Kruja is een lustoord, zeker in verhouding tot de Albanese steden die we tot nu toe zagen. Er ligt zo goed als geen vuilnis op straat en bijna alle straten zijn verhard. Tussen olijfbomen en sparren kronkelt de weg erheen omhoog. De stad is terrasvormig tegen de rotsen aangebouwd. In de namiddag kun je vanaf een overdekt terras met tafelkleedjes zien hoe de Adriatische Zee in de verte flonkert en de zon er heel langzaam in verdwijnt. De bazaar van Kruja is wellicht de enige in heel Albanië met aspiraties tot het vangen van toeristen. Er worden etnoprullaria verkocht, voor een deel zelfs zichtbaar ‘made in China’, maar ook de authentieke witte vilten mutsen van schapenwol, waar Albanië traditioneel mee wordt geassocieerd.

Een groot deel van de reputatie van Kruja is gebaseerd op het kasteel van de nationale held Skanderbeg. Behalve het aan hem gewijde museum, waar we gisteren al over schreven, is er rond de burchtruïne meer te beleven. We werden er gisteren eerst aangesproken door een gedistingeerde oudere heer, die in een tentje hamburgers leek te verkopen. In het Engels wees hij ons op een aantal boekjes die hij zelf had geschreven over de geschiedenis van de plaats, met name van de moskee van de moslimsekte van de Bektashi, een verlichte tak van de religie, die van oudsher in Kruja op ruime aanhang kon rekenen. Niet ver van het kasteel bevindt zich ook hun heilige plek, de Teqe Dollma, waar verschillende generaties derwisjen liggen begraven onder een eeuwenoude olijfboom. Ook onze auteur maakte zich bekend als Baki Dollma, telg uit de familie die al eeuwenlang de moskee verzorgt. Ook deze hamburgerbakker is dus een derwisj. De plek, naast een in onbruik geraakte hammam, spreekt sterk tot de verbeelding. In de kleine gebedshuisjes, met kussens op de vloer en intrigerende illustraties aan de wanden, waan je je eerder in Perzië dan in Europa.

 

Onze volgende ontmoeting vond nog geen tien meter verder plaats. Een grijze mevrouw die ons in rad Albanees staande hield, maakte duidelijk dat ze ons in haar huis op de koffie zou willen vragen. Of liever: ze zette ons op een bank tussen het wasgoed op haar binnenplaats en instrueerde Janine hoe je Turkse koffie dient te prepareren. Zou dit een handeling zijn ingegeven door de gastvrijheidsvoorschriften van de ‘kanun’, de gedetailleerde leefregels van het Albanese platteland? De realiteit bleek platvloerser: mevrouw zou graag zien dat we een tapijtje of een gehaakt kleedje van haar zouden afnemen. De onderhandelingen werden bemoeilijkt doordat ze het verschil tussen honderd en duizend in cijfers niet goed kon maken en dat wij in het geheel geen behoefte hadden aan een kleedje.

Even goede vrienden, want toen we bij het Etnografisch Museum tegenover haar huis een keer of zes vergeefs hadden aangebeld, stuurde ze een kind op pad om de gids te gaan zoeken. Die kwam na een minuut of vijf aangesneld en begon zonder aarzeling in prachtig Engels zijn rondleiding, en zou zelfs voordoen hoe een bediende vroeger met eigen kracht de olijfpers bediende.

Veel van die regionale etnogarfische musea zijn nogal ongeïnspireerde opeenstapelingen van oude landbouwwerktuigen en folkloristische kleding, maar dit museum, gevestigd in het 18de-eeuwse huis van een voorname moslimfamilie, opende werkelijk nieuwe perspectieven. Niet alleen was de verzameling voorwerpen, kleding, sieraden, keukengerei en meubels gevarieerd en gericht op de gebruiken in verschillende streken, religieuze groepen en klassen, veel stond ook werkelijk op de plek waar het hoorde. Zo’n volledig ingericht huis van een pasja, met fraaie beschilderingen, glas-in-loodramen en houtsnijwerk zie je niet vaak, en het is het laatste wat je zou verwachten op het platteland van Albanië, pal naast een door de wreedste dictator van Oost-Europa gebouwd nationaal museum.

 

Ook nu doet zich weer het probleem voor dat we te veel materiaal hebben verzameld, te veel verhalen, te veel foto’s. En dan moet er ook nog een stuk geschreven voor de krant en de mail gecheckt en enkele reparaties aan de auto in gang gezet (waterpomp, generator). We sluiten maar af met een serie foto’s, zonder commentaar.

Dit verhaal is geplaatst op donderdag 11 januari 2007 om 20:22 uur.