Obama en Wen

China en de VS zijn elkaar in de haren gevlogen. Of de koers van de yuan moet omhoog of de Amerikanen gaan handelssancties treffen. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden dreigt met een wet om tarieven en quota in te voeren.  President Obama bekritiseerde de Chinezen, maar de Chinese premier Wen Jiabao verdedigde zich fel.  En ondertussen is het in Europa doodstil. Al is het duidelijk dat als een handelsoorlog uitbreekt, Europa daar uiteindelijk niet buiten zal blijven. Zeker niet met sterk exporterende landen als Duitsland, Zweden en zeker ook Nederland.

Lees verder »

Protesten in Parijs vorige week (Foto AP)

Een financiële crisis? Een schuldencrisis in Europa? Of  een hele diepe productiviteits- crisis, die al lang sluimerde maar nu bloot komt te liggen?Europa zal nog flink aan zelfonderzoek moeten doen om te kijken hoe het uit zijn misère komt. De makkelijke verklaring voor de huidige economisch crisis in Europa is dat de crisis in de Amerikaanse financiële sector, die leidde tot overheidssteun aan  besmette banken in Europa, uiteindelijk  Europese landen in een schuldencrisis heeft gestort.Vooral de landen die nooit serieus werk hebben gemaakt van hun begrotingstekort.

Allemaal waar, maar toch te makkelijk. Er is meer aan de hand, waardoor het herstel juist in Europa nog heel lang kan duren voor deze crisis helemaal vergeten is. Misschien wel decennia, zoals econoom Azad Zangana van vermogensbeheerder Schroders gisteren op een bijeenkomst in Amsterdam aangaf. Zolang kan het duren voordat Europese landen de benodigde “strategische hervormingen” hebben getroffen. En daarbij gaat het om het flexibiliseren van de arbeidsmarkt. Kortom aan het werk krijgen van mensen, terwijl hun loonkosten worden teruggedrongen. De reden daarvoor wordt duidelijk door bijgaande grafiek.

Lees verder »

.

Tjonge, de Europese Unie wordt eens geprezen voor zijn voortvarendheid. En wel met zijn beleid om de verkoop van securitisaties (het opknippen, verpakken en doorverkopen van kredieten) beter te reguleren. Vandaag in een artikel op het kritische Amerikaanse weblog Naked Capital. Beleggers mogen de securitisaties alleen nog kopen als ze kunnen aantonen dat ze ze begrijpen. Klinkt logisch, maar in de kredietcrisis bleken ze allemaal rommel gekocht te hebben waarvan ze geen idee hadden wat het voorstelde. Zo bleek. De verpakkers en bundelaars zullen veel beter moeten documenteren wat ze verkopen, is een logisch voortvloeisel van de maatregel. Bovendien moeten de samenstellers/verkopers van het product 5 procent ervan zelf in eigendom houden. Zodat ze zelf ook risico lopen.

Niet dat de markt voor securitisaties alweer een hoge vlucht neemt in Europa zelf. Sterker nog, ze ligt eigenlijk nog bijna overal plat. Niet omdat investeerders ze nog steeds niet zouden willen kopen, maar omdat banken ze nog niet durven te slijten. Dat zei althans een onderzoek van een in deze markt gespecialiseerd adviesbureau kort voor de zomer. Uitzondering zijn Nederlandse banken en verzekeraars. Aegon, Rabo-dochter Obvion en Friesland Bank maakten deze week bekend pakketjes weg te willen zetten.  Nadat Delta Lloyd eind 2009 de eerste was, zijn ook onder meer Fortis Nederland, NIBC en SNS Reaal dit jaar al actief geweest met het doorverkopen van hypothekenbundeltjes. Zowel van huizen als van commercieel vastgoed (zie ook hier). Plain vanilla, heten deze producten. Dus in het geheel  niet zo complex als de producten die zo’n belangrijke rol in de kredietcrisis speelden, maar – zelfs zonder de nieuwe regels – goed te begrijpen voor de belegger. Nederland als voortrekker dus in Europa.

De voortvarendheid van de Europeanen wil niet zeggen dat ze met alle hervormingen haast willen maken. Neem de Basel3-voorstellen (hier citeert Die Zeit uit de laatste ontwerpen), waarvoor de centrale bankiers weer bij elkaar zijn. De Duitsers dringen aan op vertraging, meldt de Frankfurter Allgemeine. De strakkere kapitaalseisen zijn voor de Duitse banken niet binnen vijf tot acht jaar haalbaar, vinden ze. En dus dringt de Duitse vereniging van banken  nu al aan op een implementatieperiode van acht tot tien jaar.De Duitse regering luistert daarnaar en houdt daarmee de Baselse onderhandelingen op.

Zo schiet het natuurlijk nooit op met de hervormingen van de financiële sector. Zeker niet omdat deze zomer toen concepten werden gepubliceerd ter discussie, toch al werd gezegd dat de voorstellen niet ver genoeg gingen. Een beetje veiliger, oké, daar wordt aan meegewerkt. Maar als het de eigen groei teveel gaat beperken, wordt gepiept. En gezegd dat het de kredietverstrekking zal belemmeren. Moeten de Nederlanders die Duitse banken dan toch maar eens een lesje securitiseren gaan geven?

Een oudere schatkistbewaarder

Leuk een stresstest. Maar moet je de Europese banken dan allemaal maar zomaar vertrouwen? Nee, vinden de treasurers van grote Europese ondernemingen. De schatkistbewaarders van bedrijven  zeggen vandaag in de Financial Times te twijfelen aan het incasseringsvermogen van banken uit Spanje, Italië en zelfs Duitsland en zijn voorzichtig om er teveel geld van hun bedrijven te stallen. Ze geloven gewoon niet dat de uitslag van de stresstesten in juli een waarheidsgetrouw beeld heeft gegeven van hun financiële gezondheid.

Een paar citaten.

De treasurer van een groot Duits industrieel bedrijf:

“De testen hebben meer vragen opgeroepen dan beantwoord, vooral hier in Duitsland.”

Een collega van een groot mediabedrijf:

“Dit is een element of de keizer nog kleren aan heeft en wat te doen als hij dat niet heeft. De stresstesten waren een grap.”

En nog een:

‘We zij paranoïde hierover en houden geruchten in de markt heel goed in de gaten.”

Tot slot een treasurer van een FTSE100-bedrijf:

“We doen geen zaken met Spaanse en niet met een stel Italiaanse en Duitse banken. Als Amerikaanse banken niets met die lieden te maken willen hebben, waarom wij dan wel?”

Dat liegt er niet om. Welke zaken doen ze dan niet meer? Heel simpel, ze zetten er hun cash niet meer weg, zorgen dat ze er met hun derivaten niet te veel zaken doen of kijken uit hoeveel leningen ze er afsluiten. En ze houden ze goed in de gaten. Als treasurer kijk je nu nog scherper naar de aandelenkoersen, de credit default swaps van die banken en ook of ze niet te agressief expanderen. Dat laatste was misschien ooit een aanbeveling, maar is nu eerder een afrader. Juist die banken kwamen in de kredietcrisis eerder in de problemen.

Lees verder »

Raghuram Rajan

Afgelopen zaterdag publiceerden we in NRC Handelsblad een interview met de Indiase-Amerikaanse econoom Raghu Rajan. Helaas paste daar weer niet alles in, wat ik graag kwijt had gewild. In het gepubliceerde deel probeerde ik vooral duidelijk te maken dat Rajan, die al in 2005 de ineenstorting van het financiële systeem voorzag (dit is zijn roemruchte speech waarmee hij de top van centrale bankiers op zijn kop zette) , zijn kritiek nu meer richt op politici dan op bankiers. Als we ons alleen maar richten op de bankiers als zondebokken, leren we belangrijke lessen niet en eindigt deze crisis nog in een tragedie, denkt Rajan.  Dat wil niet zeggen dat hij nu verdediger wil zijn van de mensen die voor velen als de hoofdschuldigen aan de huidige crisis worden gezien. Daarom op deze plek nog een kleine toevoeging, wat hij vorige week zei over bankiers.

Lees verder »

Uitverkoop in Keulen (Foto AP).

Duitse ondernemers hebben er weer helemaal zin in. De barometer van hun vertrouwen, de IFO-index, is deze maand opnieuw gestegen na een enorme sprong in juli. De wereld mag somberen over een instortende huizenmarkt en de afwezigheid van banengroei in de VS en vrezen voor de dubbele dip in de wereldeconomie, het Duitse bedrijfsleven houdt zijn optimisme. Over de afgelopen maanden zijn ze zelfs duidelijk positiever, hun verwachtingen voor de komende tijd zijn een pietsje minder positief. Het optimisme komt vooral van de exportindustrie.Zij zijn de motor achter de goede groeicijfers die de Duitse economie tot dusver laat zien. Bedrijven als BMW lieten  verrassend hoge halfjaarcijfers zien, om maar een voorbeeld te noemen.

Overigens, hier in Nederland, is het producentenvertrouwen ook nog steeds stijgende. Zo blijkt uit vandaag gepubliceerde vertrouwenscijfers van het CBS.Ook weer niet gek gezien de stijgende exporten en ook de Nederlandse groei die tot dusver hoger is uitgevallen dan verwacht.

De surpluslanden van de wereldeconomie doen het dus goed en hun exportsector denkt dat voort te kunnen zetten. Zodat hun handelsoverschot alleen maar zal toenemen. De tekortlanden zien hun cijfers echter wegglijden, de VS voorop. Maar ook Ierland raakte gisteren direct in paniek toen zijn staatsobligaties van kredietbeoordelaar Standard & Poor’s een lagere waardering kregen. De spreads tussen de staatsobligaties van Duitsland en de probleemlanden, naast Ierland ook weer Griekenland, liepen gelijk op. Behalve de cijfers variëren de sentimenten hevig in een wereld die tussen hoop en vrees leeft.

Lees verder »

In ING kon de Europese Commissie zijn klauwen zetten. In Royal Bank of Scotland deels ook. Maar andere financiële dinosaurussen in Europa lijken intact te blijven. Hoewel je ze  nog steeds too big to fail kunt noemen,  dan wel  too big to manage. Ze dwingen kleiner te worden, is een taboe voor landen als Frankrijk en Duitsland die hun nationale kampioenen als Société Générale, BNP of Deutsche Bank graag de giganten willen laten blijven die ze nu zijn.  Met hun balanstotalen van meer dan 1000 miljard euro, die als ze ooit omvallen een hele overheid mee omver kunnen trekken.

Lees verder »

Klaus Regling

Eind van de maand zal het functioneren, het Europese noodfonds waarvan de oprichters hopen dat het nooit gebruikt hoeft te worden. De Duitse baas van deze nieuwe European Financial Stability Facility (EFSF) Klaus Regling  is er vandaag in The Financial Times,  The Wall Street Journal en  Frankfurter Allgemeine behoorlijk zelfverzekerd over. Ook al heeft Slowakije, als enige land, nog niet ingestemd. En hij weet ook te melden dat het in augustus de felbegeerde triple A-rating zal krijgen, waardoor het goedkoper geld kan lenen. Ondanks het feit dat de meeste Europese landen die het EFSF financieren zelf helemaal geen triple A-rating hebben.

Dat kan, net als met beleggingsinstrumenten die ten grondslag lagen aan de kredietcrisis, doordat het een zogeheten structured vehicle is. Een complexe constructie, die nu ook veel kritiek krijgt. Hebben de Europeanen dan niets geleerd van de crisis? Maar daarover zo meer.

Eerst dat EFSF. Dat moet landen te hulp kunnen schieten die hun staatsschuld niet meer gefinancierd krijgen. Alleen als ze er steun van trekken, krijgen ze wel zware voorwaarden opgelegd om hun economie te hervormen die zijn opgesteld door het Internationale Monetaire Fonds. Ook zullen ze een opslag moeten betalen die de kas van het fonds moet vullen. De Europese landen verzonnen dit fonds als crisisinstrument in maart, toen de financiële markten na de noodoperatie voor Griekenland in paniek raakten dat ook Spanje en Portugal hun staatsschulden niet meer op zouden kunnen brengen.

Lees verder »

De Londense City. Vier Britse banken worden onderzocht. (Foto Reuters)

Nog weer even  over de stresstesten.  Daarmee gaan we in dit blog door tot de resultaten van de testen bij 91 banken op 23 juli bekend worden gemaakt. Welke banken dat zijn, weten we sinds gisteren. Het CEBS (het Committee of European Banking Supervisors) heeft ze bekendgemaakt in een memorandum, evenals de criteria. Althans sommige.

1. Bekend is nu welk economisch doemscenario de banken moeten aankunnen. Een economische groei die 3 procent lager ligt dan wat de Europese Commissie als prognose hanteert (1 procent in 2010 en 1,75 procent in 2011)met de  gevolgen van oplopende werkloosheid en inflatie.

   Lees verder »

Geithner en Bernanke vorige maand in China (Foto Reuters)

Het gaat niet om de resultaten, het gaat erom hoe je ze aan de buitenwereld verkoopt. En daar zijn de Amerikanen zeer gelikt in geweest en dreigen de Europeanen door het ijs te zakken. Ze begrijpen in Europa  niet dat de stresstesten eigenlijk een grote pr-operatie moeten zijn, maakt weblog Naked Capitalism duidelijk. En de Amerikanen begrepen dat wel, vindt het blog. Lees en huiver:

But the Treasury’s Tinkerbell strategy worked. If they could create enough confidence, if they could get enough people to applaud, the banks would live – at least for a while. The spectacle of daily coverage in the business press of the tests, including the howls-on-cue from the banksters, outraged by supposedly-unreasonable demands the Administration, created the impression that Something Was Being Done. And the Treasury did get one critical bit right: it had a credible process for making sure the banks would be able to plug any capital shortfall it identified, and that was by having able to have the government pony up the money to fill any shortfall they identified that the banks couldn’t fill on their own.

Imitation is the most sincere form of flattery. The ECB and European bank regulators are copying the US playbook for the stress tests, with results for 100 banks expected to be released around July 23. But the European authorities seem to have failed to understand why the US effort worked. The first was that Team Obama is particularly good at PR, and it used those skills to full advantage. Despite considerable evidence otherwise, it got the press to convey the message that the tests were tough, and the banks really were sound. Second, Geithner & Co. had a kitty they could draw on.

Kortom, de Europeanen schieten tekort, omdat ze de hulppakketten nog niet klaar hebben staan om banken die de toets niet halen bij te staan. En ministers en toezichthouders  struikelen over elkaar heen met een verschillende uitleg over de testen, waardoor ze bijdragen aan de groeiende nervositeit in het financiële systeem. Het valt ook niet mee. Waar de VS één minister (Geithner) en één centrale bankpresident (Bernanke) hebben die het ook nog eens goed met elkaar kunnen vinden, zijn er in Europa 27 ministers en 27 toezichthouders die bovendien niet allemaal vriendjes zijn.

Hoe dan ook, er zijn nog veel onzekerheden over de Europese stresstesten.

Lees verder »