Raghuram Rajan

Afgelopen zaterdag publiceerden we in NRC Handelsblad een interview met de Indiase-Amerikaanse econoom Raghu Rajan. Helaas paste daar weer niet alles in, wat ik graag kwijt had gewild. In het gepubliceerde deel probeerde ik vooral duidelijk te maken dat Rajan, die al in 2005 de ineenstorting van het financiële systeem voorzag (dit is zijn roemruchte speech waarmee hij de top van centrale bankiers op zijn kop zette) , zijn kritiek nu meer richt op politici dan op bankiers. Als we ons alleen maar richten op de bankiers als zondebokken, leren we belangrijke lessen niet en eindigt deze crisis nog in een tragedie, denkt Rajan.  Dat wil niet zeggen dat hij nu verdediger wil zijn van de mensen die voor velen als de hoofdschuldigen aan de huidige crisis worden gezien. Daarom op deze plek nog een kleine toevoeging, wat hij vorige week zei over bankiers. Lees verder »

(Foto AP).

De zomer loopt op zijn eind en dus hebben de meeste beursgenoteerde bedrijven hun halfjaarcijfers gepresenteerd. Na kwartalen van sombere presentaties konden bestuurvoorzitters eindelijk  stijgende omzetten en winsten presenteren.

Dat zal goed nieuws, zijn voor politici en beleidsmakers. De beste remedie voor de schuldencrisis is een flinke economische groei. Het financieren van een recessie in een welvaartsstaat is duur en dat kunnen landen met een hoge staatsschuld juist niet gebruiken.

Maar wat zeggen de verbeterde resultaten over de stand van de economie? Een paar bedrijven en sectoren onder de loep:

Arbeidsmarkt: De cijfers van uitzendbureau Randstad laten zien dat de economie vooral aantrekt in landen die zwaar zijn gestimuleerd of die meer gericht zijn op industrie dan dienstverlening. In meer dienstverlenende landen, zoals Nederland en het VK, was er geen sprake van herstel, aldus het uitzendbureau. Bij Randstad steeg de omzet in het tweede kwartaal van dit jaar vergeleken met dezelfde periode vorig jaar met 16 procent tot 3,67 miljard euro. Lees verder »

Zo. De tent hangt te drogen, de koffers liggen weer in de kruipruimte. Hawaïshirt, bermuda en zonnebrand hebben plaats gemaakt voor pak, das en aftershave, de stapel roddelbladen is ingeruild voor de Bloomberg-schermen. De financiële markten zijn terug van hun zomerstop, en dat is te merken.
De Europese schuldencrisis is met de terugkeer van de handelaren ook weer terug van weg geweest. Waar voor de zomer de rust enigszins teruggekeerd leek op de markt voor Europese staatsobligaties, loopt de spanning nu al enkele dagen weer op. De heilzame werking van het reddingsplan voor aanvankelijk alleen Griekenland (130 miljard euro voor de komende drie jaar) en later voor andere probleemlanden (750 miljard euro) is uitgewerkt. In de praktijk tappen de Grieken nog vrolijk uit het vaatje met steun, deze maand nog voor 20 miljard, maar het vertrouwenseffect is weg.
Gisteren kwam daar een nieuwe tegenvaller bij voor de euro. Ierland, een van de vijf erkende probleemlanden, kreeg een afwaardering van Standard & Poor’s te verwerken, van AA naar AA-. Het land kreeg een waarschuwing over de houdbaarheid van de staatsschuld. Die loopt volgens S&P op tot 137 procent van het bruto binnenlands product, terwijl de Ierse overheid rekent met maximaal 97 procent. Daarbij heeft het Ierse bankwezen volgende maand 30 miljard nodig om de door de overheid gegarandeerde schulden te herfinancieren. Als dat mede door de downgrade niet op de internationale kapitaalmarkt opgehaald kan worden, moeten de banken wellicht aankloppen bij de Europese Centrale Bank. Dat is slecht voor de toch al geschonden reputatie van Ierland en drijft de rentes nog meer op. Lees verder »

Uitverkoop in Keulen (Foto AP).

Duitse ondernemers hebben er weer helemaal zin in. De barometer van hun vertrouwen, de IFO-index, is deze maand opnieuw gestegen na een enorme sprong in juli. De wereld mag somberen over een instortende huizenmarkt en de afwezigheid van banengroei in de VS en vrezen voor de dubbele dip in de wereldeconomie, het Duitse bedrijfsleven houdt zijn optimisme. Over de afgelopen maanden zijn ze zelfs duidelijk positiever, hun verwachtingen voor de komende tijd zijn een pietsje minder positief. Het optimisme komt vooral van de exportindustrie.Zij zijn de motor achter de goede groeicijfers die de Duitse economie tot dusver laat zien. Bedrijven als BMW lieten  verrassend hoge halfjaarcijfers zien, om maar een voorbeeld te noemen.

Overigens, hier in Nederland, is het producentenvertrouwen ook nog steeds stijgende. Zo blijkt uit vandaag gepubliceerde vertrouwenscijfers van het CBS.Ook weer niet gek gezien de stijgende exporten en ook de Nederlandse groei die tot dusver hoger is uitgevallen dan verwacht.

De surpluslanden van de wereldeconomie doen het dus goed en hun exportsector denkt dat voort te kunnen zetten. Zodat hun handelsoverschot alleen maar zal toenemen. De tekortlanden zien hun cijfers echter wegglijden, de VS voorop. Maar ook Ierland raakte gisteren direct in paniek toen zijn staatsobligaties van kredietbeoordelaar Standard & Poor’s een lagere waardering kregen. De spreads tussen de staatsobligaties van Duitsland en de probleemlanden, naast Ierland ook weer Griekenland, liepen gelijk op. Behalve de cijfers variëren de sentimenten hevig in een wereld die tussen hoop en vrees leeft.

Lees verder »

Vormen de kredietcrisis en de daarop volgende schuldencrisis het begin van het einde van het kapitalisme? Volgens een aantal reacties  op het eurocrisisblog wel.

Sommige reageerders op het weblog grijpen de discussie over de schuldencrisis in de eurozone aan om hun eigen voorstellen te doen voor een nieuwe economische orde. De rode draad in deze reacties is dat het huidige systeem onrechtvaardig, corrupt en moreel failliet is. Lees verder »

In ING kon de Europese Commissie zijn klauwen zetten. In Royal Bank of Scotland deels ook. Maar andere financiële dinosaurussen in Europa lijken intact te blijven. Hoewel je ze  nog steeds too big to fail kunt noemen,  dan wel  too big to manage. Ze dwingen kleiner te worden, is een taboe voor landen als Frankrijk en Duitsland die hun nationale kampioenen als Société Générale, BNP of Deutsche Bank graag de giganten willen laten blijven die ze nu zijn.  Met hun balanstotalen van meer dan 1000 miljard euro, die als ze ooit omvallen een hele overheid mee omver kunnen trekken. Lees verder »

Zeven vette jaren en zeven magere jaren. De economie gaat op en neer, dat zijn we gewend sinds Bijbelse tijden. Maar wat als de economie instort en vervolgens roerloos op de grond blijft liggen?

Sommige economen, zoals de Amerikaan Paul Krugman, vrezen dat de Westerse economieën nog jarenlang blijven hangen op het huidige niveau van verwaarloosbare groei en hoge werkloosheid. In vergelijking daarmee is de gevreesde dubbele dip een rooskleurige gedachte.

Vooral Amerikaanse economen zijn bang dat de huidige dip geen dip zal blijken maar de nieuwe norm. Lees verder »

Na de bekendmaking eerder deze week van de Federal Reserve dat in Amerika de bereidheid er is om de geldpers aan te zetten als de groei tegenvalt, neemt de druk op de Europese Centrale Bank toe om ook weer meer steun te bieden aan de economie.

De ECB begon dit voorjaar met het opkopen van staatsobligaties van Europese probleemlanden. Niet rechtstreeks, zoals in de VS, maar op de zogenoemde secundaire markt. Dat betekent dat de ECB alleen staatsobligaties opkocht die eerst al door marktpartijen (zoals banken) waren afgenomen.

De ECB begon voorzichtig, met 16,5 miljard aan staatsobligaties. Inmiddels, drie maanden later, staat de teller op 60,5 miljard euro. Nog steeds peanuts vergeleken bij de 1.300 miljard dollar aan hypotheekobligaties en de zeker 300 miljard dollar aan staatsobligaties die de Fed opkocht, maar toch. Lees verder »

Stuivertje wisselen. Daar heeft de situatie veel van weg waarin Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank (ECB) en zijn Amerikaanse tegenhanger Ben Bernanke van het Amerikaanse Stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, verzeild zijn geraakt. Waar Trichet de afgelopen maanden keer op keer alle zeilen bij moest zetten om zorgen over een implosie van de eurozone weg te nemen, is het nu Bernanke die onder vuur ligt.

Trichet kon gisteren op zijn maandelijkse persconferentie naar aanleiding van het rentebesluit van de ECB gerust zijn. De Europese economie doet het in het derde kwartaal tot nu toe beter dan verwacht, zei hij.  Ook de beschikbare economische data over het tweede kwartaal suggereert volgens Trichet “een versterking van de economische activiteit”.

De optimistische woorden van Trichet versterken het beeld dat de grootste angst voor een Europese schuldencrisis achter de rug is. Gisteren werd eveneens bekend dat de ECB en het IMF hun twee weken durende controle van de Griekse begrotingsplannen positief hebben afgerond. Griekenland ligt op schema wat betreft de bezuinigingen die nodig zijn om de economie van het land er weer bovenop te helpen, maar is er nog niet. Desalniettemin wordt verwacht dat de Grieken op 13 september toegang krijgen tot een tweede tranche van 9 miljard euro van de totale lening van 110 miljard euro die de eurolanden het het IMF voor hen reserveerden. Lees verder »

De Duitse bondskanselier Angela Merkel is het slimste meisje van de klas gebleken met haar conjunctuurpolitiek. Duitsland komt sterk uit de recessie. Maar is het herstel blijvend?

Het was maandenlang een treurig gezicht, de opgelegde containerschepen in Duitse havensteden als Bremen en Hamburg, schrijft correspondent Joost van der Vaart vandaag in een achtergrondartikel over de Duitse economie in NRC Handelsblad. Minder handel, minder scheepvaart. De motor van de Duitse economie, de export, was abrupt stilgevallen. (Lees het complete artikel vandaag in de papieren krant of in de digitale editie)

Oorzaak: de kredietcrisis en de gevolgen daarvan. Maar inmiddels varen de boten weer. De export trekt aan. Het Duitse bedrijfsleven laat weer uitstekende cijfers zien.

Lees verder »