De reacties op het weblog helpen soms een eind in de goede richting. Zo kwamen we in Tirana in contact met de uitgeefster en schrijfster Flutura Açka, die een stuk voor de krant opleverde over het vertalen van Europese literatuur in het Albanees. Flutura’s zoon gaf ons een mimosatak, die nu in de Mercedes staat te bloeien, naast de bloempotverwarming. En dit contact leverde nog meer mimosa op, namelijk een afspraak met Flutura’s schoolvriendin Mimoza Hasekiu, een van de weinige Albanese vrouwelijke politici, die sinds 2005 prefect is van het gewest Elbasan.

 

Net als Utrecht ligt Elbasan in het midden van het land en is het een oude universiteitsstad. Het gewest wordt bestuurd door een prefect, die de regering heeft aangesteld. Er zijn twaalf van die gewesten in Albanië, waarvan twee een vrouwelijke ‘commissaris van de koningin’ hebben. Mimoza Hasekiu, hoofdbestuurslid van de regerende Democratische Partij van premier Berisha, werd in 2004 bij de burgemeestersverkiezing verslagen door een man, naar zij zegt vooral door de stemmen op het platteland. In heel Albanië zou geen enkele vrouwelijke (gekozen) burgemeester zijn te vinden. Mimoza Hasekiu ontvangt ons in haar prefectuur, een grijze kolos in het midden van de stad, met opvallend weinig bewaking. In de hal heeft ze een portrettengalerij laten maken van alle eerdere prefecten van Elbasan, een collectie besnorde en anderszins martiale heren, met een vrouw aan de top. Ze heeft haar (vrouwelijke) hoofd van de afdeling Human Resources (zeg maar: personeelszaken) gevraagd om haar antwoorden in het Engels te vertalen.

De prefect is voor een politica opmerkelijk openhartig in het benoemen van de problemen van haar land. Als allergrootste kwestie noemt ze de corruptie. Voor een deel wijt ze die corruptie aan het machistische karakter van de Albanese samenleving: “Mannen doen zaken in het koffiehuis en zorgen dat er bij elke transactie iets in de verschillende zakken verdwijnt”. Ze illustreert dit met een gebaar voor ‘zakkenvullen’ dat weinig aan de verbeelding overlaat: een hand naar de plek waar mannen hun portemonnaie plegen te dragen. Natuurlijk zijn er veel meer problemen, van economische, internationale en religieuze aard, die verklaren waarom dit zo’n uitgesproken mannensamenleving is. Eens per maand zit de prefect een vergadering voor van alle diensten die onder haar ressorteren, waaronder bij voorbeeld de brandweer en een aantal politieonderdelen. Volgens Mimoza sturen veel van die diensten niet de hoogste ambtenaar, omdat die liever niet door een vrouw wil worden voorgezeten. Dus verwelkomt de prefect die adjuncten met de woorden: “Welkom aan al diegenen die eens per maand directeur zijn!”.

Volgens Hasekiu was de formele gelijkheid tussen man en vrouw onder de communistische dictatuur een schijnemancipatie. Er waren een paar vrouwen die naar voren werden geschoven als symbolische leidsters, maar die waren slecht opgeleid. Goed opgeleide vrouwen, van wie er veel waren in het communistische Albanië, kregen nooit een invloedrijke functie. Zelf moest ze in die tijd, ondanks haar opleiding als mijnbouwkundig ingenieur en jurist, in de staalfabriek werken, als gewoon arbeidster. Het gewest dat ze nu leidt heeft veel zware industrie de deuren zien sluiten. Er wordt gewerkt aan nieuwe bronnen van inkomsten, zoals toerisme, maar dat gaat allemaal nog niet erg hard. Ja, buitenlandse hulp zou welkom zijn, en ja, het zou goed zijn als de strenge visabeperkingen voor in het buitenland werkende Albanezen verzacht zouden worden. Maar het allerbelangrijkste dat moet veranderen, volgens de prefect van Elbasan, is de mentaliteit van de Albanezen. Ook dit land maakt deel uit van Europa, dus heeft het geen zin te schelden op ‘Europa’, maar zou het beter zijn als de Albanezen zich meer Europees gingen gedragen: “De rechtsstaat moet gerespecteerd worden. Je moet erop kunnen vertrouwen dat een contract een contract is, en dat er niet steeds geld spoorloos verdwijnt. De Europese Unie zou Albanië moeten helpen om onafhankelijk te blijven, om de bloei van kleine en middelgrote bedrijven te bevorderen. Maar wij moeten leren dat er geen korte weg is om snel rijk te worden. Vrouwen begrijpen dat vaak beter dan mannen”.

Er zijn meer verrassingen in Elbasan. Het openbaar vervoer wordt er verzorgd door de particuliere firma Kriva, met oude autobussen van het Gemeentelijk Vervoerbedrijf Utrecht. Deze schenking, in het kader van een uitgebreide niet-gouvernementele samenwerking tussen individuen en instellingen in Utrecht en Elbasan (zie de website van de stichting Skampa), leidt tot vervreemdende plaatjes. Niet alleen zie je rode bussen rijden met het opschrift ‘Buiten dienst’, er zijn er ook die nog steeds de route van lijn M naar Kanaleneiland volgen.

 

 

 

 

 

We brengen meer tijd in Albanië door dan we van plan waren. Het is een interessant land waar we zo goed als niets van wisten, de mensen zijn aardig en het kost relatief weinig moeite om gesprekspartners te vinden die wat te vertellen hebben. De route is al een paar keer veranderd: we laten nu Macedonië lopen, evenals de veelgeroemde Albanese Rivièra in het zuiden. In plaats daarvan kiezen we een weg door het dun bevolkte oostelijke deel van het land, langs Pogradeç – waar nog meer Utrechtse stadsbussen zijn te vinden – en het meer van Ohrid via Korça naar het Griekse Pindusgebergte, waar de Nederlandse fotograaf André Bakker ons in zijn dorp heeft uitgenodigd.

Dit verhaal is geplaatst op donderdag 18 januari 2007 om 20:56 uur.