Nog voor de beheerder van het kampeerautoterrein in Loreto ons in mooi Duits kwam begroeten, stond een grijze reus in badjas voor onze neus. “Servus!”, klonk het in zangerig Beiers, en hij barstte los in wijze raadgevingen over deze bijzondere plek. Vanwege het vele haar noemt de beheerder hem ‘Verdi’s neef’, borden op zijn schilderachtige zestonner verwijzen naar ‘Ernesto’. Tien maanden per jaar reist hij rond, alleen met twee katten, voornamelijk door Italië. Hij is nu op weg naar Bassano del Grappa bij Vicenza, voor een kolossaal kerstdiner met vier ex-vrouwen en vier dochters. “Het wordt tijd weer eens iets aan mijn figuur te doen”, buldert Ernesto, terwijl hij naar zijn buik grijpt. Een man zijn huis is zijn kasteel, en dit is een bijzonder huis op wielen, met koeienschedels voor en achter en een bordje ‘chiuso per ferie 01/01-31/12′.

Lees verder »

Zo’n rustig dagje als vandaag beleven we niet vaak tijdens de expeditie. Maar eerst moet ik even excuses maken aan Walter Mauloni, die gelukkig niet de titel van de post van gisteren heeft gezien. Vanmorgen leidde Walter ons rond in zijn ‘oleificio’, waar een paar weken geleden net de grote persoperatie van dit seizoen is voltooid. Er zijn ook ‘olijfolieraffinaderijen’ die met chemische hulpmiddelen uit olijfpittenpulp en andere restanten ‘olio vegetale’ produceren, maar Walters familiebedrijf M.G.M. is er juist trots op alleen ’olio di extravergine’ te leveren. Daar is ook de meeste vraag naar,terwijl je goedkope olijfolie aan de straatstenen niet meer kwijtraakt.

Het volgende programmapunt was ‘aggiustamento della tensione della cinghia’, zoals ik het in mijn notiteboekje had genoteerd. Duizend kilometer na de installatie van een nieuwe dynamo en V-snaar moest de spanning van de laatste worden gecontroleerd door een Mercedes-dealer. Lees verder »

Het heet natuurlijk anders, het Nederlandse woord voor ‘oleificio’, maar wij vonden ‘olijfolieraffinaderij’ veel leuker dan ‘oliefabriek’ of ‘olijvenperserij’, zo dat al wel bestaande woorden zijn.

Na in het vertrouwde slakkentempo door de tunnel onder de Gran Sasso te zijn gereden, staat de bus nu geparkeerd aan de achterkant van ‘oleificio M.G.M.’, waar een beetje weeïge, maar niet onaangename lucht hangt. Het heeft niets te maken met Metro, Goldwyn of Mayer, maar met een beminnelijke man met baardje, die Walter Mauloni heet. Lees verder »

Voor het eerst wijst de thermometer tijdens deze expeditie een buitentemperatuur beneden nul aan. 13 december rond half elf, later in het jaar dan verwacht, en dan ook nog eens op een hoogte van 700 meter, in L’Aquila, de hoofdstad van het gewest Abruzzen – het hoogste deel van de Apennijnen.

Lees verder »

Een noodeditie, bij wijze van spreken. Net zo rond middernacht zwaaide de, mogelijk door een mislukte inbraakpoging, verbogen rechterdeur van de achterbak van de bus, midden op de tamelijk verlaten Via Flaminia, zomaar open. Provisorisch vastgezet met gaffertape en doorgereden naar dezelfde plek waar we de vorige nacht hebben gestaan, een parkeerplaatsje aan het einde van de doodlopende Via Omero, schuin tegenover het Koninklijk Nederlands Instituut en recht tegenover de Accademia di Danimarca, waar men ‘s avonds laat voor de deur een voorstelling repeteert met wonderlijke mooie muziek der sferen. Hier in een soort van ambassadebuurt bij de Villa Borghese laat men ons met rust, in tegenstelling tot wat ons overkwam bij de parkeerwachten van de Testaccio-buurt, die allerlei instructies op zak hadden over de omgang met kampeerauto’s.

We moeten morgenochtend meer kleine averij verhelpen, zoals een elektrische storing in de printplaat van de gaskachel en -boiler en de takken van de vijgenboom op het erf bij Frascati van ons dak verwijderen. Vroeg op dus, en geen tijd om nu te nachtbraken teneinde mooie blogs te fabriceren. Over de Pasolini-avond van het Nederlands Instituut en onze zoektocht naar ‘ragazzi di vita’ in de voorsteden, de Romeinse ‘borgate’, dus een ander keer meer.

Bestaat er zoiets als een Romeinse underground? Een metro, ja, maar die bedoel ik evenmin als de catacomben. Vanmorgen bij het ontbijt vertelde correspondent Bas Mesters me dat het Vaticaan vandaag een persconferentie zou geven over de ontdekking van het gebeente van de Heilige Paulus, in een sarcofaag diep onder het centrum van de Moederkerk. Paulus was ter dood gebracht door keizer Nero. Op de plek waar uit Nero’s as een behekste walnootboom was verrezen, werd de kerk van Santa Maria del Popolo gebouwd, waar Caravaggio’s schilderij van de bekering van Saulus tot Paulus op de weg naar Damascus te zien is en waar Bas woensdag met zijn koor zingt. Je kunt wel aan de gang blijven met het duiden van toevalligheden in Rome. Die ondergrondse lagen bedoelen we dus niet. Wat wij wilden weten was of er in deze wereldhoofdstad met zijn vele lagen geschiedenis ook een tegencultuur bestaat, een op al die humuslagen groeiend verzet tegen de dominante maatschappij? Ga maar eens kijken bij het voormalige abattoir, zei Bas. We namen dus de metro naar station Piramide, en vroegen naar de Testaccio, de kunstmatige berg van potscherven, niet ver van de Tiber. En daar weer achter ligt het Mattatoio, het voormalige slachthuis, een merkwaardig stukje stad. Het is er onverlicht en er lijkt anarchie te heersen. Op alle muren van het abattoir, ogend als een 19de-eeuwse vesting, staan graffiti, met een relatief vrolijk karakter. Aan de overkant zijn wat clubs en bars, die een alternatieve indruk maken. Rome’s progressieve burgemeester Walter Veltroni beijverde zich voor het vestigen van een museum voor moderne kunst, Macro, in het slachthuis, met ook alternatieve openingstijden, van vier tot middernacht. Behalve op maandag, toen wij er waren. Verder vind je op het terrein van het abattoir een volksmuziekschool,een woonwagenkamp, wat kleine winkeltjes met een ideëel karakter en een Turkse bar met aan de buitenkant een tekening van de berg Ararat, een Armeens heiligdom. In de omgeving van Testaccio zit ook een filmhuis (Cinema Off) en zie je relatief veel ringetjes door neuzen en oren. We vonden er zelfs een eethuis dat ‘Bontà Multietniche’ (multiculturele lekkernijen) beloofde. De Palestijnse eigenaar serveert er couscous en kebab, zaken die je in het overwegend monoculturele Italië niet veel aantreft. Diversiteit is in dit land een kwestie van regionale verschillen. Op de website K2B, waarvoor ik vandaag onverwachts een wachtwoord kreeg toegezonden (waarvoor dank), en die allerlei kerngegevens over Europese landen presenteert, vond ik de cijfers over de buitenlanders in Italië. Officieel is vier procent van de 58 miljoen bewoners van niet-Italiaanse afkomst, algemeen wordt aangenomen dat er nog eens zoveel illegalen zijn, in totaal dus slechts hooguit acht procent. Daarvan zijn de grootste groepen de Albanezen, de Roemenen en de Marokkanen. Op straat zie je niet veel mensen die er niet Europees uitzien, en vaak zijn ze sterk gesegregeerd van de autochtonen. Niet-Italiaans eten serverende restaurants zijn buitengewoon zeldzaam, alleen in Albano Laziale zag ik maar liefst twee Chinese restaurants. Over oudheden, Romeinse en roomse relikwieën en het verband met de diep in deze regionen gewortelde geloof in paranormale verschijnselen moeten anderen maar schrijven. Wij willen wel eens weten hoe kosmopolitisch het moderne Rome is. De kranten maken zich vooral zorgen over de staking woensdag van het openbaar vervoer, een nogal traditioneel en bovengronds verzet.

Het debat gaat door. We discussiëren met elkaar maar ook per mail, aan de telefoon, vanavond aan de lasagna die Bas Mesters voor ons heeft klaargemaakt of het wel zin heeft, die plaatjes en praatjes in het voorbijgaan. Bas is correspondent van NRC Handelsblad in Rome en woont met zijn gezin even buiten de stad, in de buurt van Frascati, in een huis met schandalig mooi uitzicht. Hij weet niet of onze aanpak wel zo zinvol is. Hij ziet de hele dag leuke taferelen, die hij heel gewoon vindt, maar de Nederlandse lezer misschien helemaal niet. Als je daar video’s of foto’s van maakt, dan laat je wel iets authentieks zien, wat de meeste media niet vertonen. Misschien is dat juist heel verhelderend. Bas laat zich voorlichten over de mogelijkheden van een eigen weblog. Lees verder »

Uit NRC Handelsblad van 9 december 2006:

Door onze redacteur Hans Beerekamp

BRA, 9 DEC. Wie had er twintig jaar geleden in Nederland gehoord van rucola, focaccia of fusilli? De opmars van de Italiaanse keuken is spectaculairder dan die van fast food. Toch maakt men zich in Italië zorgen over het uitsterven van traditioneel en regionaal voedsel. Centrum van de internationale slow food-beweging is het stadje Bra in Piemonte. Daar, in de Osteria Boccondivino, ligt de bakermat van de snel aan invloed winnende gastronomische tak van het anti-globaliseringsfront. Lees verder »

Waar ik als blogger nog aan moet wennen is dat iedereen zich met je keuzes bemoeit. Als je recenseert, is een lezer het soms faliekant oneens met je mening, maar de manier waarop je kijkt, die staat niet echt ter discussie. Het nieuwe en spannende van deze andere manier van publiceren is dat mensen vinden dat je eerder linksaf of rechtsaf had moeten slaan, dat je dit of dat kerkje echt niet mag missen, dat je meer aandacht aan instant-etnografie of minder tijd aan musea moet besteden, dat het te snel gaat of te langzaam, je te oppervlakkig of juist te intellectueel schrijft. Omdat zoiets als ‘Expeditie Europa’ nooit eerder op deze manier is ondernomen, staat de vorm niet vast, en heeft iedereen daar zijn eigen ideeën over. Een ding begin ik wel te ontdekken: ik ben niet in de wieg gelegd voor interacties met wildvreemden. Janine wil met iedereen praten, ook al spreekt ze de taal niet of nauwelijks. Sommige lezers zouden meer contacten met bewoners van Europa op prijs stellen. Lees verder »

Da Michele (Piazza Vittorio Veneto, Turijn) wordt fast noch slow food geserveerd, maar subito food!