosteen en de roep om ingrijpen van het Internationaal Monetair Fonds (dat volgens rechtse politici strenger is dan de EU) wordt luider. In Griekenland blokkeren truckers voor de zoveelste keer de belangrijkste snelwegen in hun tiende dag van protest tegen bezuinigingen.

De eurocrisis is dus terug van nooit weggeweest. Eén man die daar heimelijk vast blij mee is, is Rodney Leach (ook bekend als Baron Leach of Fairfield). Leach is Brits hogerhuislid, klimaatscepticus, oud-bankier en commissaris bij de Brits-Aziatische holdingmaatschappij Jardine Matheson. Maar belangrijker Leach is voorzitter van Open Europe, een Britse denktank die ”radicale hervorming van de Europese Unie wil.” Een van die radicale hervormingen is het afschaffen van de euro.

Open Europe staat te boek als een vrij agressieve denktank, die toch aanzienlijke steun heeft van het Britse bedrijfsleven. Het bestaan van Open Europe is niet zo opmerkelijk, eurosceptici bestaan immers al langer, wat wel opvalt is dat de standpunten van Open Europe niet eens meer zo extreem lijken. Vorige week hield de denktank twee sessies in Nederland: een lunchbijeenkomst voor politici en een borrel voor ondernemers in Amsterdam. Voor de lunch in Sociëteit De Witte, pal tegenover het Binnenhof legt Leach uitgebreid uit wat hij het liefst met de Europese Unie wil.

Wat heeft u tegen de euro?

Leach: Ik werk veel in Azië. Ik ben commissaris van een bedrijf met grote activiteiten in Hongkong en China. Ik hoor daar steeds vaker de opmerking dat Europeanen suïcidaal zijn. Waarom nemen jullie zoveel risico en geven jullie zoveel geld uit om een gezamenlijke munt te redden als de landen zo verschillend zijn dat een houdbare muntunie bijna schier onmogelijk is? Ik ben niet tegen Europese samenwerking. Mijn droombeeld van Europa zou een hoge mate van economische integratie kennen. Een compleet vrijhandelsgebied zou perfect zijn, dat brengt welvaart. Maar een muntunie is ook een politieke unie en daar loopt het mis. Het Europese systeem van supranationaliteit gaat ten koste van democratie. De Europese Commissie heeft het recht van initiatief voor wetgeving, maar is geen democratisch gekozen orgaan. De Europese raden bestaan uit regeringsleiders en ministers die weliswaar gekozen zijn, maar in achterkamertjes tot akkoorden komen. Dit wekt weerstand op van het volk, waardoor Europa geen effectieve politieke unie kan zijn.

Lees verder »

Nog anderhalve maand en Amerikanen gaan naar de stembus om leden van het Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat te kiezen. In de peilingen staan de Democraten van president Obama er slecht voor. De economie draait voor geen meter en de werkloosheid is nog steeds hoog.  Dat wordt Obama c.s. verweten. De Republikeinse splinterbeweging valt het beleid van de president hard aan en boekt daar electorale successen mee. Nu blijkt dat ook een andere factie Amerikanen nogal ontstemd is over het regeringsbeleid, namelijk Chief Financial Officers.

Gisteren publiceerde Duke University, in samenwerking met Universiteit van Tilburg, de Global CFO Survey, een onderzoek over de stemming onder bijna duizend financieel directeuren, onder wie bijna 600 Amerikanen. Wat blijkt: Amerikaanse directeuren zijn net zo somber en chagrijnig als tijdens de recessie. Ook zijn de Amerikaanse financieel directeuren somberder en chagrijniger dan hun Aziatische en Europese collega’s.

CFO optimism about the U.S. economy has fallen to 49 on a zero-to-100 scale, well below the rating of 58 from the last quarter. Pessimists outnumber optimists four-to-one. Optimism is rated 58 by European CFOs and 70 by Asian CFOs.

Vertrouwen van Amerikaanse CFO's in de economie (bron: Duke University, Universiteit van Tilburg)

De financiële topmannen verwachten dat de inkomsten van hun bedrijven het komende jaar met 12 procent zullen stijgen. Dat lijkt positief, maar de CFO’s denken dat tenzij de economie herstelt er slechts een periode van zes maanden is waarin bedrijven het groeitempo kunnen volhouden.

30 procent van de ondervraagde directeuren denkt dat het het afgelopen jaar moeilijker is geworden geld te lenen bij de bank, 25 procent zegt dat het juist makkelijker is geworden. Campbell Harvey, hoogleraar aan Duke en oprichter van het onderzoek, vat de antwoorden van de CFO’s samen:

There has been no progress in fixing the credit problem over the last year. Indeed, half of the small businesses say credit conditions are worse than in 2009.” “The math is simple. A) Banks are sitting on cash because of their poor health and general uncertainty. B) Small and medium-sized firms have employment-generating projects that they cannot get financed because banks will not extend credit. C) In usual circumstances, small and medium-sized businesses account for the majority of employment growth. A+B+C implies we are stuck at 9 or 10 percent unemployment.

Lees verder »

Griekse truckers protesteren tegen bezuinigingen (Foto AP)

Goed geluimd begint de financiële wereld aan de week. De zon schijnt en Europese beurzen staan in de plus. Een samenvatting van het goede nieuws:

• De Chinese economie groeit nog steeds onverminderd hard, blijkt uit cijfers die vandaag zijn bekendgemaakt. Lange tijd werd gespeculeerd dat de tweede economie van de wereld minder hard zou groeien. Voor bedrijven en landen die rekenen op een sterk China om wereldhandel te stimuleren is het een hele opluchting dat China onverminderd door dendert.

• Groei in Europa valt ook hoger uit dan verwacht. De Europese Commissie heeft vandaag haar groeivoorspelling voor de EU met 0.75 procentpunt omhoog bijgesteld. Dit jaar zal de Europese Unie met 1,8 procent groeien, verwacht de Europese Commissie. Voor de eurozone-landen is dit 1,7 procent. Volgens de Commissie was het economisch herstel in het tweede kwartaal van dit jaar sterker dan verwacht door aantrekkende wereldhandel (zoals vandaag ook bleek uit de CBS-cijfers over handelsstromen):

This strong performance stemmed from an export-driven industrial rebound, in line with the continued strong dynamics of global growth and trade in the first half of the year. Encouragingly, signs of a revival in domestic demand, including private consumption, also became evident, particularly in Germany.

• De economie zal niet opnieuw afglijden in recessie. Dat verwacht Dominique Strauss-Kahn, topman van het Internationaal Monetair Fonds. Op een congres van het International Labour Organization in Oslo stelde Strauss-Kahn: ”Het is natuurlijk onmogelijk om zeker te zijn. Er ijlen altijd risico’s na. Daarom zeg ik niet dat het absoluut onmogelijk is, maar ik geloof echt niet dat het gaat gebeuren.”

• De koersen van beursgenoteerde banken maakten een sprongetje. In Amsterdam stond ING op 2 procent winst, in Londen stonden  Barclays (1,4 procent), Standard Chartered (1 procent) en Lloyds (3,90 procent) hoger. In Duitsland stond Deutsche Bank 2,5 procent hoger. Vorige week raakten banken juist in onmin nadat de Wall Street Journal constateerde dat Europese banken veel meer Zuid-Europese staatsobligaties bezitten dan de banken zelf hadden bekendgemaakt. Nu reageert de markt positief op Basel III, het akkoord dat banken aan hogere kapitaalbuffers bindt. Volgens de Financial Times hebben Europese banken ook weer succes met het ophalen van geld op de kapitaalmarkt. De afgelopen maand is er in totaal voor 20,5 miljard opgehaald, een goed teken volgens de FT:

  Lees verder »

Barroso in gedachten voor zijn toespraak (Foto Reuters)

48 miljoen Amerikanen keken in januari naar de State of the Union van president Obama. De toespraak wordt steevast om negen uur ‘s avonds gehouden. Prime-time dus.Voorzitter José Manuel Barroso moest gisteren aanmerkelijk vroeger aan de bak. Om negen uur ‘s ochtends mocht hij gisteren de eerste Europese staat van de unie houden op de plenaire zitting van het Europees Parlement in Straatsburg.

In de tijd die Barroso had (kort na hem stond een toespraak van president Amadou Toumani Touré van Mali op de agenda) besteedde hij het grootste gedeelte van zijn toespraak aan de economie van de Europese Unie.

Barroso bezit niet de retorische gave van bepaalde Amerikaanse presidenten, noch wist de Portugees een gedenkwaardige term of visie te deponeren, zoals George W. Bush dat wel deed in 2002 toen hij met de Axis of Evil op de proppen kwam. Eigenlijk presenteerde Barroso niet eens een staat van de unie, maar meer een pakket vol wensen.

Een paar voorbeelden:

1. Barroso: De economische vooruitzichten in de Europese Unie zijn vandaag beter dan een jaar geleden, niet het minst ten gevolge van ons vastberaden optreden.

Volgens de officiële groeiverwachtingen (in 2010 1 procent en in 2011 1,75 procent) van de Europese Commissie klopt dit. Maar het is niet zo dat het glashelder is dat het herstel van de Europese economie ”kruissnelheid bereikt” zoals Barroso het noemt. Het herstel in de VS hapert (zie de werkloosheidcijfers) en dat kan de groei van de Europese economie beïnvloeden. Waar Duitse producenten vorige maand in de belangrijke IFO-barometer positiever waren over de economische vooruitzichten, blijkt vandaag dat Duitsland in juli minder goederen heeft geëxporteerd dan in juni. Volgens de Wall Street Journal is dit een teken dat ook Duitsland de economie minder hard zal groeien in de tweede helft van het jaar. Een vertragende Duitse economie is slecht nieuws voor alle Europese landen die naar Duitsland exporteren.

Bovendien doen de economieën van de Zuid-Europese landen het helemaal niet zo goed. Griekenland zit in recessie. Italië en Portugal groeien nauwelijks en een bankencrisis dreigt enige vorm van herstel in Ierland te torpederen. De afgelopen dagen zijn rentes op Griekse, Portugese en Ierse staatsobligaties weer gestegen ten opzichte van de rente die Duitsland betaalt. De twijfels over de gezondheid van de financiële sector in die landen neemt toe. Zo maakte de National Bank of Greece, de grootste Griekse bank, vandaag bekend dat het 2,8 miljard euro moet ophalen op de kapitaalmarkten om de schuldencrisis te kunnen doorstaan. Pimco, ‘s werelds grootste obligatiebelegger, stelde maandag dat de kans ”aanzienlijk is” dat Griekenland betalingsverplichtingen niet kan nakomen.

Lees verder »

De nieuwe Louis Vuitton-afdeling in De Bijenkorf (Foto WFA)

Zou Maxeda-topman Tony DeNunzio al eens gezucht hebben? De bestuursvoorzitter heeft de taak winkelketens V&D/La Place, De Bijenkorf, Hunkemöller en M&S Mode te verkopen. Normaal gesproken zou dat al een flinke klus zijn met zware onderhandelingen, spannende biedingsprocedures en moeilijke gesprekken met ondernemingsraden. Maar DeNunzio moet het ook nog eens doen terwijl de economie erg langzaam herstelt van een recessie, waardoor er in Nederland minder fusies en overnames plaatsvinden.

Gisteren maakte de website OverFusies.nl bekend dat het aantal fusies en overnames in de eerste halfjaar van 2010 19 procent lager ligt dan in de eerste helft van 2009. En in de eerste helft van 2009 lag het aantal deals al 35 procent lager dan in 2008, aldus OverFusies.nl.

Maxeda maakte op 11 februari bekend de divisie mode te willen verkopen. Eerst moest het onderdeel in zijn geheel worden verkocht. Toen dat niet lukte besloot Maxeda om ieder warenhuis apart te verkopen. V&D/La Place lijkt de eerste te zijn die de Maxeda-familie verlaat. Het Financieele Dagblad meldde deze week op basis van anonieme bronnen dat de strijd zou gaan tussen private-equityfirma’s H2 (o.a. Nedstaal, ATAG verwarming), Merchant Capital Partners (vooral investeringen in de VS) en een derde onbekende financiële partner. Maxeda-baas DeNunzio verwacht dat V&D/La Place binnen drie maanden is verkocht.

Mocht de winkelketen inderdaad snel worden verkocht aan een van deze investeerders dan is dat niet tegen de trend in.

Lees verder »

ECB-president Trichet in informele outfit met op de achtergrond Grand Teton-park (Foto AP)

Wat Cannes voor de vastgoedjongens en Las Vegas voor de elektronicaindustrie is, is Jackson Hole (afgelopen weekeinde) voor centralebankiers: drie dagen lang discussie over monetair beleid. Dat doen ze in een licht informele setting. Uit het  aanbod van aanwezige persfotografen blijkt dat alle hotshots uit het centrale bankwezen er redelijk informeel bijliepen, net als Jean-Claude Trichet. Alleen Ben Bernanke hield het op een grijs pak met das.

Maar ondanks het losse karakter is Jackson Hole een bijzondere serieuze aangelegenheid. Ieder jaar worden er ook bankiers en academici uitgenodigd om een toespraak te houden. De speech van Raghuram Rajan in 2005 over de dreigende crisis is inmiddels beroemd geworden. De kans is aanwezig dat het pleidooi van Carmen en Vincent Reinhart afgelopen weekeinde dezelfde status krijgt. De Reinhartjes waarschuwen voor een te lakse houding van centrale banken wereldwijd. Hun boodschap: de directe crisissfeer mag dan weggeëbd zijn, de problemen zijn nog lang niet opgelost.

Waarom moeten meneer en mevrouw Reinhart serieus genomen worden? Ze hebben heel veel verstand van crises. Carmen Reinhart begon maakte in de jaren 80 carrière bij de inmiddels gevallen zakenbank Bear Stearns. Daar raakte ze, volgens haar officiële cv, in de ban van financiële crises, internationale besmetting en grondstoffencycli. Reinhart heeft ook voor de Wereldbank gewerkt en is nu hoogleraar aan de University of Maryland. Reinhart kreeg bekendheid bij het grote publiek met haar boek This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly, dat ze samen met Kenneth Rogoff schreef. Het boek is inmiddels in 13 talen beschikbaar, meldt de website van Reinhart trots. In dat boek werd de korte-termijn nasleep van crises bekeken. Reinhart & Reinhart bekijken de langere-termijn effecten.

Lees verder »

(Foto AP).

De zomer loopt op zijn eind en dus hebben de meeste beursgenoteerde bedrijven hun halfjaarcijfers gepresenteerd. Na kwartalen van sombere presentaties konden bestuurvoorzitters eindelijk  stijgende omzetten en winsten presenteren.

Dat zal goed nieuws, zijn voor politici en beleidsmakers. De beste remedie voor de schuldencrisis is een flinke economische groei. Het financieren van een recessie in een welvaartsstaat is duur en dat kunnen landen met een hoge staatsschuld juist niet gebruiken.

Maar wat zeggen de verbeterde resultaten over de stand van de economie? Een paar bedrijven en sectoren onder de loep:

Arbeidsmarkt: De cijfers van uitzendbureau Randstad laten zien dat de economie vooral aantrekt in landen die zwaar zijn gestimuleerd of die meer gericht zijn op industrie dan dienstverlening. In meer dienstverlenende landen, zoals Nederland en het VK, was er geen sprake van herstel, aldus het uitzendbureau. Bij Randstad steeg de omzet in het tweede kwartaal van dit jaar vergeleken met dezelfde periode vorig jaar met 16 procent tot 3,67 miljard euro.

Lees verder »