Een dubbele dip of een worteltekeneconomie
Halverwege het jaar hangt de term al een paar maanden boven de markt: dubbele-dip. Aan het begin van het jaar leek de economie goed uit de recessie te komen. Op de beurs vond een heuse rally plaats.
Natuurlijk, ook toen waren er al genoeg economen die waarschuwden voor een W-vormige recessie. Zodra de effecten van de grootschalige steun van overheden uitgewerkt zou zijn, zou de economie kunnen terugvallen, was het argument.
Maar toch. De economie herstelde aardig. Handel trok aan. Groeiramingen waren weer positief. Tot in mei de eurocrisis toesloeg. De AEX daalde fors.
De vraag of de Nederlandse en Europese economie blijft groeien, lijkt nu nog meer van belang. Volgens FT-columnist Martin Wolf is economische groei voor eurzoneleden een vereiste om fiscale stabiliteit te creëren en uit de eurocrisis te komen. Dit geldt volgens Wolf vooral voor de Zuid-Europese landen die in het vizier zijn gekomen van speculanten. In een debat met Willem Buiter, de Nederlands-Britse hoofdeconoom can Citigroup, zei Wolf:
In order for peripheral countries to see a return to fiscal stability, they must first see a return to growth. This growth must come from improved competitiveness, triggering higher export.
Een dubbele-dip zou dus roet in het eten gooien. Maar wat is de kans hier op?
Eerst een paar signalen die er op kunnen duiden dat de economie vertraagt. Vermogensbeheerder Schroders signaleert dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden van investeringen die duiden op herstel, naar risico-mijdende investeringen die duiden op een terugval:
[...] Recession trades have come to the fore. For example, gold and investment grade bonds have performed relatively well, whilst cyclical assets like industrial metals have underperformed. So effectively the markets are behaving as if we have gone back a phase into recession – a move consisten with fears about growth and a double dip.
De analisten van Schroders zeggen wel dat ze deze tendens over done vinden.
Voor de eurozone waarschuwt Schroders dat de hogere premies op staatsobligaties ook een nadelig effect voor het bedrijfsleven kan hebben. Bedrijven lenen, volgens de vermogensbeheerder, tegen een tarief dat bestaat uit een bedrijfsrisicopremie boven op rente van de staatsobligatie van dat land.
Towards the end of May, we began to see sign of stress emerge as The London Interbank Offered Rate spreads began to widen once again. Fear over solvency of European banks was back in the focus, which led the market to ask for higher yields in exchange for lendings to these banks. [...] The cost of private funding from debt markets rose significantly over the period.
Als het bedrijven meer geld kost om te lenen, zullen ze minder investeren, minder mensen aannemen en dat kan economische groei remmen, is de logica.
Zakenbank Golman Sachs publiceerde deze week een rapport over hun Global Leading Indicator, een meetinstrument waar verschillende indicatoren, zoals consumentenvertrouwen, de Baltic Dry Index, wereldwijde productiecijfers en exportcijfers, worden meegewogen. De curve van de GLI laat een duidelijk herstel zien na de Grote Recessie, maar sinds maart daalt de GLI weer licht.
Analisten van Goldman Sachs schrijven: ”We have been highlighting for some time now that the [...] Global Leading Indicator was indicating some slowing in momentum.” En die trend zette de afgelopen maande door aldus Goldman Sachs. ”This suggests that the pace of industrial growth is set to decelerate, although from very high levels, an outcome that would be consistent with our GDP forecasts.”
Toch waarschuwt Schroders noch Goldman Sachs direct een recessie.
Schroders stelt dat een goedkopere euro Europese export ten goede komt. De vermogensbeheerder denkt dat dit erg belangrijk kan zijn in het in stand houden van economische groei. Schroders plaatst wel de kanttekening dat niet alle eurolanden hier evenveel van zullen profiteren.
Goldman Sach schrijft dat gezien de snelheid waarmee de economie herstelde, een vertraging onvermijdelijk is. Dat betekent niet direct een recessie:
Markets are increasingly focused on what this kind of slowing in momentum will mean. As usual at this point in the cycle, the key issue is the extent of deceleration. The acceleration phase in recovery inevitably ends and that point was always likely to come in 2010H1. But, as we show once again, while that shift means a more moderate picture for risk assets, the deceleration is generally only a clear negative event if the slowdown is severe. Although our US forecast is still firmly below consensus, our global forecast does not envisage a sharp slowdown.
Toch zijn er enkele donkere wolken. Dit jaar stimuleren overheden nog hun economie door een expansief begrotingsbeleid te voeren. Volgend jaar gaat dat veranderen, laat Schroders zien op basis van cijfers van het Internationaal Monetair Fonds.
Dit zou kunnen resulteren in een worteltekeneconomie, na een recessie komt economische herstel dat snel begint, maar daarna afzwakt.
Wat denkt u? Is een dubbele dip aanstaande, zoals beleggingspatronen doen geloven? Of krijgen we te maken met een groeivertraging, wat niet meer dan normaal is na het herstel van de afgelopen maanden?
Abonneer je hier op de
vrijdag 2 juli 2010, 15:56 uur
Steeds somberder worden de economen over de wereldcrisis.
En dat terwijl zij een klein jaar geleden nog smalend lachten, omdat Nederland er zo goed bijstond.
In 1990 zei emiritus hoogleraar McMurthy dat de wereldeconomie -sprekend in metaforen – verkankerd was.
Natuurlijk werd hij als psycholoog niet gehoord door economen.
Die dubble dip komt er zeker aan.
McMurthy had volkomen gelijk met zijn vergelijking durf ik te zeggen als gewezen kanker-researcher.
vrijdag 2 juli 2010, 20:29 uur
ik denk dat er zeker een dip komt, maar dan een hele diepe en lange……….
vrijdag 2 juli 2010, 21:10 uur
1. NL ligt helaas in het werelddeel met het slechtste econ. perspectief.
2. Wat opvalt is dat nu mn die landen nog op het randje zitten die het hardste stimuleren (de EU en de US).
3. Structurele groei van de wereldeconomie wordt lager dan pre crisis door de deleveraging. Veel pre crisis groei werd zowel bij particulieren als bij overheid door lenen gerealiseerd, dat is na deze crisis grotendeels voorbij.
4. In Europa is dan verder nog het probleem dat het Zuiden nog wel een jaar of 5 nodig zal hebben om uberhaupt weer op pre crisis niveau te komen laat staan te groeien.
5. Deze landen zijn simpel niet concurrerend, eerst zal of de rest van de wereld 30/40% moeten groeien of daar de moeten de lonen met zo’n percentage naar beneden. Wie gaat nu 2000Euro p.m voor een Griek betalen als hij voor 10% daarvan een Chinees aan het werk heeft, terwijl de transportkosten niet veel zullen verschillen naar het rijke NW.
6. Groei in NL zal hierdoor ook beperken.
7. Op zich heeft NL ook te hoge lonen en een te hoog kostpeil, maar zal een van de koplopers van de EU zijn (dat is econ gezien echter wel de 2de of 3de divisie). Dit komt mn ook door de goede ligging en banden met Duitsland.
8. Problemen waar NL mee te kampen zal krijgen zijn oa veroudering bevolking en zowiezo uitkeringen.
9. Er kan dan wel een stijging in GDP zijn maar als dat uitgegeven moet worden aan ouderen en gezondheidszorg en uitkeringen, heeft de normale burger daar niet zoveel aan.
10. Imho is een van de manieren om de koopkracht van de gewone burger op peil te houden een kleinere en effuicientere overheid. Of men dit wil en zo ja of dit dan te realiseren is, is de vraag.
11. Wel kan er nog van alles verkeerd gaan een 2de huizencrisis in de US of een in Europa of de Europese banken zijn de meest voor de handliggende zorggebieden.
12. Dus waarschijnlijk mondiaal groeivertraging (al kan de US ook niet door blijven gaan met lenen)maar in de EU als geheel een dip of met wat geluk een dipje, waarbij het in NL aanzienlijk minder ‘dipped’ dan in de rest van Europa en met een beetje geluk helemaal niet.
14.Wel heb ik zorgen om de koopkracht van de gewone burger, lonen (midden en mn lagere) niet echt concurrerend; staatsaflossingen en veroudering en een grote inefficiente overheid zorgen waarschijnlijk voor weinig mogelijkheid voor belastingverlaging en weinig loonstijgingen.
15. Ook zal de structurele werkloosheid toenemen door de loonkosten (alleen niet verplaatsbare banen zullen overblijven) en een steeds grotere groep slecht of in ieder geval onder opgeleide immigranten. Met ook structureel weer meer uitkeringen en dus opwaartse druk op de belastingtarieven.
zaterdag 3 juli 2010, 08:51 uur
Enigszins tot mijn verbazing zag ik dat mijn reactie werd geplaatst, want vorige inzendingen haalden het niet.
Was het een slippertje van de redactie of wordt het langzamerhand duidelijk dat de crisis alleen maar groter wordt?
Natuurlijk werd ik in 1981 voor gek versleten toen ik als “statusloos” chirurgje in het gat Winschoten op een wereldcongresje alternatieve geneeskunde in Utrecht mijn angst van zien met een lezing ” cancer, its economy” publiekelijk maakte.
Het ging ons immers meer dan voor de wind.
“Schade en schande” viel mij ten deel uit de hoek van de journalistieke wereld, waarna de Staat en de KNMG zich ermee gingen bemoeien.
En zoals de volksgezegde luidt “Door schade en schande wijs” was het wel die verkettering die mij prikkelde om verder te zoeken.
De tijdgeest werkte in mijn voordeel en nog steeds ben ik maar een ex-dokter zonder titelaturen geen econoom naar wil of kan luisteren.
Op RTLZ probeerde ik met reacties op economen een tipje van de sluier op te lichten en het gevolg was … “ik werd geband”.
Een van de in mijn ogen realistisch bezorgde collumnisten Prof.Tissen probeerde ik persoonlijk te benaderen.
Was dat de banning op RTLZ?
Ik weet het niet en zal het nooit weten, maar zijn laatste twee collums van de afgelopen week maakten wel duidelijk dat ik niet tegen dovemansoren had gepraat.
Zou er nog een moment komen dat de jourmalistieke wereld mij opnieuw probeert te benaderen als gemonddode wetenschapper?
Ik vrees dat angst voor de realiteit hen ver weg houdt totdat het kalf verdronken is.
Misschien dat dit artikeltje de NRC-redactie toch even achter de oren doet krabben.
http://www.vkblog.nl/bericht/322463/De_zin_van_evolutie_voor_kosmisch_welzijn
zaterdag 3 juli 2010, 08:51 uur
Two Competing Visions of a European Economy
http://www.nytimes.com/2010/07/02/world/europe/02brussels.html?ref=europe
zaterdag 3 juli 2010, 15:01 uur
@ Niek Heering
Grappig Niek dat je ons liet meedelen met “the American vision”.
Maar vraagt U zich niet af of in Amerika zelf die crisis is ingeluid?
Is Amerika niet het land wat overal tweedracht probeert te zaaien om de macht?
Is onze democratie niet zo’n methode van tweedracht zaaien wat Amerika overal ter wereld probeert te introduceren …geweldloos of met geweld?
Ik ben bepaald geen complot-denker.
Ik was maar gewoon medisch wetenschapper die zich afvroeg of wij als dokter misschien verkeerd bezig waren, want … het is toch belachelijk dat de ziekte-incidence steeg met het aantal dokters.
Kortgeleden kreeg ik van een vriend de complot theorie van onderzoeksjournalist Stuivenberg in boekvorm De Boogyeman.
Al zou er maar de helft van waar zijn dan is het toch gruwelijk om dit te weten.
En dit artikel gaat weer over tweedracht in Europa.
Toeval?
maandag 5 juli 2010, 00:35 uur
De wereldecon0mie is verkankerd, want sinds 1963 verankerd (aan de oliedollar)
http://1963.worltd.com
maandag 5 juli 2010, 10:58 uur
[...] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Melle Garschagen, Jeroen Last. Jeroen Last heeft gezegd: Dubbele dip http://bit.ly/aX35GQ [...]