Onze gastheer Ioannis Averoff, oud-burgemeester van Metsovo en telg uit een van de vijf patriciërfamilies uit het bergstadje, vertelde in de aflevering van gisteren hoe het organiseren van de muildierkaravanen en handel, in bij voorbeeld koffie en tabak, aan de basis lag van hun onmetelijke rijkdom. De gunstige geografische ligging en de werklust van de Metsovaren deden de rest. Toch was er in de loop van de twintigste eeuw een beetje de klad gekomen in de voorspoed. Een Vlach-koopman uit Metsovo, genaamd Michail Tossitsa, woonde al zo lang in Zwitserland en Duitsland, waar hij de titel van baron had verworven, dat hij zelfs geen Grieks meer sprak. Bovendien was hij kinderloos en dreigde deze adellijke lijn uit te sterven. De baron kwam overeen met een getalenteerde telg uit de familie Averoff dat hij hem zou adopteren en dat deze voortaan de naam Evangelos Averoff Tossitsa zou dragen. Evangelos (1910-1990), een liberaal politicus en schrijver, had overigens zelf het initiatief genomen tot deze transactie, omdat hij geld nodig had voor zijn droom. Lees verder »

One. Seven. Two. Six. Vassilis, ook wel Bill genaamd, die onze bagage naar boven helpt dragen, spreekt niet veel Engels, maar de bouwjaren van de huizen van zijn werkgever, die we passeren, heeft hij uit het hoofd geleerd. Het doet hem plezier als hij ze er goed uit krijgt. Bill heeft een onverwoestbaar humeur en veel gevoel voor humor, prettige eigenschappen voor een huisknecht. Zo moest hij ook erg lachen toen de gasten die hij moest afhalen bij een blauw-witte Mercedes op het centrale plein van Metsovo verfomfaaide Hollanders in een bedrijfswagen bleken. Lees verder »

Metsovo is een fraai geconserveerd stadje op ongeveer 1200 meter hoogte in het Pindusgebergte. De meeste bewoners behoren tot de Vlach-minderheid, die naast Grieks een romaanse taal spreekt, het Aroemeens. Ze belijden het grieks-orthodoxe geloof. De dorpskerk, Aya Paraskevi, ligt aan een groot plein onder een reuzenplataan. Op zondagochtend 28 januari 2007 had het ’s nachts een graad of vijf gevroren en lag er ijzel op het plein.

(vrij naar een van de eerste films, ‘La sortie des usines Lumière à Lyon’, 1895)

Ook tijdens de expeditie doen wij de was de deur uit. Een wasmachine aan boord zou te veel stroom en water opeisen en de kosten van wasserettes of, nog beter, wasserijen, vallen vaak heel erg mee. Bovendien zouden ervaringen op dit gebied wel eens aardige verhalen op kunnen leveren. Die verwachting kwam helemaal uit. Buiten de wasmachines van de NRC-correspondenten in Rome en Genève en onze pensionhoudster in Dubrovnik hebben we in drie landen gezocht naar een openbare gelegenheid om onze was te laten doen: Frankrijk, Albanië en Griekenland. Lees verder »

Vannacht staan we op een parkeerplaats aan het meer, vlak bij het uitgaanscentrum van Ioannina. De statistieken zijn niet gecheckt, maar ik heb me laten vertellen dat het district Ioannina (tot voor kort) het op een na armste van de Europese Unie was, maar wel met het hoogste aantal auto’s per hoofd van de bevolking na Milaan.

Lees verder »

Weer een hele dag regen. De belangrijkste klus in de bus is geklaard, mede dankzij een houtzagerij in Parakalamos die voor vijf euro een nieuw tafelblad op maat maakte. Het oude tafelblad, tevens ondergrond van ons bed, was geheel kromgetrokken door het vocht.
Nu nog de kachelreparatie, die zou kunnen worden vereenvoudigd doordat onze gastvrouw Stamatia aan de telefoon een Truma-dealer in Ioannina heeft opgespoord. Als we daar morgen heen gaan en misschien nog een nachtje aan het meer blijven staan, kunnen we zaterdag verder richting Metsovo, het Vlach-stadje waar we wellicht een politiek contact thuis kunnen treffen. Lees verder »

Aanvankelijk gedwongen door autopech, maar inmiddels uit vrije keuze rijden we in een geleende Seat, die makkelijker klimt en daalt dan onze Mercedesbus, nu al enkele dagen heen en weer door Epirus, het magische, bergachtige en grotendeels ongerepte landschap van Noordwest-Griekenland. Vandaag regende het heftig, tot grote vreugde van de boeren, die hopen dat het zo nog weken verder gaat. Er staat heel weinig water in de rivieren, dus kun je nagaan hoe dat komende zomer wordt, als het zo droog blijft als de afgelopen anderhalf jaar. Ik hoorde iemand hier, slechts half voor de grap, suggereren dat de Amerikanen wel eens achter deze klimaatverandering zouden kunnen zitten, om de Europeanen te pesten. Lees verder »

Goed, we zaten dus in een huis met stromend warm (bron)water uit de kranen, verwarming en een grote koelkast, onbeperkte elektriciteit, dag en nacht, uitzicht op schitterende bergen en aangenaam gezelschap van André en Stama, maar de bus stond nog steeds 35 kilometer dichter bij de Albanese grens te wachten op een manier om weer in beweging te komen.

Lees verder »

Op z’n tandvlees is de Mercedes de grens overgekomen, maar laten we eerst even een dag teruggaan. Zaterdagochtend vertrokken we uit Korça, in een stemming die het midden hield tussen berusting, plichtsbesef en toch ook zin in een potentieel barre tocht. De vierde koffietent in Korça had al een functionerende generator en dus espresso, en het lukte zowaar een ons verpakte boterhamworst te scoren en een gesneden brood dat niet helemaal op King Corn leek. Er stonden uiteraard geen richtingaanwijzers naar Ersaka, maar de enige weg naar het zuiden (volgens ons digitaal kompas) leek steeds rechtdoor te gaan, langs winterse vlakten, waar zowel appels als olijven groeiden en schaapskuddes af en toe overstaken. Lees verder »

We hebben intussen Griekenland  bereikt, op een ongebruikelijke manier, maar daarover morgen meer.

Nu plaats ik eerst de bijdrage zoals ik die aan de internationale kunstpagina van gisteren in NRC Handelsblad heb aangeboden.

De beste uitgever van Albanië is een schrijfster

Door Hans Beerekamp

TIRANA, 20 JAN. Vlak nadat Orhan Pamuk de Nobelprijs voor de literatuur had gewonnen, presenteerde zijn Albanese uitgever, Skanderbeg Books, de vertaling van Ik heet Karmozijn. Er waren vijftien televisiecamera’s om die presentatie, in afwezigheid van de auteur, te registreren.

In Albanië, waar internet en andere nieuwe media in de kinderschoenen staan, wordt nog vrij veel gelezen. Het Albanees is maar een klein taalgebied: drie en een half miljoen inwoners plus een groot deel van Kosovo en een forse diaspora, met name in Italië, Griekenland en de Verenigde Staten. Volgens de romanschrijfster en dichteres Flutura Açka (40), die samen met haar in Utrecht wonende Nederlandse partner Richard van den Brink in 2001 Skanderbeg Books oprichtte, is een boek hier al een bestseller als er duizend exemplaren worden verkocht. Met Pamuk lukt dat gemakkelijk, en ook de autobiografie van Marlon Brando verkoopt goed, maar Michel Houellebecq en Elfriede Jelinek zijn lastiger auteurs om aan de man te brengen.

Lees verder »