Het stond zomaar op een muur in Elbasan, tussen twee instituten in waar je Engels en computervaardigheden kon leren. “Fuck dhe Wuorld”, een eigenzinnig gespeld credo dat je wel vaker hoort op de Balkan: als ze ons laten verrekken, laat ze dan vooral in hun eigen sop gaar koken en laat ons het op onze eigen manier uitzoeken. Tegelijkertijd kom je in Albanië de hele dag mensen tegen die nieuwsgierig zijn en juist alles willen weten van “dhe Wuorld”.Hebben we wel duidelijk genoeg gemaakt dat de Albanezen de aardigste, gastvrijste en minst hypocriete mensen zijn die we ooit zijn tegengekomen? Het kost soms moeite om ergens iets te kopen of te consumeren zonder dat je een cadeautje toe krijgt: een dessert van vers fruit, een bordje mosselen, een glas raki. Zo blijft er weinig marge over voor de middenstander, maar heel veel mensen zijn oprecht verheugd dat je in hun dorp, restaurant, winkel geïnteresseerd bent. Janine ging naar de kapper in Durrës en mocht het föhnen niet betalen. Het gebaar bleek alleen te ondervangen door het verschil (1 euro 60) aan de dochter van de kapster te geven, zodat ze ons weblog kon gaan bekijken in het internetcafé. Ook deze interactie eindigde dus weer in omhelzingen.
Het komt ook voor dat Albanezen je gewoon op straat staande houden om je te vragen waar je vandaan komt of te vertellen dat ze je auto leuk vinden of dat je er intelligent uitziet. Ze dienen daar verder geen enkel belang mee, zo lijkt het. Er is hier erg weinig hypocrisie of vleierij in de interacties, behalve misschien in de moeizame verhouding tussen mannen en vrouwen, maar daar komen we een ander keer op terug. En in de openbare sector, zoals in het verkeer en in de omgang met vuilnis, daar geldt het oude Chinese spreekwoord “Fuck dhe Wuorld” wel degelijk. Het moet wel haast de erfenis zijn van een communistische samenleving, waarin niemand zich verantwoordelijk hoefde te voelen voor de samenleving, omdat de staat dat wel zou doen.
De aanhoudende stroomonderbrekingen zijn een ander voorbeeld van rampspoed die nog slechts tot schouderophalen kan leiden. Je kijkt even op je horloge voordat je een lift instapt en zoekt een restaurant of internetcafé uit met een generator van betrouwbare omvang, maar verder knipper je niet meer met je ogen als het licht weer uitgaat. De Engelstalige Tirana Times legt uit dat de huidige energiecrisis een direct gevolg is van het toetreden van Bulgarije tot de EU. Voorwaarde was dat de atoomcentrale van Kodzuy twee reactoren zou sluiten, en die leverde juist een belangrijk deel van de energie van Albanië. Voor een ander deel is het land afhankelijk van waterkracht, en in deze extreem zachte winter valt er weinig regen. Totdat de sneeuw in het hooggebergte gaat smelten, hoopt Albanië dus op regen, insh’allah! Intussen krijgen we op straat veel nieuwsgierige en bewonderend reacties op het zonnepaneeltje op ons dak, ook al levert dat heel weinig op.
Het zou onzin zijn om te beweren dat de wereld Albanië altijd heeft laten verrekken. Neem nu majoor Lodewijk Thomson, naar wie in Den Haag nog een laan is vernoemd. Hij sneuvelde in 1914 bij de verdediging van Durrës (in het Italiaans Durazzo), de toenmalige hoofdstad van Albanië. Het land dat zich net onafhankelijk had verklaard, kreeg steun van een gendarmeleger uit Nederland en een neef van koningin Wilhelmina, de Duitse prins Von Wied, stelde zich beschikbaar als vorst. Naast de toren aan de haven van Durrës staat sinds enkele jaren een standbeeld voor L.W.I.K. Thomson, met op de sokkel de tekst: “Hulde aan de Nederlandse held van Durazzo”. Op de website van Buitenlandse Zaken wordt dit historische feit – een Karremans die doorvocht tot het bittere einde – genoemd als positief hoogtepunt in de betrekkingen tussen beide landen.
Het standbeeld van majoor Thomson was een van de drie redenen voor ons om van Tirana naar Elbasan niet de kortste weg (54 km) te nemen, maar de 75 km langere omweg via Durrës. De tweede betreft een steile afdaling van 22 procent in de directe weg. De derde was een hedonistische. Na drie dagen in het lawaai, het vocht, de modder en het geschreeuw van de ‘lavazh’ in Tirana te hebben doorgebracht, hoe leerzaam ook, wilden we wel een beetje zon en rust. Aan de kust bleek het een graad of vijf warmer en kon je inderdaad, zoals Lonely Planet voorspelde, met de auto zo het strand oprijden. Tien kilometer lang is de zorgvuldig schoongehouden zandstrook ten zuiden van Durrës. We gingen brunchen op een terras met uitzicht op de zee en de auto. Het was een graad of twintig, de bruschetta en risotto waren voortreffelijk. “Hm, rijst voor ontbijt, Indische toestanden”, gromde Janine goedkeurend.
Kou hoeven we ook in de bergen niet te lijden. De truc met bloempotten op het gas blijkt te werken en we hebben bij een blikslager in Elbasan voor twaalf euro een houtkacheltje op maat laten maken, dat precies in een van de bakken op het dak past. Natuurlijk niet voor gebruik in de bus, maar in noodgevallen, aanvullend, voor buiten. De blikslager bleek een ouderwetse vakman, die nog weet hoe je draadnagels moet maken en met lood kunt solderen. De laatste foto’s van vandaag vertellen zijn verhaal.

 

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 16 januari 2007 om 23:52 uur.