Lonely Planet noch Rough Guide kent het, zelfs onze onberispelijke Hallwag-atlas noemt de naam niet eens. We hebben dus een culturele witte plek ontdekt, twintig kilometer van Kardzjali en volg de bordjes naar boven. Het asfalt van de toegangsweg is nog vers en de net neergezette kassacabines zijn nog niet bemand. Er staat zelfs geen hek rond de ruïnes van Perperikon, heligdom van de Thraciërs en mogelijk ooit hoofdstad van een groot rijk. En toch moet het hier al een jaar of zes tot acht duizend zo liggen.

Merkwaardig dat het communistische bewind in Bulgarije wel de toeristische mogelijkheden van de Zwarte Zee had herkend, maar niet die van Perperikon, een spectaculaire combinatie van natuurwonder, tempel en burcht. Machu Picchu in Peru is groter en bijzonderder, maar het vrij en zonder andere toeristen kunnen rondlopen in Perperikon maakt het verschil bijna goed. Daar zal binnenkort wel verandering in komen.

Nu worden we nog verwelkomd door een eenzame parkeerwachter, die ons bij wijze van toegangsprijs 1 euro voor de plek op het lege terrein vraagt. Een man die een kartonnen doos vol spulletjes op z’n brommer naar boven heeft gebracht, verkoopt ons voor nog eens 2,50 euro een glimmende kaart van Perperikon, waar op de achterkant professor Nikolai Ovtsjarov uit Sofia in ronkend Engels uitlegt wat er te zien is en wat we daarbij zouden moeten voelen: “After the walk around the fantastic palace we think that nothing can impress us now, but only 30 meters upwards we see that we were wrong.”

Toch wel handig, die kaart, om een beetje te weten waar je heen moet klauteren en wat er ongeveer te zien is. Meer houvast en nauwkeurigheid biedt acteraf de ter plekke door sponsor ING aangeprezen Perperikon-website , waar in het Engels en het Bulgaars uit de doeken wordt gedaan wat zeker is en wat speculatie.

Zeker is dat hier een orakel was, dat er wijn werd vervaardigd en dat vermoedelijk dus Dionysus werd vereerd. Ook werd in de akropolis boven het heiligdom later het christendom beleden, zoals blijkt uit het blootleggen door de professor van een vroegchristelijke basiliek. Minder zeker is dat dit de hoofdstad van de Thraciërs was en nog minder kunnen we erop rekenen dat dit het orakel van Dionysos was van de Bessiërs, zoals onder meer beschreven door Herodotus, met mensenoffers, vruchtbaarheidsrituelen en massaorgiën, ter ere van moeder aarde. Deze streek bracht twee legendarische beroemdheden voort: de revolutionair Spartacus en de dichter Orpheus. De onderwereldtoerist zou volgens sommigen de priester van een natuurcultus zijn geweest, het orfisme.

Even verderop is echter wel degelijk een gat in een rots ontdekt in de vorm van een vulva, met sporen van rituele erediensten en reuzenfalli. Dat orakel van Dionysos wordt door de professor in verband gebracht met een altaar, waar wijn op het vuur werd geplengd. De vlammen zouden hoog hebben uitgeslagen toen Alexander de Grote om raad vroeg, evenals drie eeuwen later bij de vader van Octavianus, de latere Romeinse keizer Augustus.

Het spreekt tot de verbeelding, als je op schriftelijke aansporing van de professor op de in de rotsen uitgehouwen troon van koningen en priesters plaatsneemt en uitkijkt over de vlakte en een rivier waarin goud werd gevonden. Of over een natuurlijke trap naar de top van de burcht klimt, waar een door de wind verweerde Bulgaarse vlag wappert; wit-groen-rood. Dit kan een topattractie worden, skiën of wandelen in de Rhodopen en dan een bezoekje aan het wijnorakel en de opening van Moeder Aarde. Alleen was de toegangsweg naar die obscene rots nog niet klaar of bewegwijzerd, en vond ik er pas melding van toen we alweer veel verder waren.

Ik lees nog voor uit het werk van de professor, dat na vele geloven en culturen te hebben geherbergd, de stad Perperikon uiteindelijk in de vijftiende eeuw door de Osmanen definitief werd geplunderd en vernietigd. “O, hebben de Turken het weer gedaan?”, vraagt Janine. Ze is nog steeds een beetje onder de indruk van de rand van Europa en meent zelfs bij het naar beneden lopen in het dal een oproep tot gebed van een minaret te horen. Dichterbij blijkt het een balkende ezel.

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 2 maart 2007 om 23:40 uur.