Zo. De tent hangt te drogen, de koffers liggen weer in de kruipruimte. Hawaïshirt, bermuda en zonnebrand hebben plaats gemaakt voor pak, das en aftershave, de stapel roddelbladen is ingeruild voor de Bloomberg-schermen. De financiële markten zijn terug van hun zomerstop, en dat is te merken.
De Europese schuldencrisis is met de terugkeer van de handelaren ook weer terug van weg geweest. Waar voor de zomer de rust enigszins teruggekeerd leek op de markt voor Europese staatsobligaties, loopt de spanning nu al enkele dagen weer op. De heilzame werking van het reddingsplan voor aanvankelijk alleen Griekenland (130 miljard euro voor de komende drie jaar) en later voor andere probleemlanden (750 miljard euro) is uitgewerkt. In de praktijk tappen de Grieken nog vrolijk uit het vaatje met steun, deze maand nog voor 20 miljard, maar het vertrouwenseffect is weg.
Gisteren kwam daar een nieuwe tegenvaller bij voor de euro. Ierland, een van de vijf erkende probleemlanden, kreeg een afwaardering van Standard & Poor’s te verwerken, van AA naar AA-. Het land kreeg een waarschuwing over de houdbaarheid van de staatsschuld. Die loopt volgens S&P op tot 137 procent van het bruto binnenlands product, terwijl de Ierse overheid rekent met maximaal 97 procent. Daarbij heeft het Ierse bankwezen volgende maand 30 miljard nodig om de door de overheid gegarandeerde schulden te herfinancieren. Als dat mede door de downgrade niet op de internationale kapitaalmarkt opgehaald kan worden, moeten de banken wellicht aankloppen bij de Europese Centrale Bank. Dat is slecht voor de toch al geschonden reputatie van Ierland en drijft de rentes nog meer op.

Lees verder »

Na de bekendmaking eerder deze week van de Federal Reserve dat in Amerika de bereidheid er is om de geldpers aan te zetten als de groei tegenvalt, neemt de druk op de Europese Centrale Bank toe om ook weer meer steun te bieden aan de economie.

De ECB begon dit voorjaar met het opkopen van staatsobligaties van Europese probleemlanden. Niet rechtstreeks, zoals in de VS, maar op de zogenoemde secundaire markt. Dat betekent dat de ECB alleen staatsobligaties opkocht die eerst al door marktpartijen (zoals banken) waren afgenomen.

De ECB begon voorzichtig, met 16,5 miljard aan staatsobligaties. Inmiddels, drie maanden later, staat de teller op 60,5 miljard euro. Nog steeds peanuts vergeleken bij de 1.300 miljard dollar aan hypotheekobligaties en de zeker 300 miljard dollar aan staatsobligaties die de Fed opkocht, maar toch.

Lees verder »

Stuivertje wisselen. Daar heeft de situatie veel van weg waarin Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank (ECB) en zijn Amerikaanse tegenhanger Ben Bernanke van het Amerikaanse Stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, verzeild zijn geraakt. Waar Trichet de afgelopen maanden keer op keer alle zeilen bij moest zetten om zorgen over een implosie van de eurozone weg te nemen, is het nu Bernanke die onder vuur ligt.

Trichet kon gisteren op zijn maandelijkse persconferentie naar aanleiding van het rentebesluit van de ECB gerust zijn. De Europese economie doet het in het derde kwartaal tot nu toe beter dan verwacht, zei hij.  Ook de beschikbare economische data over het tweede kwartaal suggereert volgens Trichet “een versterking van de economische activiteit”.

De optimistische woorden van Trichet versterken het beeld dat de grootste angst voor een Europese schuldencrisis achter de rug is. Gisteren werd eveneens bekend dat de ECB en het IMF hun twee weken durende controle van de Griekse begrotingsplannen positief hebben afgerond. Griekenland ligt op schema wat betreft de bezuinigingen die nodig zijn om de economie van het land er weer bovenop te helpen, maar is er nog niet. Desalniettemin wordt verwacht dat de Grieken op 13 september toegang krijgen tot een tweede tranche van 9 miljard euro van de totale lening van 110 miljard euro die de eurolanden het het IMF voor hen reserveerden.

Lees verder »

Waar zijn ze in Basel mee bezig? Een stevig pakket aan regels om het toezicht op de banken te verbeteren, Basel III gedoopt, kwam eerder deze week in afgezwakte vorm naar buiten. De toezichthouders verenigd in het Basels comité van bankentoezichthouders hadden na rijp beraad de scherpe randjes er vanaf gehaald (zie ook dit artikel).

De afzwakking van de regels werd door de markten enthousiast onthaald. Koersen van bankaandelen spoten omhoog op dinsdag.

Basel knabbelde wat af van de eisen die oorspronkelijk gesteld werden aan het kapitaal dat als buffer mag gelden voor banken, het versoepelde de voorwaarden voor het aanhouden van de liquiditeit en het schoof wat met de invoeringsdatum van de nieuwe regels.

Ook de leverage-ratio (de maximale verhouding tussen eigen en vreemd vermogen) viel mee. Banken hadden rekening gehouden met een ratio van 4 procent, maar Basel zette hem op 3. Nu komt alleen een enkele Europese bank nog enigszins in de problemen, de rest slaagt al met vlag en wimpel, zoals uit onderstaand grafiekje blijkt:

Lees verder »

Soros in Duitsland (Foto Reuters)

Een frontale aanval. Iets anders valt er niet te maken van de speech die superbelegger George Soros gisteren aan de Humboldt Universiteit in Berlijn hield. In het hol van de leeuw verweet Soros de Duitsers “de Europese Unie in gevaar brengt” met hun dogmatische benadering van het wegwerken van het begrotingstekort. In plaats van een verantwoordelijke rol op zich te nemen, die past bij de positie van Duitsland in de eurozone, trapt Duitsland op de rem.

Duitsland, stelt Soros, behandelt de rest van Europa zoals de Griekse herbergier Procrustes zijn gasten behandelde: zij die te kort waren voor het bed werden uitgerekt en van hen die te lang waren werden de benen afgezaagd.

De Duitsers hebben helaas niet door wat ze aan het doen zijn, meent Soros. Die kritiek sluit wonderwel aan bij een stijgende onrust bij Nederlandse ambtenaren over de onkunde op het Duitse ministerie van Financiën. Zij  constateerden al eerder in de crisis dat de Duitsers geen idee hebben waar het mee bezig is, omdat het ontbreekt aan de de juiste mensen met de juiste kennis van zaken, zo vertelde een anonieme ambtenaar laatst.

Soros analyseert in zijn speech allereerst wat de vier structurele fouten zijn in de euro.

1. De grootste fout is het ontbreken van een gemeenschappelijk begrotingsbeleid.
2. Een minder bekende fout is volgens Soros het geloof in stabiliteit van financiële markten. Daar schreef hij al eerder een boek over. De kern van Soros’ kritiek: het is een verkeerde veronderstelling dat financiële markten altijd naar evenwicht tenderen. Er is een minstens zo grote kans dat financiële markten bubbels creëren. De introductie van de euro heeft voor zo;n bubbel gezorgd in landen die dankzij het vertrouwen in de nieuwe munt tegen zeer lage kosten geld konden lenen (Spanje, Griekenland) terwijl hun economische basis dat eigenlijk niet verantwoord maakte.

   Lees verder »

Interessant artikel in het meest recente kwartaalbericht van De Nederlandsche Bank. In het kader van de lessen uit de kredietcrisis zet de toezichthouder op de Nederlandse financiële instellingen op een rijtje hoe de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen bij Nederlandse banken zich heeft ontwikkeld. Het beeld is ontluisterend:

Aan het begin van de twintigste eeuw bedroeg de hefboom ongeveer 3 (eenderde eigen vermogen op tweederde vreemd vermogen). Die is met name na de Grote Depressie in rap tempo gestegen tot boven de 20. Anders gezegd: tegen elke euro aan eigen vermogen die een bank heeft, staan 20 euro’s aan vreemd vermogen.

In de kredietcrisis werd duidelijk dat een zwaar ‘geleveragede’ financiële sector grote risico’s met zich mee brengt. Bij het minste zuchtje tegenwind verdampt het kleine beetje eigen vermogen dat banken aanhouden als sneeuw voor de zon en worden ze kwetsbaar voor faillissement. Overheden en toezichthouders kunnen dan niets anders doen dan inspringen om te voorkomen dat het hele financiële stelsel vastloopt als er een systeemrelevante bank in de problemen komt.

DNB geeft een aantal verklaringen voor het fenomeen van de dalende kapitaalratio’s (of de stijgende hefboom).

Lees verder »

Beter laat dan nooit. Bijna twee maanden nadat concurrent Standard & Poor’s de status van Griekenland verlaagde, kwam gisteren ook kredietbeoordelaar Moody’s met het slechte nieuws. Moody’s verlaagde de kredietstatus van het worstelende Griekenland van A3 naar Ba1, officieel de junkstatus.
Beleggers reageerden verbazingwekkend verrast. Wall Street leverde een goed deel van de dagwinst in en sloot ternauwernood met een plusje. En dat terwijl de hele financiële wereld al maanden speculeert op een ondergang van Griekenland en Moody’s afwaardering op zijn best als een bevestiging gezien kan worden van de belabberde staat van de Griekse begroting.

Toch heeft de afwaardering door Moody’s consequenties. In de regels die veel grote (institutionele) beleggers hanteren voor hun beleggingsbeleid, is vastgelegd dat een rating pas een rating is als die  door minstens twee van de drie grote kredietbeoordelaars is bevestigd. Met de afwaardering van Moody’s verliest Griekenland nu dus officieel zijn investement grade status.

Lees verder »

Foto ANWB

Waar is de Wegenwacht? Of liever gezegd: wie is de Wegenwacht? Obligatiebelegger Pimco (beheerd vermogen bijna 1.000 miljard dollar) kwam deze week met beangstigende vooruitzichten. In zijn jaarlijkse middellange termijn visie (de zogenoemde Secular Outlook) kondigt bestuursvoorzitter Mohamed El-Erian aan dat de weg naar het Nieuwe Normaal nog steeds een zware tocht zal zijn.

Maar anders dan vorig jaar stelt El-Erian deze keer dat de wereldeconomie door zijn voorraad reservewielen heen is. Als de economie opnieuw lek rijdt, hebben we dus een groot probleem.

Lees verder »