Niet de majesteit, maar de politici zijn het probleem
Past onze constitutionele jas bij het huidige Nederland? Naar aanleiding van de uitslag van de verkiezingen in 2006 kwam ik tot de conclusie dat de oude jas heeft afgedaan. Er bestaat een kloof tussen de constitutionele spelregels en de politieke realiteit. Ook in 2006 bracht de uitslag van de verkiezingen een ingewikkelde politieke constellatie voort. Partijen die niet met elkaar konden regeren, werden gedwongen om samen een kabinet te vormen. Het kabinet van ‘samenleven’ kon niet als één team opereren, met alle gevolgen van dien: de verloren jaren van Balkenende IV ten tijde van een ernstige economische crisis.
De verkiezingen van 9 juni 2010 bevestigden wederom mijn opvatting dat we niet meer passen in dit oude conditionele design. Ook deze uitslag leidde tot bijzondere toestanden. Eindelijk lukte het de partijen om een kabinet te vormen, maar er is een probleempje: een meerderheid met één stem. Dit probleem kwam deze week genadeloos naar voren door de perikelen rond het Kamerlid Eric Lucassen (PVV).
RTL Nieuws maakte openbaar dat hij in de jaren negentig van de vorige eeuw door een militaire rechtbank was veroordeeld wegens ontucht. Hier moeten we het woord ontucht nuanceren. Ontucht verwijst volgens het Wetboek van Strafrecht naar een moreel verwerpelijke, seksuele handeling: seks met minderjarigen, gedwongen seks of pogingen daartoe. Ontucht volgens het militaire recht, het geval van Lucassen dus, houdt iets anders in. Het is militairen verboden om liefdesrelaties te hebben met ondergeschikten. De erotische affaire van Lucassen was geheel vrijwillig van aard, zei een betrokkene deze week tegen RTL Nieuws. Desondanks werd Lucassen tot een week voorwaardelijke militaire detentie en een boete van paar honderd gulden veroordeeld. Al met al niet een ernstige overtreding.
Echter, Lucassen melde dit niet bij zijn politieke leider Geert Wilders. Dat is een politieke zonde van de eerste orde, maar Lucassen heeft meer op zijn kerfstok. Recentelijk werd hij beboet wegens baldadigheid in zijn wijk. De maat was vol. Terecht probeerde Wilders hem uit de Kamer te zetten, maar dat kan niet. Wilders is daartoe niet bevoegd. Wie is daartoe bevoegd? De kiezer, maar heeft de kiezer bewust, met voorkeurstemmen, voor deze man gekozen? Nee. De kiezer heeft vooral op Wilders gestemd. Waarom wil Lucassen de Kamer niet verlaten? Volgens alle analisten blijft Lucassen in de Kamer omdat hij de salariëring van Kamerleden prettig vindt. Dit geldt wellicht niet alleen voor Lucassen, maar ook voor andere Kamerleden.
Een paar jaar geleden werd de SP bedonderd door Kamerlid Ali Lazrak. Ook hij had een conflict met zijn politieke leider, niet een inhoudelijk conflict, maar een financieel conflict. Ook Ali zag het salaris van een Kamerlid wel zitten. Hebben Ali en Eric enige vorm van mandaat gekregen van het volk? Nee. Weinig mensen hebben op deze lieden gestemd. Toch beschermt de Grondwet hun positie: ze zijn onaantastbaar omdat ze volksvertegenwoordiger zijn. Het principe is mooi, maar het is in dit geval totale fictie. Moeten we met deze constitutionele fictie doorgaan?
Nee, we moeten deze fictie in overeenstemming brengen met de werkelijkheid. Daarmee kunnen we ook de kloof tussen burger en politiek trachten te dichten. Eigenlijk moet het Nederlandse kiesstelsel worden herzien. Ali, Eric en de rest moeten gewoon een duidelijk, aanwijsbaar mandaat krijgen van de kiezer. Door de regionalisering van het kiesstelsel zullen de kandidaten gedwongen worden om niet fictief, maar met de reële stemmen van burgers te worden gekozen. Kijk naar Duitsland, Amerika of Engeland. Hun kiesstelsels verschillen; desalniettemin hebben ze als uitgangspunt een reëel en niet een fictief volksmandaat. Wie geen reëel mandaat heeft, mag niet worden toegelaten tot het parlement. Het kiesstelsel van Nederland moet worden gewijzigd, voordat we Weimar-achtige trekjes vertonen.
In plaats van het kiesstelsel te herzien, willen PvdA, PVV en een aantal andere fracties de positie van de koningin in de Grondwet wijzigen. Zou de afwezigheid van Beatrix bij de kabinetsformatie een ander kabinet hebben voortgebracht? Haar rol in de formatie behoort tot de ongeschreven constitutionele regels, geen echte regels dus, maar traditie. Wie was en is de echte baas bij de formatie? Het parlement, waar een meerderheid bestond en bestaat voor een minderheidskabinet.
Beatrix heeft een minderheidskabinet met de gedoogsteun van Wilders niet onmogelijk gemaakt. En Job Cohen? Ja, weer gaan we toe naar een extreem gevoelig instituut. Meneer Cohen heeft dit kabinet mogelijk gemaakt door het uitsluiten van een middenkabinet. Tegelijkertijd eiste hij dat de vorming van een rechts kabinet serieus moest worden onderzocht. Dat onderzoek leidde tot de vorming van dit kabinet. Niet de rol van Beatrix, maar de rol van Cohen bij de vorming van dit kabinet moet in de PvdA-kringen aan een kritisch onderzoek worden onderworpen. Dit zal waarschijnlijk gebeuren na de Statenverkiezingen.
Politici moeten over de echte problemen praten. Zij, de politici zelf, vormen die echte problemen. Ik vrees dat een meerderheid van de Kamerleden de kiesdrempel niet kan halen in het geval van een duidelijk regionaal afgebakend mandaat. Daarom willen ze de Nederlandse constitutionele orde niet moderniseren en hervormen. Moderniseren betekent meer democratie en minder regentenpolitiek. Daarom zijn deze Haagse lui ook tegen de gekozen burgemeester. Voorlopig zullen ze in Den Haag geen enkele poging doen om de gekozene en de kiezer dichterbij elkaar te brengen. Als afleidingsmanoeuvre onderwerpen ze het Koningshuis aan een meeslepende discussie en controle.
Als ze oprecht zijn, moeten ze zichzelf aan een ware kiezerscontrole onderwerpen. Mensen denken nu dat er ordinaire zakkenvullers rondlopen in Den Haag. De koningin doet tenminste iets nuttigs. Zij is en blijft onze vorstin. Alleen moet zij durven ook de vorstin te zijn van het rechtse deel van Nederland.
zaterdag 20 november 2010, 22:28 uur
Constitutioneel design, niet: conditioneel design.
1. Een uitstekend voorstel, om in Nederland het Duitse, gemengde kiesstelsel in te voeren! Een combinatie van de voordelen van het representatieve en het districtskiesstelsel, dus zonder de nadelen van beide; zie 3. Verkiezingen in: http://www.publiek-politiek.nl/Info-over-politiek/Europa/Kiesstelsels/Duitsland
2. Dat gezeur van de PvdA over de positie van de koningin begrijp ik ook niet; één van de Amsterdamse PvdA-lui is dan ook tegen: http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Politiek/281607/Ed-van-Thijn-PvdAvoorstel-koningshuis-populistisch.htm?rss=true. Maar juist hij hield in de Eerste Kamer een gekozen burgemeester tegen in 2005.
3. Instituut Cohen: gewoon een oud burgemeester, nu alleen een politicus, die een politieke blunder beging tijdens de formatie door een verkeerde inschatting. Blijkbaar is hij ook voor verdere afbraak van het koningshuis. Zie overigens ook vandaag Opklaringen van Marc Chavannes over dit onderwerp.
zondag 21 november 2010, 00:02 uur
4. Maar het is een goed idee om ook het Duitse soort presidentschap over te nemen als Beatrix ermee ophoudt: een indirekt verkozen president. Niet de direkt verkozen president, zoals in Frankrijk en Italië: te autocratisch, autoritair en dominerend, en vatbaar voor te grote fouten, zoals in Italië en de VS.
dinsdag 23 november 2010, 11:05 uur
” Het kabinet van ‘samenleven’ kon niet als één team opereren”
Blijft leuk, dit mislukte samenbinden.
Voor wat betreft het voorstel van regionalisering van verkiezingen: is wel nodig denk ik, want je verwijzing naar Weimar, de eenmaal gekozen en daarna niet meer te controleren “democratie”, lijkt me terecht: dat is nl de grote klacht de laatste jaren, dat kiezers zich als stemvee behandeld voelen, alleen goed om eens per 4 jaar te stemmen, zelfs het referendum ontnomen.
dinsdag 23 november 2010, 17:50 uur
Je bent fan van Wilders, of je bent het niet. Ellian: “Terecht probeerde Wilders hem (Lucassen) uit de Kamer te zetten, maar dat kan niet”. Wilders ‘probeerde’ dat niet, omdat ook hij weet dat het niet kan. Een verzinsel van Ellian dus, die trouwens niet vermeldt hoe Wilders dat zou hebben geprobeerd.
Wilders kan het probleem Lucassen dus niet oplossen zoals hij dat zou willen en bagatelliseert daarom diens wangedrag. Ellian doet daaraan vrolijk mee. Hij benadrukt het feit dat de seksuele relatie geheel ‘vrijwillig’ was. Dat zal best, maar ben dan consequent en pleit meteen even voor afschaffing van het verbod op dit soort seksuele relaties tussen ‘superieur’ en ondergeschikte. Dan het ‘baldadige’ gedrag. Understatement van het jaar. Lucassen gooide een emmer water over Henk, maakte Ingrid uit voor vette zeug, dreigde door brievenbussen te pissen en intimideerde een bejaarde. Dat is asociaal gedrag van het soort waarvoor je gedwongen een wijk moet worden uitgegooid en heeft niets met baldadigheid te maken. Nu ‘schaamt hij zich’. Jawel. Waarom hebben Wilders en Ellian het niet gewoon over TUIG, een woord dat de lading prima dekt en in de Tweede kamer regelmatig wordt gebruikt?
woensdag 24 november 2010, 13:55 uur
De titel is goed, het stukje wederom van bedroevend slechte kwaliteit. Op geen enkele manier weet Ellian een helder beargumenteerd betoog te schrijven. Fladderend van koningshuis via democratische rechtsprincipes komt hij uiteindelijk terecht bij zijn favoriete onderwerpen: Cohen(bashing) en Wilders(verheerlijking).
De regentenpolitiek waar Ellian kennelijk zo tegen is (en ik in sommige opzichten met hem) komt in Nederland het meest tot uiting in de PVV. Wilders is daar de alleenheerser die zonder contrôle door zijn eigen partij de kandidaten op de lijst gewoon benoemt. Het stemvee loopt er blind achteraan, “leve de vrijheid” scanderend. Daar kan het koningshuis in de verste verte niet aan tippen.
Kan Afshin daar niet eens een stukje over schrijven?
woensdag 24 november 2010, 18:17 uur
De heer Ellian weet natuurlijk wel, dat Cohen bedoelde om te onderzoeken of een rechts meerderheidskabinet mogelijk was en geen minderheidskabinet met een gedoogconstructie. Wat niet weg neemt, dat het geen handige zet was van Cohen.
vrijdag 26 november 2010, 00:51 uur
Ik kan mij vinden in de analyse van het democratisch systeem door Afshin Ellian. In een reactie op een artikel in een andere krant heb ik het volgende geschreven:
Traditionele partijen zullen steeds meer terrein verliezen ten koste van nieuwe partijen. Die nieuwe partijen zullen zich zeer snel gaan gedragen als traditionele partijen, zie het voorbeeld van de PVV die nu al haar eigen ideologie verloochent. Het gevolg van deze ontworteling is een voortdurende stammenstrijd tussen “links” en “rechts”, “conservatief” en “progressief”, “tolerant” en “nationalistisch” etc. Allemaal begrippen die politici gebruiken om een vermeende tegenstelling tussen de eigen aanhangers en de “tegenstanders” te benadrukken. Tegenstellingen die in de “echte wereld” niet bestaan, omdat gelukkig ongeveer 99% van de burgers zich niet vereenzelvigen met welke politieke partij dan ook. Tegenstellingen die politici gebruiken om hun positie (en inkomen) veilig te stellen.
We zien het democratisch gehalte van de politiek steeds verder afnemen. De huidige generatie politici is niet in staat deze afbraak te doorbreken, door een gebrek aan zelfreflectie. Niet alleen binnen de PVV zijn er “klasjes” (zie optreden Geert Tomlow in Pauw en Witteman), maar alle partijen kennen ongetwijfeld hun eigen interne opleiding van veelbelovende talenten. Zij worden geschoold in de partijpolitieke traditie van CDA, VVD etc.
Natuurlijk is het mogelijk dat politici in hun beperkte waarneming het structurele probleem van onze democratie niet zien. Waarschijnlijker is de optie dat ook politici kiezen voor zelfbehoud: een reorganisatie van de democratie kost banen in de eigen gelederen. Om toch de schijn van democratische vernieuwing op te houden wordt gekozen voor een afleidingsmanoeuvre: de rol van de Koningin in de politiek wordt ter discussie gesteld. Hiermee wordt de aandacht van het structurele probleem afgeleid.
In een e-mail aan D66 heb ik onlangs gewezen op de noodzaak een brede maatschappelijke discussie op te starten over de vernieuwing van ons democratisch stelsel. Spijtig genoeg heb ik van de partij die zich het meest met democratische vernieuwing afficheert geen enkele reactie ontvangen op het door mij afgegeven signaal.
Mijn stelling:
In een tijd van individualisering bestaat geen ruimte voor partijpolitiek. Burgers moeten een VOLKSVERTEGENWOORDIGER kunnen kiezen die vooraf duidelijk zijn EIGEN standpunten kenbaar maakt en over zijn EIGEN stemgedrag achteraf aan dezelfde kiezer verantwoording aflegt.
De huidige partijen hebben een partijdiscipline die in communistisch Oost-Europa niet zou misstaan (zie CDA, PVV, VVD waarin “dissident” gedrag niet wordt getolereerd) en zijn onvoldoende democratisch georganiseerd.
Het zou de politici sieren om over hun schaduw heen te stappen en deze fundamentele discussie aan te gaan. De voedingsbodem voor de “Beweging Wilders” zou daardoor een stuk minder vruchtbaar kunnen worden, voor sommigen een welkom neveneffect.
Einde (eigen) citaat. De vergelijking met uw artikel is op een aantal punten treffend.
vrijdag 26 november 2010, 14:07 uur
Seksistische kletspraat!
Afshin, je zegt (en laat in grote oplage drukken: “De erotische affaire van Lucassen was geheel vrijwillig van aard, zei een betrokkene deze week tegen RTL Nieuws. Desondanks werd Lucassen tot een week voorwaardelijke militaire detentie en een boete van paar honderd gulden veroordeeld. Al met al niet een ernstige overtreding.”
Je kunt zelf wel beter weten en ik neem je zeer kwalijk dat je deze doorzichtige voorstelling van ‘vrijwilligheid’ en zgn. ‘erotische affaire’ als onschuldig vermaak tussen twee consenting adults voorstelt.
Of je bent een man die alle beschikbare en moeilijker beschikbare vrouwen (en misschien ook mannen) als vrij te jagen wild beschouwt, of je besodemietert willens en wetens je lezers. De seksuele benaderingen van ondergeschikten die in de opleiding plaatsvonden werden door een aantal opleiders, waaronder Lucassen gepraktiseerd vanuit hun machtspositie. Misschien doet dit in jouw fantasie als pikant en onschuldig voor beide betrokkenen aan. Bij Lucassen cs. is duidelijk vastgesteld dat het om machtsmisbruik ging. De veroordeling en de feiten beperkten zich niet tot een vrijwillige, maar desondanks, niet-toegestane ‘erotische affaire’, maar betroffen systematisch machtsmisbruik van meerderen t.o.v. afhankelijke minderen met als enig doel om seksuele diensten te verkrijgen en met mogelijke sancties als drukmiddel. Doodgewone seksuele intimidatie op de werkplek en bij de krijgsmacht ook nog op gezag van ‘koningin en vaderland’.
Los van het geringe belang dat je misschien aan seksuele intimidatie hecht, spreekt uit jouw woorden een vooroordeel tegenover slachtoffers van seksueel misbruik. Je gaat er immers vanuit, dat als het heeft plaatsgevonden, dat vrijwillig moet zijn geweest, terwijl je heel goed weet dat onderdrukking tot veel ‘vrijwillig’ geaccepteerd misbruik leidt.
Als het om Iran gaat weet je wel wanneer een bekentenis van schuld of verklaring van onschuld in de context van de machtsverhoudingen moet worden gezien.
Het is beschamend dat een hoogleraar op deze wijze met twee maten meet en nog beschamender dat dit als intellectuele wijsheid wordt gepresenteerd.
vrijdag 26 november 2010, 18:14 uur
Ongelooflijk,Ellian, dat u u voordoet als een westerling, als een door de verlichting aangestoken persoon, maar dat u nog nét zo bent als de mensen van uw toenmalige achtergrond!:
” Los van het geringe belang dat je misschien aan seksuele intimidatie hecht, spreekt uit jouw woorden een vooroordeel tegenover slachtoffers van seksueel misbruik. Je gaat er immers vanuit, dat als het heeft plaatsgevonden, dat vrijwillig moet zijn geweest, terwijl je heel goed weet dat onderdrukking tot veel ‘vrijwillig’ geaccepteerd misbruik leidt.
Als het om Iran gaat weet je wel wanneer een bekentenis van schuld of verklaring van onschuld in de context van de machtsverhoudingen moet worden gezien.”
Wat triest, dat uitgesproken ú de vertolker van de mening van de driekwart achterlijke import moet zijn!
(Mijn interpretatie van de woorden van P.Hendriks)
maandag 29 november 2010, 01:27 uur
De nummer 8. serveert hier Afshin Elian toch wel even heel mooi af. Ik vind dan ook dat deze groot gelijk heeft mbt. de ontuchtaanklachten en de dubbele moraal die Afshin lijkt te hanteren. Er is een donders goede reden waarom dat strafbaar is in het leger, en als je de zaak hebt bekeken dan weet je dat hier niet sprake is van vrijwillige liefde maar een heus kartel van officieren die elkaar ”neukpoppen” uitwisselden en dergelijke. Seks onder psychologische druk is ontucht. Het is inderdaad vrij ironisch dat Afschin dit blijkbaar goedkeurt, ondanks zijn dissident zijnde van een land waar men eenzelfde seksuele moraal er op nahoudt.
Er zijn natuurlijk ook nadelen te bedenken voor een meer individualistische structuur, en dat is een bemoeilijking van compromissen sluiten voor een kamermeerderheid. Daarnaast bljift het de vraag of de regentencultuur daadwerkelijk wordt aangepakt wanneer mensen meer op de poppetjes stemmen ipv een partijprogramma. Een voorbeeld kan natuurlijk worden gezocht in de PVV, waarbij er juist op een persoon wordt gestemd en de minste vrijheid zit van alle partijen voor de individuele partijleden.
maandag 29 november 2010, 21:12 uur
Ik vind het jammer dat de strekking van het betoog van de heer Ellian blijkbaar door weinig lezers wordt begrepen. De meeste reacties betreffen het akkefietje met ene Lukassen, terwijl dit slechts als een voorbeeld gezien moet worden van de crisis waarin ons democratisch systeem verkeert. Afshin Ellian maakt hiermee dezelfde fout als de meeste politici: het uitvergroten van een symptoom. Hierdoor wordt de aandacht ten onrechte gevestigd op het ontstane probleem, en niet op de onderliggende oorzaak.
Ik wens Afshin Ellian veel succes bij het aanzwengelen van deze belangrijke discussie, en wil hem zonodig van opbouwende kritiek blijven voorzien.
dinsdag 30 november 2010, 14:06 uur
Bravo P Hendriks!
vrijdag 10 december 2010, 16:26 uur
Beste Liza (12), ook ik vind een discussie over bestuur, volksvertegenwoordiging, democratie en vernieuwing en verantwoordelijkheid wenselijk. Ik zie alleen niet in dat de wijze waarop Afshin Ellian concrete feiten weginterpreteert nuttig voor het gehalte van die discussie.
Voor een open discussie is het een vereiste, dat je je standpunten aan de realiteit toetst. Ook als de politieke opvattingen van Ellian en de zijnen mij niet zinnen, kan ik er met veel respect kennis van nemen en hun kritiek en mijn eigen veronderstellingen toetsen. Maar als het blijft bij halve waarheden en vooringenomenheid, gepaard gaande aan ridiculisering, wordt het moeilijk om een intelligent debat te voeren.
Ellians voorbeeld is niet irrelevant, maar vertegenwoordigt een debatwijze die bij voorbaat uitgaat van het eigen gelijk, ongeacht de feiten.
Kwalijker nog vind ik de wijze waarop Ellian met twee maten meet: Lucassens vergrijp is volgens hem aantoonbaar onbetekenend in de burgermaatschappij, waarbij hij een verklaring van een slachtoffer aanhaalt. Als het gaat om het regime in Teheran redeneert hij wel anders! En terecht overigens.
Ik ben benieuwd naar de opbouwende woorden die Liza in dit verband laat horen. Misschien kan dan het niveau van het debat op een aanvaardbaar peil worden gebracht.
donderdag 6 januari 2011, 22:16 uur
Beste P. Hendriks
Op uw verzoek doe ik nog een poging om de discussie in een positieve richting te sturen. Overigens vrees ik dat dit wel de laatste reactie zal zijn, gezien de onvindbaarheid van de bewuste column.
Natuurlijk deel ik uw zorg over machtsmisbruik op alle terreinen, hetzij in een verhouding van leidinggevende naar ondergeschikte, hetzij in welke andere relatie dan ook. Het relativeren van dergelijke ontoelaatbare gedragingen is zeker niet verstandig van de heer Ellian, zoals ik al eerder heb aangegeven.
We hebben allemaal het recht om fouten te maken of verkeerde conclusies te trekken, zolang we maar blijven openstaan voor de mening en (opbouwende) kritiek van anderen. Ik vind de discussie die de heer Ellian aanzwengelt van een groter belang dan de onhandig uitgewerkte PVV-casus, die alleen als voorbeeld dient. Het gevaar van een ongemeen felle reactie, zoals u die geeft is dat de aandacht van het eigenlijke onderwerp wordt afgeleid. En nogmaals, dat heeft de heer Ellian over zichzelf afgeroepen. Toch jammer dat u eraan bijdraagt dat de discussie een heel andere kant opgaat.
Het is logisch dat discussies verharden. In de media en in de politiek zien we niets anders dan heftige, bijna persoonlijke strijd: we gunnen elkaar amper nog het recht op een eigen mening en verstaan blijkbaar niet meer de kunst van het uitwisselen van voor- en tegenargumenten om onze standpunten toe te lichten.
Een discussie over het democratisch stelsel levert misschien te weinig verbaal spektakel op om interessant te zijn voor de gemiddelde “man/vrouw op straat”. Door het voeren van deze discussie zou ons land wellicht een voortrekkersrol kunnen vervullen bij het marginaliseren van het populisme in Europa. Deze rol past beter bij een zich tolerant en ondernemend noemend Nederland, dan het voortduren ondermijnen van de democratie en solidariteit binnen Europa.