Angela Merkels gezicht betrok gisteren zichtbaar toen Christian Wulff, haar kandidaat voor het Duitse presidentschap, in de eerste stemming geen absolute meerderheid kreeg in de Bondsvergadering. Pas in de derde stemronde werd Wulff gekozen.

Het gaat niet goed met Merkels centrum-rechtse coalitie van CDU en FDP. De bondskanselier beleeft binnenlands-politiek gezien ook geen goede eurocrisis. Commentatoren weten het eerdere verlies van CDU en FDP in deelstaatsverkiezingen in Noordrijn-Westfalen voor een groot deel aan de Europese financiële steun voor Griekenland, die in Duitsland zeer impopulair is. Overigens is de eurocrisis maar één reden voor de impopulariteit van de regering-Merkel. Al voordat het Griekse drama zich eind vorig jaar ontvouwde, kampte de coalitie met verdeeldheid en onderlinge strijd. Meerdere dossiers leiden tot problemen, waaronder atoomenergie en de gezondheidszorg.

En toch, ondanks de zwakte van het kabinet-Merkel, ervaren Duitslands Europese partners het land momenteel eerder als te sterk dan als te zwak. Ulrike Guérot, analist bij de denktank European Council on Foreign Relations, schreef gisteren op de Opiniepagina van NRC Handelsblad het volgende over de Frans-Duitse relatie:

“De machtsverhouding is verschoven en wel ten gunste van Duitsland. De Fransen voelen dat en zijn nerveus en geïrriteerd. Zelden zijn de Fransen zo achter de Duitsers aangehold als tijdens de actuele eurocrisis en zelden hebben de Duitsers zo duidelijk laten merken dat zij het zijn die de toon zetten in Europa”.

“Dat Nicolas Sarkozy de semantische discussie om de zogenaamde ‘Europese economische regering’ heeft gewonnen, is dan niet relevant. Angela Merkel heeft de term geaccepteerd en alles gaat verder toch zoals Duitsland het wil”

De Duitse eigengereidheid in de eurocrisis is onder meer zichtbaar geweest in het wekenlang traineren van het hulppakket voor Griekenland; het eenzijdige verbod van Berlijn op naked short selling ; en de koppigheid waarmee het land nu grote bezuinigingen doorvoert, ondanks het feit dat veel commentatoren dit schadelijk vinden voor de Europese economie.

Hoe valt dit te rijmen – binnenlands-politieke zwakte en buitenlands-politieke assertiviteit? Katinka Barysch, analist bij het Londense Centre for European reform, meent in dit artikel () dat het één deels met het ander te maken heeft.

“[Merkel’s] populist short-term reaction to the eurozone crisis is a further sign of political weakness. Knowing that she could not sell the two eurozone bail-out packages to her parliament and voters in the name of European solidarity, she decided to portray the euro crisis as a battle of financial markets against governments. ‘Speculators’ are even less popular in Germany than profligate South European governments. Hence the illthought out and ineffective unilateral ban on naked short-selling and the urgency with which the German government has pushed for an international banking levy, a tax on financial transactions and tougher rules on hedge funds and other investment vehicles.”

Barysch wijst in het artikel overigens ook op een veranderend publiek klimaat in Duitsland met betrekking tot de Europese samenwerking. De Duitse pers wordt steeds minder pro-Europees, en zelfs eurosceptisch. De Bild-Zeitung, de grootste krant van Duitsland, voerde een hevige campagne tegen steun aan Griekenland. Daar moet Merkel rekening mee houden.

“For over 40 years, Germany’s newspaper editors, radio reporters and TV presenters were almost uniformly pro-European. Many are now asking questions about Germany’s membership of the euro and the EU that were previously unthinkable. Perhaps a proper European debate was overdue in Germany. But it starts at a time when the eurozone crisis has whipped up a nasty sense of public indignation.”

Maar aan de andere kant had de Bondskanselier de campagne van de populistische Bild-Zeitung beter tegenwicht kunnen bieden als ze een krachtiger regering had geleid:

“The lack of political leadership on the Greek bail-out left the media free to set the tone of the debate.”

Het blijft natuurlijk zeer de vraag of Merkel in de eurocrisis andere posities had betrokken als ze minder problemen ‘thuis’ had gehad. Die posities komen ook zeker voort uit fundamentele inhoudelijke overwegingen. Maar met het voortdurende gerommel in de coalitie loopt Merkel het risico dat ook haar Europese optreden een stuurloze indruk wekt. Had Merkel binnenlands-politiek sterker gestaan, dan had ze meer gewicht gehad om de Duitse koers rustiger uit te zetten – en beter uit le leggen.

Dit blog is geschreven door NRC-redacteur Mark Beunderman

Dit verhaal is geplaatst op donderdag 1 juli 2010 om 12:07 uur.