De grensformaliteiten namen meer tijd in beslag dan verwacht, maar we zijn net de grens van Roemenië en Moldavië gepasseerd. Sinds 1 januari is er geen visumplicht meer voor EU-burgers, wat voor de grensbewaking het begin van het einde moet betekenen. Dus werden we nogal lastiggevallen, met formulieren, vragen en zelfs een dikke douanier die perse op ons dak wilde klimmen en daar bijna doorheen zakte. Vlak over de brug over de grensrivier Prut hield een behoorlijk aangeschoten goedlachse boer ons aan, die eigenlijk de wagen moest desinfecteren tegen vogelgriep, maar in plaats daarvan om euro’s begon te zeuren. Hij zakte steeds verder met zijn vraagprijs, tot we uiteindelijk gewoon door konden rijden. Van desinfectie kon geen sprake meer zijn, al werd die categorie wel aangtetekend op het formulier waarmee we voor 91 Moldovaanse lei (zes euro) de auto tijdelijk mochten importeren. Een boekje waarop aan de buitenkant het woord op het kentekenbewijs ‘kampeerauto’ aanschouwelijk wordt geïllustreerd, heeft ons al over meerdere grenzen heengeholpen, waar men steeds maar wil dat we vrachtwagenpapieren aanschaffen of produceren.

Enfin, we zijn direct over de grens met de voormalige Sovjetunie gestopt, met uitzicht op een kraaienveld. Hier is nog GPRS-bereik over de Prut heen, en in de rest van dit land lijken we het uitsluitend met openbare internetvoorzieningen te moeten doen. Dienstmededeling dus: de komende week tot tien dagen is een dagelijkse post niet gegarandeerd, wegens mogelijke communicatieproblemen. Lees verder »

Het heeft bij Polen gehoord, bij Galicië, Oostenrijk-Hongarije en Rusland. De bewoners van Boekovina wilden in meerderheid bij Roemenië blijven, maar omdat de regering van dat
land de verkeerde kant had gekozen in de Tweede Wereldoorlog, kon de Sovjet-Unie in 1945 een deel opeisen. Nu ligt Noord-Boekovina in Oekraïne en Zuid-Boekovina in Roemenië.

De naam betekent oorspronkelijk Beukenland en nog steeds staan er veel bomen, maar toch veel minder dan vroeger. De ontbossing vormt zelfs een vrij ernstig probleem, met erosie en watertekort als meest zichtbare verschijnselen. Verder staat Zuid-Boekovina bekend om zijn mooie kloosters, waar we vandaag geen tijd voor hadden, omdat we zo snel mogelijk door wilden naar de grens met de republiek Moldavië.

Lees verder »

Als dit een vakantie was, dan zouden we vandaag een heerlijk rustig dagje hebben doorgebracht in de hoge Karpaten en daarna vermoedelijk de kampeerauto hebben neergezet ergens boven in de bergen op een schilderachtige plek met veel sneeuw en ander fraai uitzicht. Maar we moesten vandaag een blog en een krantenstuk produceren en dus in ieder geval op een plek overnachten waar je minstens mobiel telefonisch bereik hebt, en liever nog snel internet. Dus deden we het anders.

We werden wakker in Borsa, een arm mijnstadje (ijzererts, zilver, lood, koper) dat beter dagen moet hebben gekend. Zoals in elke Roemeense stad vind je terrain vague direct in het centrum, en word je daar helemaal met rust gelaten. Tussen het ziekenhuis en een voor gewone Roemenen veel te dure supermarkt, waar een blond bedelkind heel blij was met een muntje van drie eurocent.

Met uitzicht op een besneeuwde top kroop Janine voor vertrek nog even onder de dieseltank, omdat die een beetje leek te lekken. Verbindinkje aanschroeven, alsof we al jaren niets anders doen.

Lees verder »

OMV. De drie letters die onze reis in Bulgarije en Roemenië een stuk veiliger en prettiger maken, drongen het eerst door tot het bewustzijn in Plovdiv, bij een Mercedesgarage luisterend naar de betoverende naam Balkan Star. Sinds we in Albanië een keer vervuilde diesel hadden getankt, bleef het behelpen met de motor. Alle ontluchtings- en filterellende in Griekenland, Turkije en Bulgarije tot aan Plovdiv bleek uiteindelijk te herleiden tot drab in de brandstoftank.

Balkan Star verving nog een laatste afdichtring die ongewenste lucht binnenliet en kwam met een paar tips, waar we ons sindsdien vroom aan houden. Nooit meer rijden met minder dan een halfvolle tank (dus twee keer zo vaak volgooien). Opletten dat de diesel niet weer vuil is, bij voorbeeld door te tanken via een trechter met zeef. En het belangrijkste: koop waar mogelijk diesel bij stations van OMV, daar is de brandstof gegarandeerd schoon. Nu zijn logo’s van Texaco of Shell nogal gemakkelijk na te maken, ontdekten we in Albanië, en dus zeker geen kwaliteitsgarantie. Maar OMV imiteren, dat zal niet meevallen.

Om te beginnen staat een OMV-station, steevast aan de invals/uitgangsweg van een grotere plaats, al tien kilometer tevoren aangegeven en dan steeds weer bij elke kruising – alleen de bordjes vlak voor de afslag laten wel eens te wensen over. Benzine en diesel kosten er een paar eurocent per liter meer, maar dat heb je er graag voor over. Bovendien is er vaak een shop en koffiebar bij, waar je ook nog eens de beste koffie van Roemenië kunt krijgen. Het wordt nog raarder: het is vaak gezellig bij OMV.

Lees verder »

Een van de in dit blog geponeerde hypothesen over de identiteit van Europa betreft de schaduw van Stalin en Hitler, die nog steeds over elke Europese familie hangt. Er is nauwelijks een betere plaats om die schaduw te meten dan Sighetu Marmatiei, vaak kortweg Sighet genoemd, in het uiterste noorden van Roemenië.

‘Sziget’ betekent eiland in het Hongaars en het lang tot Hongarije behorende stadje Sighet schurkt tussen drie rivieren tegen de grens met Oekraïne aan. Gisteren schreef ik dat er hier in de buurt geen grensovergang meer is, maar dat moet ik corrigeren. De brug over de Tisa is hier kort geleden hersteld en de weg erheen nog nauwelijks bewegwijzerd, maar er staan lange rijen grensverkeer, ook auto’s, mits onder de 3,5 ton. Alleen zijn alle visaperikelen voor Roemeense en Oekraïense burgers over en weer nog niet helemaal opgelost, zo vertelde een inwoner van Sighet ons vandaag, maar laten we niet op de zaken vooruitlopen.

We wisten dat er in Sighet vroeger veel Joden hadden gewoond, en uiteraard na de Tweede Wereldoorlog veel minder. We wisten ook dat de ligging van het stadje, zeer ver van Boekarest, een belangrijke reden voor het communistische regime was geweest om hier tot 1952 vooraanstaande intellectuelen en politici in een gevangenis op te sluiten. En dat die gevangenis nu te bezichtigen was.

Toen we gisteravond arriveerden maakte Sighet een nogal doodse indruk. Net als in menige Noord-Franse stad zie je veel vervallen panden, die aan het begin van de twintigste eeuw voor deftig hadden kunnen doorgaan. Je struikelt er over de nieuwe en nog niet voltooide christelijke kerken: evangelisch, rooms-katholiek, roemeens-orthodox, oekraïens-orthodox, grieks-orthodox. Veel mensen waren er niet op straat te zien en een aantal winkels sloot al om vier uur ‘s middags. Het was niet eenvoudig een plek te vinden waar je kon eten: David’s Pub onder een hotel leek levendig, maar het eten was er boers en slecht. Om precies acht uur begon het personeel de salad bar op te ruimen, want wie wil er na die tijd nog eten?

De spookstad was het tegendeel van de boomtown Negresti-Oas, waar we eerder op de dag waren: niet platvloers en welvarend, maar deftig en arm. Waar het in Sighet aan ontbreekt is een ziel – en aan koopkracht.

Lees verder »

Het gaat hard in oostelijk Europa. In 2000 veroorzaakte het Roemeens-Australische consortium Aurul, dat goud won in de omgeving van Baia Mare, een ernstige milieuramp. Tonnen met cyanide vervuilde modder kwamen door een dambreuk in de rivieren Somes en Tisa terecht, en uiteindelijk ook in Hongarije, de Donau en de Zwarte Zee. Bij die gelegenheid bezocht toenmalig NRC-correspondent Renée Postma Baia Mare en beschreef het als een vieze industriestad, met bergen mijnafval in het centrum.

De reputatie van internationale smeerpoets kon de hoofdstad van de rustieke provincie Maramures natuurlijk niet gebruiken, en dus werd er opgeruimd. Nu is Roemenië lid van de Europese Unie en Baia Mare een schone, vriendelijke, modelstad, met moderne supermarkten, ruime boulevards en nergens meer stinkende resten van mijnbouw of communistische industrie in het zicht. De belangrijkste nieuwbouw betreft kerken.

Zeven jaar is een lange tijd in het postcommunistische Roemenië. Het kan veel sneller en veel gekker.

Lees verder »

Zouden we thuis in Nederland naar een voetbalwedstrijd tussen Nederland en Roemenië hebben gekeken? De kans lijkt me klein, maar omdat we in Roemenië zijn en nieuwsgierig naar de mate van chauvinisme en het bovendien in dit blog nog maar zelden over een Europees fenomeen als nationale voetbalgevoelens hebben gehad, moest het er maar eens van komen.
Eerst gingen we in de stad Cluj op zoek naar een café met televisie. Op de eerste etage van het voormalige staatshotel Melody, waar een mevrouw met blauw haar voornamelijk varkensvlees serveert en gifgroen gekleurde lampjes een wanhopige poging tot gezelligheid ondernemen, staat een groot videoscherm. Er wordt voorbeschouwd, over de kansen tegen het machtige Nederland, onder het motto ‘Curaj, Romania!’

Lees verder »

Doorplaatsing uit NRC Handelsblad van 24 maart 2007:

Kop: Dracula gedemoniseerd door middeleeuwse mediacampagne

Intro: Roemenië lijkt niet zo blij te zijn met het toeristische succes van Dracula en het wrede imago van Vlad de Spietser, die model stond voor Bram Stokers romanpersonage. Vampirisme is echter wel degelijk een inheems verschijnsel.

Door HANS BEEREKAMP

SIGHISOARA/BRAN/SNAGOV – 24 MAART. Als je in Boekarest vertelt dat je het spoor van Dracula wilt volgen, slaakt menige gesprekspartner een diepe zucht. Wat heeft de rest van de wereld toch met dat romanpersonage, in 1897 gecreëerd door de Ierse schrijver Bram Stoker?

Lees verder »

Amsterdam en Rotterdam zijn het al geweest, Utrecht en Haarlem willen het worden. Elk jaar mogen twee of meer steden zich Europese Culturele Hoofdstad noemen. Door gedurende twaalf maanden bijzondere culturele evenementen te organiseren krijgen de toeristenindustrie en de zogeheten ‘creatieve industrie’ een flinke impuls.

In Boekarest en ook uit bronnen bij Europese culturele instellingen hadden we gehoord dat het Transsylvanische Sibiu als Europese Culturele Hoofdstad 2007 op een complete mislukking aan het uitlopen was. Verschillende projecten zouden zijn teruggetrokken, toen bleek dat financiering en organisatie in het geheel niet rond te krijgen waren. De openingsfestiviteiten tijdens de jaarwisseling zouden nogal chaotisch zijn verlopen en de hotelaccommodatie was in het geheel niet toegerust op bezoek van enige tienduizenden mensen. Maar we wisten ook dat er enige animositeit bestaat tussen de hoofdstad van het land en de door een Duitstalige minderheid gerunde provinciestad in Transsylvanië, dus gingen we met open blik en zo onbevooroordeeld mogelijk op onderzoek uit. Lees verder »

Donderdag blijft de zwaarste dag van de week tijdens Expeditie Europa, omdat we dan naast de gewone reiswerkzaamheden twee stukken moeten produceren: een voor het weblog en een voor de krant van zaterdag. Soms neemt Janine de blogtekst voor haar rekening. Vandaag doen we het gewoon met weinig woorden en toch nog zes plaatjes.

De meeste zijn gemaakt in onze huidige standplaats, Sibiu. De Duitstalige burgemeester wist te bewerkstelligen dat Sibiu-Hermannstadt, zoals hij het noemt, dit jaar Europese Culturele Hoofdstad werd, samen met Luxemburg. Volgend jaar is Liverpool aan de beurt, dus (?) hoorden we in een café vanmiddag alleen maar muziek van The Beatles.

Lees verder »