Terug naar de Middeleeuwen
De islam als religie en als cultuur staat ter discussie. Islam is de buurman van Europa. Het is wel een afgedwongen nabuurschap: het leger van de jihad viel met succes Europa aan. Maar met de opheffing van het Ottomaanse rijk ging ook de intellectuele en politieke kennis over de islam ten onder. Daarvoor bestond geen noodzaak meer. Wie Erasmus, Montesquieu en Pascal leest over de islam, valt de enorme kennis op die deze denkers hadden. Overigens is Erasmus enigszins harder en grover over de islam dan Geert Wilders. Wilders vertegenwoordigt een nieuwe benadering. Hij wil de moslims en de islam discrimineren, en dat doet hij niet op basis van xenofobische gedachten, evenmin als antisemiet. Waarom wil hij een aparte behandeling van de islam invoeren?
In een gesprek met Joost Niemöller van HP/De Tijd ontvouwde Wilders zijn islamopvattingen: „Maar ik vind de islam dan eerder een ideologie dan een godsdienst. Ongelijke gevallen moet je niet gelijk behandelen, daar gaat het om voor mij. Dat kan door het afschaffen van het huidige artikel 1 in de Grondwet. Ik wil een nieuw artikel 1, waarin de Leitkultur van het Westen wordt verwoord. Er mogen van mij in Nederland best joodse en christelijke scholen bestaan, maar geen islamitische scholen. In het leger best joodse en christelijke geestelijk verzorgers, maar geen islamitische. Enzovoorts. Ik ben ook tegen de oprichting van islamitische ziekenhuizen. Nu zou dit in principe kunnen. De Koran kan overigens sowieso al afgeschaft worden met het huidige Wetboek van Strafrecht. Daar is geen nieuw artikel 1 voor nodig.”
De islam is in de ogen van Geert Wilders geen religie. Dat is het kernpunt. Het onderscheid dat ik ooit maakte tussen de islam, politieke islam en moslims is in zijn ogen een gekunsteld onderscheid. Ook zou mijn onderscheid tussen de Mekkaanse profeet Mohammed (I) en de Medinestische (Medina) profeet Mohammed (II) niet relevant zijn. Immers, Wilders en zijn geestverwanten zouden dit laatste onderscheid als een nietszeggende categorie zien. Want de aardige Mohammed (I) en de onaardige Mohammed (II) zijn dragers van dezelfde religie die zich, zodra zij de kans krijgt, politiek en juridisch zal manifesteren.
U hebt zeker moslims ontmoet die Bin Laden en het islamitische terrorisme onbegrijpelijk en niet-islamitisch vinden. Zelf weten ze niets van wat Mohammed en zijn familieleden die na hem kwamen, de wereld hebben aangedaan. „Dat is niet onze Mohammed”, zeggen ze. Ze liegen niet, ze spreken de waarheid: de Mohammed van mijn vader en van de meerderheid van de moslims heeft niets met het militarisme, de shari’a en het afhakken van handen te maken. Deze Mohammed is een aardige, Mekkaanse mysticus. Gelukkig dat deze opvatting nog steeds door de meerderheid van de moslims wordt gedeeld. Wat een zaligmakende misvatting! Het neemt niet weg dat zij telkens een reactie moeten formuleren op de oproep van die andere Mohammed (II), de gewelddadige imperialist, de profeet in Medina.
Zijn deze opvattingen van Wilders uniek? Nee. De islam werd tot niet zo lang geleden als een onwaarachtige religie gezien. Blaise Pascal (1623-1662) zag Mohammed niet als een profeet: „Verschil tussen Christus en Mohammed. Mohammed niet voorspeld, Christus wel. Mohammed doodde, Christus liet toe dat de zijnen gedood werden. Mohammed verbood het te lezen; de apostelen droegen op het te lezen. Kortom, de tegenstelling is zo groot, dat waar Mohammed de weg van het succes in menselijke zin koos, Christus er voor koos om menselijk gezien ten onder te gaan.” Dit filosofisch voorbeeld correspondeerde ook met het statelijke denken in de meeste Europese landen. De godsdienstvrijheid had nooit betrekking gehad op de islam. Te meer daar de islam politiek en militair als vijand werd gezien.
Godsdienstvrijheid betekent dat de staat (dus ook de wetgever) geen theologisch oordeel velt over de vraag wat een godsdienst is. Dit is uiteraard een ernstige breuk met de monotheïstische geschiedenis waarin juist inzake de religie een absolute claim op waarheid wordt gelegd: als het christendom de ware religie is, dan is er natuurlijk geen plaats voor valse religies. De godsdienstvrijheid, waarbij de gelijke rechten en plichten voor alle godsdiensten worden gewaarborgd, dankt haar bestaan aan godsdienstige neutraliteit. Inderdaad, het principe van godsdienstvrijheid houdt een (statelijke) theologische neutraliteit in. Doordat Wilders op theologische gronden de godsdienstvrijheid wil ontdoen van haar neutraliteit, heft hij tegelijkertijd de godsdienstvrijheid op. Wilders toont zich dus als een gelovige Europeaan die precies weet wat het ware geloof is. Waartoe leidt deze politieke theologie? Een terugkeer naar de Middeleeuwen waar machthebbers het onware geloof uitsloten van de samenleving.
Een moderne Europese rechtsorde leeft bij de aanvaarding van een polytheïstische samenleving waarin allerlei goden, godsdiensten en claims op waarheid met elkaar vreedzaam dienen te concurreren. Het was juist de profeet Mohammed die met geweld een einde maakte aan de polytheïstische en op godsdienstvrijheid gebaseerde samenleving in Mekka. Niets voor niets zei Friedrich Nietzsche: „Wie met monsters vecht, moet oppassen zelf geen monster te worden. En als je lang in een afgrond kijkt, kijkt de afgrond ook bij jou naar binnen.”
Het begrip Leitkultur werd in Duitsland voor het eerst door de Syrisch-Duitse geleerde Bassam Tibi gebruikt. Niet om de godsdienstvrijheid op te heffen maar om, in tegenstelling tot het cultuurrelativisme, immigranten op basis van de leidende principes van de westerse cultuur te ontvangen: mensenrechten, democratie en rechtsstatelijkheid. Ofwel: Wilders moet de Grondwet als Leitkultur niet gaan verbouwen. Verminkte Leitkultur is geen leidende cultuur meer. Dat de islam een juridisch en politiek karakter heeft, is een juiste stellingname van Wilders. Ook heeft hij gelijk wanneer hij stelt dat we de politieke en juridische verschijning van de islam zoveel mogelijk moeten verbannen uit onze samenleving. Wanneer gelovigen de mensenrechten schenden, treden ze buiten de grenzen van de godsdienstvrijheid. Maar tot dat moment moet de rechtsstaat van hen afblijven.
zondag 20 januari 2008, 22:13 uur
Dat met de opheffing van het Ottomaanse rijk de intellectuele en politieke kennis over de Islam in Europa ten onder ging, is historisch niet houdbaar. De koloniale machten in West Europa hadden die kennis ook nadien nodig in hun bestuur van grote gebieden en protectoraten in Azië en op het Arabisch schiereiland. In dezelfde NRC van 20 januari 2008 wordt de bewering van Ellian gelogenstraft door de socioloog Van Doorn in zijn beschouwing over Uzurgan en Indonesië en door het afscheidsartikel van Ben Knapen als correspondent in Jakarta.
Het koloniale bestuur in Nederlands Indië heeft de kennis van de Islam vergaard en aangewend ten goede en ten kwade. Het was een onderdeel van de dikwijls gewelddadige strijd tegen de islamitische staat Atjeh. Het was een leidraad in de koloniale politiek, die de zending en de missie aan beperkingen bond om de kernen van de Islam niet te provoceren. En het leverde het onderwijs, dat een bijdrage werd aan het ontstaan van een seculier nationalisme. Soekarno en Hatta waren tenslotte alumni van Nederlandse hogescholen.
Het koloniale Nederland beheerde tot het midden van de 20e eeuw de grootste islamitische natie ter wereld. Het is typerend voor de collectieve geheugenzwakte in het huidige Nederland dat zowel dat feit als ook de bestuurlijke ervaring blijkbaar zijn vergeten.
JAN BANK Amsterdam
maandag 21 januari 2008, 16:11 uur
Geheel eens met Jan Bank. Ik beschik over een studie van de Fransman Andre Servier uit 1922 (daarin wordt ook nog Snouck Hurgronje geciteerd) “Islam and the psychology of the Musulman”. Hij heeft de studie geschreven om het toenmalige Franse beleid in de kolonien niet te laten inspireren door opinies en legenden maar door de realiteit. Als de politieke elite in Nederland zich bewuster was geweest over deze kennis van de islam en zijn geschiedenis dan zou men niet zo gemakkelijk zulke grote aantallen moslims hebben toegelaten. In de studie wordt overtuigend aangetoond dat de Islam het enige is dat Arabieren hebben ontwikkeld en dat dat tevens een barriere is tussen hen en het Westen. Het waren fantastische veroveraars maar konden niet besturen vandaar dat alle beschavingen die zij hebben overweldigd na verloop van tijd in elkaar stortten. Het is aan de heldenmoed van de Hindoes te danken dat het huidige India in staat is om weer in de vaart der volkeren mee te doen. Deze periode in India beslaat dezelfde periode als de Middeleeuwen in Europa. Let op het christendom in Nederland begon ook pas toen de islam al 100 jaar bestond. Rond 700 werd Bonifacius nog vermoord. Wilders wil de moslims niet discrimineren, maar wil op basis van wat hij weet over de geschiedenis van de islam voorkomen dat Nederland (europa) islamiseert. Uit de geschiedenis blijkt dat dat desastreus zou zijn. Kijk trouwens maar naar Iran dat zijn voor het grootste deel niet eens arabieren en toch lukt het niet om dat land terug te brengen naar zijn oorspronkelijke beschaving. Dat het wel mogelijk is kun je over de hele wereld zien aan de vooraanstaande plaats die veel Iraniers innemen zodra ze het land uit zijn. Nog een nieuwsfeit: ik veronderstelde zoals iedereen dat de onlusten in Kenya een plaatselijke oorzaak hadden, nu blijkt dat Odinga een ‘memorandum of understanding’ had afgesloten met het ‘National Muslim Leaders Forum’. Uitspraak in de overeenkomst “The candidate – who recognizes Islam as the only true religion – is seeking to become the next President of the republic of Kenya. En dat terwijl moslims slechts 10% van de bevolking uitmaken. Ineens komt het in brand steken van de kerk in een ander daglicht te staan.