Worden er nog kathedralen gebouwd in Europa? Nou en of!  Het Servokroatische woord ‘hram’ – door de ‘Kazachse televisieverslaggever’ Borat vaak in een iets andere betekenis gebruikt, als hij aan zijn kruis krabt – betekent ‘tempel’. Het is het woord dat een politieagent in Podgorica met ontzag uitsprak, toen hij ons vertelde waar het orthodoxe kerstfeest gevierd zou worden, terwijl hij een boekje uit zijn zak haalde met een afbeelding van het nieuwe godshuis in het westen van de stad.

Overal in het voormalige Joegoslavië zie je gloednieuwe moskeeën en kerken, rooms of orthodox, en ze zitten vaak vol. Eigenlijk is deze kerk nog helemaal niet klaar. De voorkant staat nog in de steigers, de binnenkant is helemaal leeg, op drie iconen na. Het rommelige terrein eromheen is een grote bouwput, met plassen en stapels zand en stenen. Buiten het door hekken omgeven terrein bevinden zich armoedige flats en een krottige overdekte markt, die nog het meest herinnert aan een Turkse bazar.
Hoe je het videovignet dat Janine van de kerstviering afgelopen zaterdag na zonsondergang maakte, zou kunnen duiden, laat ik graag aan elke kijker zelf over. Alleen wat aanvullende informatie.

 

Wat de cd-verkoper precies z

egt, konden we ook niet verstaan, maar vermoedelijk wel begrijpen. Zijn laatste zin luidt, als we het goed hebben begrepen: “Onze Servische broeder”.

Wat we ook niet zeker weten is hoe breed het bij dit kerstfeest uitgedragen mengsel van religie, nationalisme, folklore en pre-christelijke rituelen (het verbranden van de eikentak of ‘badnjak’) door de Montenegrijnse bevolking gedragen wordt. Gezien de duizenden mensen (Podogorica telt ongeveer 140.000 inwoners) die maar bleven toestromen, is de eerste indruk: breed, heel breed.
Wat de eindmontage niet heeft gehaald zijn onder meer de bedelende zigeunerkinderen, de keurig Engelse sprekende christelijke jongere, die ons waarschuwde voor de Albanezen die heel slecht doen tegen de Serven en de mevrouw met een T-shirt van Radovan Karadzic, de voortvluchtige ex-president van de Republika Srpska, die met een enorme vlag van het verdwenen Servië-Montenegro zwaaide. Voor de foto stak ze drie vingers omhoog, het teken van de heilige drieëenheid van de Pravo, het enige juiste geloof.
Na een uurtje filmen werden we aangesproken door een geestelijke, die ook op het podium later de touwtjes strak in handen hield en de op Sinterklaas lijkende kardinaal min of meer aanstuurde. De ceremoniemeester wilde niet weten wie we waren of waarvoor we opnamen maakten, maar slechts een ding: uit welk land we kwamen. ‘The Netherlands’ bleek een goed antwoord: “U mag opnemen”.  

 

Dit verhaal is geplaatst op maandag 8 januari 2007 om 01:19 uur.