Net als de meeste journalisten ben ik een nieuwsjunk. Even geveld door een longontsteking lig ik naast de laptop in een met kranten bezaaid bed te luisteren naar Radio 1, uit gewoonte. Ondanks mijn verslaving aan nieuws overvalt mij de laatste tijd – en dit staat los van mijn toevallige fysieke conditie – steeds vaker de vraag: waarom moet ik dit allemaal weten? Waarom moet ik weten van het kindermisbruik op Amsterdamse kinderdagverblijven? Die ouders ja, justitie ja, maar ik? Wat gaat het mij aan? De laptop gaat dicht, de radio uit, een cd op met muziek van Alphons Diepenbrock.

Lees verder »

Trouwen in gemeenschap van goederen – nog altijd de norm in Nederland – is een traditie die sinds de zeventiende eeuw wordt gekoesterd. Het zou de belichaming zijn van de ultieme lotsverbondenheid van huwelijkspartners. Onzin natuurlijk: grondeigenaars, kooplieden en andere bezitters trouwen vanouds onder huwelijkse voorwaarden. Bankroetiers hebben doorgaans hun privévermogen op naam van hun huwelijkspartner staan. Met liefde of romantiek heeft het huwelijksrecht nooit iets te maken gehad. Wel met ongelijkheid en economische afhankelijkheid.

Lees verder »

Ik vind het wel begrijpelijk dat oud-politicus Frits Bolkestein het opneemt voor zijn geradicaliseerde leerling en bewonderaar Wilders – terecht spreekt hij er schande van dat die man nooit zonder beveiliging de straat op kan – maar onbegrijpelijk is dat hij het nooit kan opbrengen de hand in eigen boezem te steken.

Hij ziet niet in dat het de superioriteitswaan is die een hypotheek heeft gelegd op het geestelijke klimaat

Tijdens een vorige week door het Nexus-instituut georganiseerd debat moesten zijn generatiegenoten Lubbers, Kok en Van Mierlo het ontgelden. „Als we in de jaren 90 strenger waren geweest, hadden we de problemen van nu niet gehad. Dan was Wilders er waarschijnlijk niet eens geweest. Maar Lubbers, Kok, Van Mierlo hebben zich te veel laten leiden door het idee van de Goede Vreemdeling”, orakelde hij.

Lees verder »

Wat is een politiek proces? Ik denk dan onwillekeurig aan showprocessen in dictaturen en politiestaten. Maar zo eenvoudig is het natuurlijk niet. Ybo Buruma, een bekend strafrechtgeleerde, schrijft in het Nederlands Juristenblad dat een politiek proces in een rechtsstaat toch een eerlijk proces kan en moet zijn. Dit naar aanleiding van de zaak-Wilders.

Buruma onderscheidt twee soorten politieke processen. De eerste categorie gaat over „een gedraging met een politiek oogmerk” van de verdachte. De tweede soort betreft „processen waarin een heersend regime de tegenstander wil criminaliseren”. In het eerste geval staat de gedraging van de verdachte voorop, in het tweede de wil om hem te veroordelen. Volgens Buruma miskende de rechtbank – met succes door de verdediging gewraakt – het politieke karakter van het proces-Wilders. Zo herleefde de schijn (of „de schijn van de mogelijkheid”) dat de rechterlijke macht uit zou zijn „op veroordeling van iemand met andere opvattingen”.

Lees verder »

You red baiters and race haters ain’t a-gonna guide my road

Bob Dylan, 1963

Tot de iconografie van de Amerikaanse Tea Party behoort de afbeelding van president Obama met een Hitlersnor. Niet bijster vindingrijk, maar wel ondubbelzinnig: Obama is de nieuwe Hitler. Hij is namelijk socialist, communist, moslim, in ieder geval geen echte Amerikaan. Waar doet dit me toch aan denken?

In het verkiezingsprogramma van de PVV staat: „Op 4 mei gedenken wij de slachtoffers van het (nationaal) socialisme.” De haakjes moeten het hem doen. Deze poging tot sarcasme is al even weinig origineel als de demagogie van de Tea Party: hier wordt Job Cohen en Emile Roemer tussen haakjes een Hitlersnor opgeplakt.

Lees verder »

Den koning van Hispanje heb ik altijd geëerd. Nou ja, altijd, laat ik zeggen: sinds 1981, toen de Spaanse koning Juan Carlos met zijn gezag over het leger een staatsgreep de kop indrukte en de prille democratie redde. Ik heb toen echte eerbied voor de koning opgevat. Hij was door de fascistische dictator Franco op ondemocratische wijze op de troon gezet, maar vervolgens presideerde hij over het nieuwe Spanje als constitutioneel staatshoofd en bewaker van de democratische procedures.

Zo kreeg de bekende regel uit ons volkslied, waarin Willem van Oranje bij hoog en bij laag ontkent dat hij bij de Opstand van 1568 tegen Spanje zijn feodale trouw aan Philips II had geschonden, voor mij ineens een nieuwe betekenis. Ik vraag me overigens af hoeveel voetbalfans die tijdens de WK-finale Nederland-Spanje beleefd de koning van hun tegenstander bezongen, op de hoogte zijn van deze op het eerste gehoor absurdistische regel uit het Wilhelmus.

Lees verder »

Het gebeurt niet iedere dag dat er uit het buitenland geluiden van ontsteltenis klinken over de toestand bij ons. De moord op Pim Fortuyn en die op Theo van Gogh waren wereldnieuws, maar het commentaar op de voorpagina van Le Monde van afgelopen weekend over de politieke crises in de Lage Landen had geen schokkend incident als aanleiding. Het is de algehele toestand die verbijstering wekt. ‘Malade du populisme’, luidt de diagnose van de Franse krant. Nederland ziek, België ziek. Het is waar en je kunt eraan toevoegen dat Frankrijk zelf ook niet gezond oogt, Italië doodziek is en Duitsland zich niet echt lekker meer voelt.

Lees verder »

Het fascisme is niet dood en de fascisten zijn onuitroeibaar. Deze apodictische stelling is typerend voor het leven en werk van de verzetsman, schrijver, dichter en criminoloog prof. Willem Nagel (1910-1983), pseudoniem J.B. Charles. Morgen, op zijn honderdste geboortedag, verschijnt zijn biografie Het spoor terug, geschreven door socioloog en jurist Kees Schuyt. Ook wordt bij die gelegenheid een symposium gewijd aan Nagel/Charles.

Tijdens de jaren vijftig en zestig, in de gepolariseerde wereld van de Koude Oorlog, schreef J.B. Charles invloedrijke essays, gebundeld in de boze boeken Volg het spoor terug en Van het kleine koude front. Vestdijk noemde hem „de vorm geworden stem van het geweten”. Met protesten tegen voormalige Duitse nazi-generaals die weer hoog te paard zaten in de NAVO en zijn keuze voor de ‘derde weg’ in het Oost-West-conflict kwam hij, de fervente fascistenhater, gevormd door het verzet, lijnrecht tegenover de gevestigde orde te staan. Die werd gepersonifieerd door minister Luns van de Katholieke Volkspartij, de ‘Hese Hufter’.

Lees verder »

De tijd gaat snel en het geheugen is kort. Hoe lang is het alweer geleden dat de kalender 29 juni aanwees? Het lijkt een eeuwigheid. Misschien is het, nu gisteren besprekingen tussen VVD, CDA en PVV zijn begonnen, niet zo gek even terug te gaan naar wat zich die dag afspeelde in de Tweede Kamer. Informateur Uri Rosenthal (VVD) had geconstateerd dat een rechts kabinet niet mogelijk was. Het CDA weigerde met de PVV te praten.

Tijdens het Kamerdebat over Rosenthals eindverslag beargumenteerde fractievoorzitter Verhagen deze weigering als volgt: „Er zijn grote verschillen, ook principieel. Niet alleen op sociaal-economisch gebied, maar met name ten aanzien van de visie op de omgang met elkaar in de samenleving. Er zijn bijvoorbeeld principiële verschillen wat betreft de beginselen van de democratische rechtsstaat. Er moet eerst helderheid zijn over zaken als kopvoddentaks, het verbieden van de Koran en de strijd tegen de islam, die volgens de heer Wilders het kernpunt moeten worden van ons buitenlands beleid. Ik ga niet over zulke zaken marchanderen.”

Lees verder »