Een leerzame nederlaag van Nederland
Als de ondergang van ABN Amro ooit verfilmd wordt, lijkt me een televisieserie het beste. Twaalf afleveringen van een uur heb je wel nodig, wil je die Hollandse tragedie goed uit de verf laten komen. Hoge kijkcijfers gegarandeerd.
Want wie kan weerstand bieden aan zo’n verhaal van teloorgang en ontluistering, waarin je vanaf de eerste minuut beseft dat de noodlottige ontknoping onafwendbaar is? Ongelooflijk en toch waar gebeurd. Een reusachtig drama waarin ook genoeg te lachen valt. Met klassieke dilemma’s, wijze levenslessen en personages die nauwelijks extra aangezet hoeven te worden om als onvergetelijke typetjes de geschiedenis in te gaan.
En het script ligt er eigenlijk al. Het onlangs verschenen boek De prooi; Blinde trots breekt ABN Amro van Jeroen Smit laat tot in de pijnlijkste details zien hoe het kon gebeuren. Hoe de grootste financiële instelling van Nederland hopeloos de weg kwijt raakte, de reden van het eigen bestaan vergat en ten slotte in drie stukken uiteen werd gescheurd.
In het licht van de financiële drama’s die zich nú in de wereld afspelen, verliest de val van ABN Amro misschien iets van zijn uitzonderlijke dramatiek. Alsof het niet meer was dan een onheilspellende opmaat voor de grote crisis die nu over de wereld raast.
Maar het was wél meer. Want zoals ABN Amro verknoopt was met het economische leven in Nederland, zo was het chaotische einde van de bank een nederlaag van Nederland. Dat we nu toch weer een kleine ABN Amro terughebben – ontnuchterd, geamputeerd en genationaliseerd – is nauwelijks een troost.
Smit vertelt het zakelijk in zijn adembenemende boek, maar het blijft onvoorstelbaar. Dat een bank, dé bank, er jarenlang maar niet in slaagde om goed in kaart te brengen waarmee nou eigenlijk het geld werd verdiend. Dat de nieuwe topman wel opdracht gaf om dat eens grondig uit te zoeken, maar dat hij niet de uitkomst afwachtte voor hij tot een ingrijpende koerswijziging besloot. Dat bancaire expertise een steeds grotere zeldzaamheid werd in de raad van commissarissen - er zaten wel topmannen en voormalige topmannen in van Akzo, Unilever en KPN, maar die toppers van het Nederlandse bedrijfsleven lieten het ook allemaal maar gebeuren.
En de politiek? Op het moment van de waarheid weigerde de premier een gesprek met de president van De Nederlandsche Bank, en wond de Tweede Kamer zich meer op over de buitensporige bonussen dan over de mogelijke gevolgen voor Nederland en Amsterdam van de verdwijning van deze grote speler in de financiële sector in binnen- en buitenland.
Veel elementen van het verhaal waren al wel bekend, maar daardoor komt de reconstructie van Smit – vol veelzeggende doorkijkjes in de directiekamer – niet minder hard aan. De tragiek zit hem niet in de eerste plaats in de gemaakte fouten en misrekeningen, en zelfs niet in de droevige uitkomst van het verhaal.
Ruzies in de raad van bestuur zeurden maar door. Fundamentele problemen werden wel onderkend, maar niet opgelost omdat de strategische keuzes die daarvoor gemaakt moesten worden te pijnlijk waren voor het ene dan wel het andere kamp. En dus kon ieder kamp ongestoord doorwerken in tegengestelde richting.
Maar het meest tragische van deze hele geschiedenis zit in de hoofdpersoon – en het van meet af aan omstreden besluit hem te benoemen. Het was bekend dat Rijkman Groenink geen groot teamspeler was, en dat zijn grilligheid en gebrek aan diplomatieke gaven een risicofactor voor de bank zouden zijn. Maar tegelijk was zonneklaar dat ABN Amro een kolos was die vastzat in oude structuren en gewoontes waarmee de bank in de moderne economie niet zou kunnen overleven.
Er was, kortom, dringend vernieuwing nodig, een breuk met de eerbiedwaardige traditie, om de toekomst aan te kunnen. En zo’n breuk brengt nu eenmaal risico’s met zich mee, geïmproviseer, geruzie en onzekerheid. Daarvoor terugdeinzen levert alleen maar schijnzekerheid op, voor zolang als het duurt.
Vernieuwen zonder vertrouwen te verliezen, dat is de heikele opdracht voor iedere onderneming (en trouwens ook iedere politieke partij) die wil meekomen. Vertrouwen op het spel zetten om het te behouden. Dat is niet gelukt.
Drie jaar geleden publiceerde De Nederlandsche Bank een onderzoek waaruit bleek dat het vertrouwen van de Nederlander in maatschappelijke instituties (het parlement, de sociale zekerheid, de Europese Unie) in vijf jaar tijd ernstig was afgenomen. Alleen het vertrouwen in de financiële sector, zo kon de bank tevreden constateren, was nog onverminderd hoog.
Van een vervolgonderzoek is het nog niet gekomen. Maar ook zo valt wel te constateren dat het vertrouwen in de financiële sector inmiddels overal is verdwenen – ook bij de financiële sector zelf. En zonder vertrouwen kan die sector niets. Terwijl we kampen met de pijnlijke gevolgen daarvan zit er voorlopig maar één ding op: leren van wat er is misgegaan. Met De prooi als verplicht huiswerk voor iedere directie en raad van commissarissen.
Juurd Eijsvoogel is redacteur van NRC Handelsblad
vrijdag 21 november 2008, 18:26 uur
Ik denk dat het eerst nog bergafwaarts gaat met het vertrouwen in de banken, dit gezien hun recente activiteit en op het gebied van de krediet beoordeling van kleine ondernemers.
Tot mijn stomme verbazing zie ik om mij heen dat kleine ondernemers plots beoordeelt worden op de omzet die via hun bedrijfrekening loopt.
Kredieten 3 jaar terug verstrekt met als uitdruklelijke voorwaarde ING/Postbank “Geen boeken overleggen”. worden zonder meer teruggedraaid, waarbij discussie uitgesloten is. Als kleine ondernemer zit je niet te wachten op een gang naar de rechter dus wat doe je dan
Dit soort activiteit en van door de overheid gesteunde banken geeft aan dat het nog veel erger moet worden voordat de bank weer weet waarom hij bestaat
vrijdag 21 november 2008, 19:07 uur
Inderdaad … de ABN AMRO Bank is de Bank niet meer !!
Het was overigens na de laatste fusie al “meer van hetzelfde” en met de komst van de persoon Rijkman Groenink was het natuurlijk helemaal klaar.
Maar zo veel arrogantie is ook niet meer van deze tijd. Bewaar me zeg !!
vrijdag 21 november 2008, 21:07 uur
Dat commissarissen ABN Amro apert fout gekozen hebben met de benoeming van Groenink was al heel lang duidelijk.
Merkwaardig dat er dan zeven jaar niets gebeurd.
Ook raar dat de grootaandeelhouders (pensioenfondsen etc.) niets doen. Ons-kent-ons mentaliteit die heel veel gekost heeft.
Maar dat is verleden tijd.
Inmiddels hebben we een wereldwijde economische crisis erbij die zijn weerga niet kent.
Wat kan er nu nog gebeuren.
Het duo BB heeft in de ABN Amro zaak ontzettend zitten blunderen.
Bos doet nu of hij de zaak gered heeft, maar het is nog ver te gaan.
Een van de belangrijkste factoren is het gebrek aan krediet.
De bankiers hebben eerst binnen de financiele wereld een interne crisis veroorzaakt en slepen nu in hun overlevingsdrift het bedrijfsleven mee.
Zou het geen tijd zijn om de bankiers verantwoordelijk te stellen en te dwingen om de kredietverlening weer op gang te brengen tegen normale voorwaarden?
En zou het niet beter zijn om als overheid door een nog te formeren Kredietgarantie-autoriteit goedgekeurde kredieten bijvoorbeeld voor 50% te garanderen?
Kost heel wat minder geld en is vele malen effectiever dan geld in banken te steken.
Die gebruiken dat alleenmaar om hun balanspositie te versterken of om concurrenten op te kopen (sic!)
We hadden vroeger de Nederlandse Investeringsbank en er was een Middenstandsbank.
Er lopen nog voldoende echte bankiers met het hart op de goede plaats rond die net met pensioen zijn of…..zonder baan zitten dankzij Fortis/RGB/Santander.
Een Kredietgarantie-autoriteit is zo bemand met echt goede mensen die geen jaren over een aanvraag dubben, maar met beide poten in de klei gestaan hebben en snel van wanten weten.
Ik weet zo een paar goede en doordewolgeverfde risk-managers.
Maar, met alle respect voor Zalm, liever geen oud-ambtenaren.
Vraag ook Bernard Wientjes om doeners.
Succes!
Constant Thunnissen
zaterdag 22 november 2008, 10:46 uur
Ooit had Unilever een merk margarine die Planta heette (ik heb het plaatjesalbum nog).
Toen die giftig bleek verdween de naam voorgoed.
Wat doen Bos cs. dan nog met FORTIS/ABN?
Het zijn winkeldochters die een STAATSBANK moeten baren, en het is ook nog een “moetje”!
Tenminste had men een “solide”bank moeten kopen (RABO?) die niet heeft mee-geblunderd/gefraudeerd op de Beurs.
Van de belastingmiljarden “hulp”had men voor iedereen het minimumloon kunnen garanderen,of duizenden Melkertbanen kunnen bieden aan échte werklozen, ipv ROOF uit de WWpot voor FNV/CNV!
zaterdag 22 november 2008, 11:42 uur
Zelfoverschatting is een in Nederland veel voorkomend verschijnsel. Het heeft dè Bank de kop gekost. De internationale poot van ABN/AMRO is verdwenen. Amsterdam wordt steeds meer de kleine stad die het in wezen is, met het kleine financiële centrum. Nederland steeds meer een klein land. En zo hebben we dan nu een -internationaal gezien- kleine kampioen. Mocht het ooit weer goed gaan dan is de ABN een overnamekandidaat. Meer niet. Want dat de bank verkocht gaat worden staat nu al vast. Inderdaad, een Nederlandse nederlaag.
zaterdag 22 november 2008, 12:19 uur
Het is jammer dat er niet is onderzocht of die delen die verkocht zijn aan de Bank Santander en de Royal Bank of Schotland alsnog terug gekocht kunnen worden.
Ook deze banken zijn aangeslagen door deze crisis en wellicht genegen om te verkopen.
Om de zaak weer op tebouwen, zoals het was, zal enige tijd mee gemoeid zijn. Ik zeg maar; Uithuilen en dan opnieuw beginnen.
In ieder geval is het van Bos zeer goed om Zalm te benoemen in de top van deze nieuwe constructie.
Het is een gemiste kans van de politiek om de fusie van ING en ABN-AMRO door tezetten. Ook had Bos de voorgenomen verkoop van delen van ABN-AMRO zijn goedkeuring kunnen onthouden. Je kan je afvragen hebben ze daar geslapen in Den-Haag.
zaterdag 22 november 2008, 12:55 uur
Politiek (Bos en Balkenende) hebben juist gehandeld toen Wellink en Groenink om een gesprek verzochten. Politiek moet zich in beginsel niet bemoeien met vrije markt. Dat is ook conform Europees beleid. En dan kunnen nationale kampioenen verdwijnen, dat is kapitalisme.
Dat het daarna slecht ging met de AA Bank ligt aan de overnemers, die zich overaten.
zaterdag 22 november 2008, 15:01 uur
En nu is Wouter Bos grof aan het knoeien door Zalm binnen te halen. Deze figuur presteerde het om de vermogensbelasting zodanig te verlagen dat welgestelden thans letterlijk slapende rijker worden. Ze houden geld over om arme mensen te helpen aan een huurhuis en daar de huren hoog zijn worden er extra inkomsten gegenereerd. Dat zal Marokkaanse jongeren, bestemd om onderhorigen te worden, niet bevallen. Waarom wordt niet duidelijk gemaakt dat zoiets niet in ons land te tolereren is?
Maakte die ABNAmro niet miljarden winst voor de kapitalistische aandeelhouders? Als Zalm zich niet bekeerd heeft zullen wij, aangewezen op bankaire dienstverlening, verder uitgeknepen worden.
In Amerika begon de crisis toen Washington wel benedenmodalen een goede woning gunde, maar verzuimde om de hierbij noodzakelijke herverdeling van de betere banen te organiseren. Daaraan zijn immers de betere salarissen gekoppeld. Omgekeerd moet natuurlijk zwaar en vies werk tegen het gebruikelijke lage loon ook gezamenlijk aangepakt worden. Dat geeft nivellering. En weer meer sociale contacten tussen de mensen van uiteenlopende klassen.
Wouter Bos joeg mensen tegen zich in het harnas, zodanig dat ze naar de rechter stapten wegens zijn rare begunstigingen en omgekeerd. Nu gaat het kabinet miljarden in het bedrijfsleven pompen en dat resulteert in enige expansie van de economie. Doch de top van de bovenmodalen profiteert het meest van zulke injectie en hoogstwaarschijnlijk wordt de kloof tussen arm en rijk er, in absolute maat, groter door. Het is helemaal niet erg als er wat krimp is, want essentiële produkten blijven gemaakt worden en overbodige dingen en diensten mogen weg. Dat geeft verkorting van arbeidstijd en minder files, in termen anders dan geld meer welvaart. Het kabinet evenwel spendeert miljarden aan meer asfalt en spoor om de loonslaven naar door baasjes geselecteerde verkeerde plekken te brengen; bevordert zo obesitas!
De Vrije Universiteit moet de door haar geleverde drie mislukte bobos “terugnemen!” Balkenende is een anti-democraat die ons als tweederangs beschouwt, niet laat deelnemen aan beraad en besluit via referenda over hoofdzaken, waarna een ONDERGESCHIKT parlement zorgt voor uitwerking en dagelijkse controle. Bos verzuimt om te peilen of het volk bij de huidige lage beurskoersen misschien collectivisatie wil met vervanging van de huidige directeuren door personen die niet primair uit zijn op winst maar produceren wat mens en dier op deze Aardbol nodig hebben. Rouvoet moet niets hebben van de sabbath zoals die in de Tien Geboden aan het vee wordt toegekend: ontspannen rondscharrelen in een natuurlijke omgeving in plaats van terwille van de Mammon opgesloten zitten in de schuren der bio-industrie zonder Gods zon en frisse regen. “Wie niet de sabbath houdt, Hij zàl ze!”
Vraagt u zich eens af om er soms met die VU iets mis is.
zaterdag 22 november 2008, 19:59 uur
Ai, Zalm komt ook van de VU. Dat is dan drieeneenhalf mislukte, want schadende bobos welke de MU afgeleverd heeft. Op Mammon’s Universiteit blijkt God slechts een hok in de kelder te hebben. Waar dikwijls schoeisel van moslims voor de deur staat. Het begin van de afgelopen week was de zondag van de Afrekening. De wederkomende Heer vraagt of je met het jou toevertrouwde talent Zijn broeder hebt gekleed. Een goeie kapitalist vult natuurlijk eerst zijn eigen zakken en geeft daarna pas een beetje weg. Op het oude Pinksterfeest werden daarentegen de eerstelingen van de oogst gedeeld. En er gold toen het Oude Testament tot stand kwam dat er om de vijftig jaar herverdeling der produktiemiddelen plaats moest vinden, zodat loosers een nieuwe kans kregen maar vooral om ook Marokkaanse jeugd gelijke startposities te verschaffen. Zalm is niet de man die je kunt vertrouwen daar aan te gaan werken. Hij past goed in “Den Haag” waar de nieuwe feodale macht zetelt. De ABNAmro/Fortis combinatie is in verkeerde handen geraakt en dreigt net als vroeger weer een multinational te worden die zoveel mogelijk ossen in zijn stal drijft, terwijl Het Gebod toch luidt om níet de os van de buurman te begeren. Die heeft hij nodig om zijn land te ploegen. Anders komt daar geen inkomen van en wordt hij een loonslaaf met een prutbaantje waaraan kapitalistische baronnen winst overhouden dat bij injectie van zes miljard afkomstig is van ons belastingbetalers.
zaterdag 22 november 2008, 22:55 uur
@7fred
U zou gelijk hebben als de overname van ABN Amrobank een “gewoon” bedrijf betrof.
Banken zijn geen “gewone” bedrijven en grote “systeem” banken mogen niet omvallen. De banken zijn de bloedsomloop van alle bedrijvigheid en zekerheid van alle burgers ( pensioenen etc. ). Daarom hadden Balkenende & Bos zich niet afzijdig mogen houden en zich moeten bemeoien met de zekerstelling en controle van de boeken.
zondag 23 november 2008, 10:25 uur
Ik ben geeneens een academici, maar mijn IQ is toch hoog genoeg om mijn kinderen te mogen behouden.
De crediet(zwendel)crisis baart mij zorgen.
Een paar vragen/stellingen:
1) Als de PvdA een bank was, zou u daar uw geld heen brengen?
Naar de Bosbank met Vogelaar-service?
Of Zalm met zenuwlach:”we voeren hem niet uit?” *
2) In crisisstemming willen o.a.de Zweden de Europese Grondwet met voetnoten (Lissabon) aanvaarden. Dat lijkt een vlucht naar vóren nu Brussel , een haard van 20e eeuws kapitalisme (Neelie K.; Berlusconi e.a.,); dat juist aan het instorten is.De meeste landen zoeken een nationale oplossing.
3) Ons wordt wijsgemaakt dat “de Nederlandse huizenmarkt veel meer solide is dan in de USA”.
Ik geloof alleen nog in de veiling(executie)waarde omdat veel TAXATEURS creatief getaxeerd hebben. Dat werd dus “heien op drijfzand”!
4) Als ooit de VOC varen we weer om de Kaap, uit terechte vrees voor kapers. Waarom pakt de EU financieele kapers niet aan: te weten Zwitserland, Liechtenstein, Kanaaleilanden?
Dieven hebbeh HELERS nodig .
Er gaan momenteel miljarden verduisterd geld heen.
De Beurs van Zürich staat zelfs wel eens in het GROEN!
*Wettig aangenomen motie in de Kamer.