Waar zijn ze in Basel mee bezig? Een stevig pakket aan regels om het toezicht op de banken te verbeteren, Basel III gedoopt, kwam eerder deze week in afgezwakte vorm naar buiten. De toezichthouders verenigd in het Basels comité van bankentoezichthouders hadden na rijp beraad de scherpe randjes er vanaf gehaald (zie ook dit artikel).

De afzwakking van de regels werd door de markten enthousiast onthaald. Koersen van bankaandelen spoten omhoog op dinsdag.

Basel knabbelde wat af van de eisen die oorspronkelijk gesteld werden aan het kapitaal dat als buffer mag gelden voor banken, het versoepelde de voorwaarden voor het aanhouden van de liquiditeit en het schoof wat met de invoeringsdatum van de nieuwe regels.

Ook de leverage-ratio (de maximale verhouding tussen eigen en vreemd vermogen) viel mee. Banken hadden rekening gehouden met een ratio van 4 procent, maar Basel zette hem op 3. Nu komt alleen een enkele Europese bank nog enigszins in de problemen, de rest slaagt al met vlag en wimpel, zoals uit onderstaand grafiekje blijkt:

Lees verder »

Functionarissen van het IMF en de ECB op bezoek in Athene om te kijken hoe het staat met de bezuinigingen. (Foto AP)

Het rapport van het Internationaal Monetair Fonds over de eurozone haalde vorig week kort het nieuws. Er werd vooral gewezen op de kritiek die de economen van het IMF hadden op de stresstests. De proeven moesten vooral transparanter. Ook zouden volgens het IMF meer Europese banken onderworpen moeten worden aan de tests.

Maar de inhoud van het rapport kreeg vorige week weinig aandacht. Nu het meeste over de stresstests bekend is, is daar wel tijd voor.

De conclusies van het IMF zijn vrij somber.

Na de Grote Recessie krabbelde Europa maar moeizaam op, constateert het IMF. Dit kwam vooral door het schandaal in Griekenland, toen bleek dat er gesjoemeld was met de cijfers en het begrotingstekort veel hoger uitviel dan verwacht. Die vertrouwenscrisis breidde volgens de economen snel uit naar andere Europese landen.
Lees verder »

De feiten lijken bekend: slechts 7 van de 91 Europese banken hebben niet voldoende kernkapitaal (tier-1) om een volgende recessie te doorstaan. Toch zijn er een paar losse eindjes:

• 91 Europese banken moeten de scenario’s verplicht testen. In Nederland waren dit ABN Amro, ING, Rabobank en SNS Bank. Dit zijn blijkbaar de belangrijke Europese systeembanken en belangrijke nationale kredietverlenende instanties. Volgens de eisen moest ieder EU- land in ieder geval 50 procent van de bankenmarkt (gemeten aan total assets)  onderwerpen aan de proeven. In Nederland vertegenwoordigen de geteste banken 75 procent van de markt. De kleinere, en blijkbaar minder belangrijke banken, NIBC en Van Lanschot besloten vrijwillig mee te doen aan de tests. Bij de verplichte banken werkte toezichthouder De Nederlandsche Bank nauw samen met de banken bij de tests. De banken zelf voerden de proeven uit, maar stonden onder constant toezicht van DNB. Hierdoor vergde het testen enkele weken. Bij NIBC en Van Lanschot zal hoogstwaarschijnlijk veel minder overleg hebben plaatsgevonden. De twee banken hebben vandaag wel gemeld dat zij met vlag en wimpel zijn geslaagd. Lees verder »

Werkzaamheden aan de euro bij de ECB in Frankfurt (Foto Bloomberg)

Al sinds de herfst van 2008 woedt een hevig debat over de rol van overheden in het aanjagen van de economie. Het is een mondiale discussie, die in fora als de G20, op opiniepagina’s en op blogs wordt gevoerd. Deze week organiseert de Financial Times op zijn opiniepagina the austerity debate, waarin de Britse economisch historicus Niall Ferguson bijvoorbeeld gisteren gehakt maakte van de hedendaagse Keynesianen: ‘Today’s Keynesians have learnt nothing’.

De laatste maanden richt zich het internationale debat ook op een andere cruciale speler in de kredietcrisis: de centrale banken. De centrale banken, niet het minst de Europese Centrale Bank (ECB), laten zich voorstaan op hun degelijkheid (zo niet saaiheid) en hun onafhankelijkheid. Geheel in de geest van de Bundesbank en De Nederlandsche Bank richt is één doelstelling overheersend: prijsstabiliteit.

Gemeten tegen die achtergrond zijn centrale bankiers tijdens de laatste tijd een ´flamboyant bunch´ geweest, merkt The Economist op in een commentaar deze week. Ze verlaagden de rente tot vrijwel nul, kochten staatsobligaties op en leenden tegen gunstige voorwaarden aan particuliere banken. Allemaal om de gevolgen van de krediet- en schuldencrisis te verzachten.

Maar met deze activistische houding van de centrale banken begon tevens de controverse. Na de aankondiging van de ECB op 9 mei dat zij staatsobligaties van mediterrane landen met begrotingsproblemen zou opkopen, verklaarde het Duitse lid van de bestuursraad van de ECB, Axel Weber, publiekelijk dat hij tegen dit besluit had gestemd (wat hem wel eens het duur kan komen te staan wat betreft zijn kandidatuur voor het ECB-voorzitterschap .

Ook de rentepolitiek van de centrale banken staat ter discussie. Dit is de vraag: moeten de rentestanden zo historisch laag blijven als ze zijn (hetgeen betekent: 1 procent voor de belangrijkste ECB-rente)? Lees verder »

Nout Wellink (Foto Roel Rozenburg)

Wellink for president. Het zou volgens De Amerikaanse econoom Melvin Krauss zo maar kunnen. President van de Europese Centrale Bank wel te verstaan. Op de opiniepagina van NRC Handelsblad (ook te lezen via de digitale editie) schrijft Krauss dat de kansen van Axel Weber, de president van de Duitse Centrale Bank, aanzienlijk zijn gedaald.

Weber heeft zichzelf in de voet geschoten door in mei tegen het ECB-besluit te stemmen om staatsobligaties in te kopen en daar over uit de school te klappen.

Krauss: De raad vatte het op als een persoonlijke belediging, niet alleen van Trichet, maar ook van ieder lid van de raad dat vóór het programma had gestemd. Dat zal niet snel vergeten worden.

Nu er geen gedoodverfde troonopvolger is voor Jean-Claude Trichet, die in de loop van volgend jaar aftreedt, stijgen volgens Krauss de kansen voor de Nederlander Wellink. Volgens Krauss is hij gezaghebbend (voorzitter van Basels Comité), collegiaal en een uitstekende compromiskandidaat.

Wellink wordt dus wellicht genoemd. Maar hij is zeker niet de enige kandidaat. Hieronder een kort overzicht van zijn mogelijke concurrenten:

Mario Draghi: Oud-bankier voor de Wereldbank en Goldman Sachs.  Al ruim vier jaar president van de Italiaanse Centrale Bank. Geniet aanzien door zijn rol als voorzitter van het Financial Stability Board, een club van centrale banken. Zijn nationaliteit is een nadeel. Italië is een van de i’s in PIIGS, de groep landen met excessief hoge schulden die de afgelopen maanden de stabiliteit van de euro in gevaar bracht. De Financial Times schreef vorige maand dat het voor de Duitse bondskanselier Merkel moeilijk kan zijn een Italiaanse kandidaat te steunen.

Lees verder »

Geld op straat na een ongeluk met een geldauto in Italië (Foto AP)

Het was voor het Franse persagentschap AFP een reden om een spoedbericht de wereld in te sturen: de euro is 1,30 dollar waard, het hoogste punt sinds begin mei.

Sinds de Grieken eind vorig jaar bekendmaakten dat er gesjoemeld was en dat het begrotingstekort niet 6 maar 12 procent bedroeg, is de euro in een glijvlucht geraakt. Op 26 november was een euro nog 1,51 dollar waard. Dik zes maanden later, op 8 juni, was een euro 1,19 dollar waard, een daling van 22 procent.

Vanaf dat dieptepunt op 8 juni is de euro weer met bijna 10 procent gestegen.  Hoe komt dat?

(bron: XE Converter)

Lees verder »

Foto Peter Hilz

De eurocrisis is goed voor paprikatelers. Dat schrijft ING in een analyse van de agrarische sector.

Over paprika’s: De export naar landen buiten de eurozone – met de VS en Rusland als uitschieters – verdubbelde in de eerste vier maanden van 2010. Maar ook naar Duitsland werd door Nederlandse bedrijven 30 procent meer uitgevoerd, tegen gunstige prijzen.

De gunstige handel komt volgens ING voor een belangrijk deel door ”de forse verzwakking van de euro ten opzichte van de dollar.” ING-economen Henk van den Brink en Cor Bruns schrijven:

De eurocrisis en begrotingsombuigingen beperken het economisch herstel in Europa. De agrarische sector onttrekt zich aan deze malaise. De meeste subsectoren zijn sterk exportgericht en de uitvoervolumes hebben zich hersteld. Sectoren die uitvoeren naar landen buiten de eurozone profiteren van de verzwakte euro.

Natuurlijk spelen ook ander factoren een rol. Zoals kou. Door de strenge winter in Europa leverde de paprika-oogst in Spanje minder op, stellen de ING-economen. En dat is weer goed voor, onder meer, het Nederlandse Westland. Ook de uitvoer van Nederlandse tomaten profiteerde van de Spaanse kou.

Lees verder »

Europese vlaggen voor het Commissiegebouw in Brussel (Foto AP)

Stelt u het eens voor: de eurozone wordt onhoudbaar. Aanhoudende stakingen en massademonstraties doen politici in Griekenland, Spanje en Portugal zwichten. Ze schrappen delen van de grootschalige bezuinigingsplannen. De markt straft het gedrag en de koers van de euro keldert. In het holst van de nacht op het zoveelste Europese crisisberaad  gebeurt het onvermijdelijke: bondskanselier Merkel kondigt de herinvoering van de D-Mark aan.

De grootste economie van Europa trekt zich terug uit de euro, de meest verregaande en ambitieuze vorm van samenwerking binnen de Unie.  Nog voor de zon opkomt boven het Schumanplein in Brussel is de eurozone uiteengevallen.

Wat zouden de consequenties voor de Europese economie zijn? Het is nog louter een denkexercitie, maar economen zijn er wel mee bezig.
Vorige week concludeerde ING dat de gevolgen vrij rampzalig zouden zijn. Toch zijn er ook positievere voorspellingen. Misschien niet geheel toevallig komen die uit Britse hoek. Afgelopen weekend publiceerde consultancybedrijf CapitalEconomics een opmerkelijk rapport, onder leiding van econoom Roger Bootle.

Lees verder »

Klaus Regling

Eind van de maand zal het functioneren, het Europese noodfonds waarvan de oprichters hopen dat het nooit gebruikt hoeft te worden. De Duitse baas van deze nieuwe European Financial Stability Facility (EFSF) Klaus Regling  is er vandaag in The Financial Times,  The Wall Street Journal en  Frankfurter Allgemeine behoorlijk zelfverzekerd over. Ook al heeft Slowakije, als enige land, nog niet ingestemd. En hij weet ook te melden dat het in augustus de felbegeerde triple A-rating zal krijgen, waardoor het goedkoper geld kan lenen. Ondanks het feit dat de meeste Europese landen die het EFSF financieren zelf helemaal geen triple A-rating hebben.

Dat kan, net als met beleggingsinstrumenten die ten grondslag lagen aan de kredietcrisis, doordat het een zogeheten structured vehicle is. Een complexe constructie, die nu ook veel kritiek krijgt. Hebben de Europeanen dan niets geleerd van de crisis? Maar daarover zo meer.

Eerst dat EFSF. Dat moet landen te hulp kunnen schieten die hun staatsschuld niet meer gefinancierd krijgen. Alleen als ze er steun van trekken, krijgen ze wel zware voorwaarden opgelegd om hun economie te hervormen die zijn opgesteld door het Internationale Monetaire Fonds. Ook zullen ze een opslag moeten betalen die de kas van het fonds moet vullen. De Europese landen verzonnen dit fonds als crisisinstrument in maart, toen de financiële markten na de noodoperatie voor Griekenland in paniek raakten dat ook Spanje en Portugal hun staatsschulden niet meer op zouden kunnen brengen.

Lees verder »

Het hoofdkantoor van Profumos Unicredit in Milaan. (Foto Bloomberg)

Een reddingsfonds voor banken door banken. Dat is volgens Alessandro Profumo, bestuursvoorzitter van de Italiaanse bank UniCredit, wenselijker dan belastingbetalers die banken helpen. En het is helemaal beter dan banken belasten. Dat schrijft Profumo vandaag in een ingezonden stuk in de Financial Times (die naar de drukker ging voor het einde van de WK-finale en een oase is voor lezers die berichten over de nederlaag willen ontwijken).

Dit schrijft Profumo:

With voluntary contributions from the large European cross-border banks – say, the top 20 – a European recovery fund could accumulate a significant amount of risk capital (€20bn) over a few years. [...] The fund would intervene only if European authorities such as the cross-border Stability Group or, in future, the planned pan-European regulator, judges that a bank needs support. It might also replace the management with special administrators. It would not be a resolution fund. It would provide specific guarantees to support ailing banks to issue secured notes. [..] The option for authorities to use the fund to stabilise one or a few large, ailing banks could assure the market that a crisis could be contained at an early stage. The fund would not require a contribution from member states or European authorities. Lees verder »