De grote partijen zijn kleiner geworden, en de kleine groter
De teerling is geworpen en de verrassing is groot. De Duitse politiek ondergaat een ingrijpende en principiële verandering na de Bondsdagverkiezingen van gisteren. Angela Merkel heeft haar doel bereikt: de Bondsrepubliek krijgt een regering van christen-democraten en liberalen onder haar leiding. Aan de “grote coalitie” van christen-democraten en sociaal-democraten komt na vier jaar regeren een einde.
Zelden heb ik Merkel zo gelukkig gezien als gisteravond. Ze verscheen opgelucht en breed lachend in de partijcentrale van de CDU in Berlijn. “Ik ben gelukkig, en dat zeg ik maar zelden. We kunnen een coalitie met de liberalen vormen”. Ze werd belaagd door journalisten, raakte in de menigte in het gedrang, maar bleef triomfantelijk lachen. Op de stembusparadox “verlies van de eigen partij, maar winst voor de gewenste coalitie“ herhaalde ze slechts dat haar doel is bereikt. Vandaag al beginnen de coalitiegesprekken met de liberale leider, Guido Westerwelle van de FDP.
Merkel regeert; de liberalen triomferen. Westerwelle mag zich de echte winnaar van de Bondsdagverkiezingen noemen. Zijn partij kreeg gisteren 14,6 procent van de stemmen, tegen 9,8 procent in 2005. Westerwelle is door de kiezers beloond voor een glasheldere campagne. Hij heeft steeds duidelijk gezegd met wie hij regeren wil “alleen met de christen-democraten“ en wat zijn plannen zijn. Duitsland wacht door het sterke verkiezingsresultaat van de FDP een liberaler tijdperk. Met name het economisch beleid kan wel eens ingrijpend veranderen.
Samen hebben christen-democraten en liberalen genoeg zetels voor een redelijk stabiele meerderheid in de Bondsdag de komende vier jaar; een onverwachte politieke waterscheiding. Grote verliezer is de sociaal-democratische SPD, die niet meer dan 23 procent van de stemmen kreeg. De opkomst was met ruim 70,8 procent de laagste ooit in de geschiedenis van de Bondsrepubliek.
De grote partijen in Duitsland zijn kleiner geworden, en de kleine groter. Het land krijgt een liberaal getinte, christen-democratische regering onder leiding van een vrouw die gisteravond nadrukkelijk herhaalde dat ze bondskanselier van “alle Duitsers” wil zijn. Die, met andere woorden, ook sociaal wil zijn. Daarmee hoopt ze de oppositie het gras voor de voeten te kunnen wegmaaien. Maar die kan sterk worden: het linkse blok kan zich eindelijk hergroeperen. Maar, zeggen kenners van de Duitse politiek, dat is alleen maar winst voor de democratie. Want de grote coalitie was toch een beetje de dood in de pot.
Lees vanmiddag ook de analyse van de stembusuitslag door Joost van der Vaart in NRC Handelsblad
maandag 28 september 2009, 11:07 uur
Even proberen profeet te zijn:
1) De Deutsche Bahn word geprivatiseerd. Heel slecht voor alle die de trein moeten gebruiken. Heel slecht voor kleinere plaatsen.
2) Verdere privatiseringen zullen volgen, met slechte gevolgen voor de gewone mensen.
3) De gezondheidszorg zal weer eens “gereformeerd” worden, deze keer volgens FDP model. Gevolg “Wenn du arm bist, musst du früher sterben”.
4) Zoals beloofd door de FDP belastingen naar beneden. Welke? Geen idee. In ieder geval zal het van de kant van armere mensen gehaald worden.
5) Geen “Mindestlohn”, dus geen minimum salaris. De uitbuiting van de mensen met hele lage inkomens gaat verder en wordt meer.
6) “Kündigungsschutz” (bescherming tegen ongerechtvaardigt ontslag) opheffen of ten minste beperken.
Ik heb geen idee vanwaar de nieuwe regering de immense bedragen wil halen die nodig zijn de nieuw opgenomen schulden te betalen.
En de dingen, die Nederland zo een aantrekkelijk land maken, als b.v. aktive hulp bij het sterven, het drugbeleid, veel betere zorg voor oude mensen in verpleeginrichtingen, dus “Gesellschaftspolitik” – niets daarvan zal de volgende jaren tema zijn. Hoewel alles wat met autonomie van het individu te maken heeft wel deel van het programa van een liberale partij als de FDP zou moeten zijn.
Sorry voor mijn fouten – ik ben veel van mijn Nederlands vergeten.
maandag 28 september 2009, 11:31 uur
Tjonge, wat een flauwe bedoening gisteravond. Was er speciaal vroeg voor terugkomen van een dag uit in het mooie weer in de hoop op spektakel, maar een uur na de uitslag kwam een veel te montere Steinmeier zijn verlies melden en om kwart over acht waren de lijsttrekkers in de elefantenrunde op tv al uitgepraat….. Dat was in 2005 wel anders (en in 2001 ook, toen Stoiber de overwinning claimde maar in de loop van de avond zijn winst in rook opging…de ‘hochrechnungen’ veranderden dit jaar geen steek, zo vast zat alles al ruim voor de stembusgang dus).
En zeker, de uitslag is winst voor de democratie. Alle partijen hebben eigenlijk gewonnen, want iedereen kan zich weer scherper gaan profileren, ook de SPD, al zal dat lang gaan duren en niet onder Steimmeier, maar iemand anders, wellicht Klaus Wowereit. Hangt af van de koers die de partij vaart naast de Linke. Dat de kleine gewonnen hebben is vooral omdat ze nog een inhoudelijk programma hadden, dat was ver te zoeken bij de twee grote partijen, het meest uiteraard bij de SPD, die het woord ‘Familienpolitik’ of ‘Bildung’ nooit in de mond genomen heeft maar bleef hangen in nietszeggende slogans tegen kernenergie en andere voor de meeste duitsers flauwekulpolitiek (verreweg de meeste Duitsers zien de groenen als de partij die hen de auto wil afpakken dus als de SPD ook al begint over kernenergie…). Merkel wil zich nu vooral profileren als de beschermvrouwe van het traditionele midden (Adenauer volgend), maar zal het moeilijk krijgen nu de rechtervleugel in haar partij zich gesterkt voelt en de CSU in beieren een slecht resultaat heeft geboekt. Nu ja joost, lees graag wat jij ervan vindt. Gelukkig zat ik helemaal naast de verkiezingsuitslag met mijn gok en hoef ik niet bij jou op receptie in Kreuzberg (of was het Prenzlauerberg… zit een goeie tent daar trouwens, white trash geheten. ken je dat?)
maandag 28 september 2009, 17:44 uur
Sorry, zie reactie van Rainer hierboven en wil graag even daarop reageren, want dat is nu de typische bangmakerij van links (geweest) tegen een centrum-rechtse coalitie. Schroeder is daarmee met name begonnen vier jaar geleden, met succes (Schroeder had altijd al een hang naar populisme) en de huidige leiding van de SPD is ermee doorgegaan onder leiding van met name Franz Muentefering (en de linkervleugel). De FDP is een van de weinige partijen geweest die in deze hele campagne gesproken heeft over onderwijs, gezinnen en andere tastbare alledaagse problemen (en belastingen uiteraard) en niet uitsluitend over principiele kwesties, zoals de SPD. Westerwelle c.s. zijn daarvoor beloond. Terecht. De Groenen deden het ook trouwens en hebben ook meer stemmen gekregen (en putten voor deel uit hetzelfde vat als de FDP). CDU noch FDP bestaan louter uit extreem rechtse neo-cons a la thatcher of reagan, die het sociale weefsel willen afbreken en rauw kapitalisme daarvoor in de plaats. Beide partijen hebben belangrijke gematigde vleugels, zeker ook de CDU. Berthold Huber van IG Metall zei gisteren dat hij Merkel had meegemaakt als belangstellend en gematigd, met oog voor werknemersbelangen en hij verwachtte dat dit ook zo zou blijven. Ja, er zullen veranderingen komen in het matige compromis over de gezondheidspolitiek, maar die zullen zeker niet leiden tot ‘Wenn du arm bist, musst du früher sterben’. Voor de problematiek rond de lage lonen bestaat begrip bij CDU. Kuendigungsschutz beperken zal heel moeilijk worden (en ontslag is ook zeker niet onmogelijk) en privatisering zijn noodzakelijk, de staat kan al lang niet meer alles betalen. En tegen drugs trad de SPD (in de Bondsregering althns) net zo hard op als de CDU, soms zelfs harder.
maandag 28 september 2009, 17:54 uur
en nu nog een keer, dit keer begrijpelijk: uiteraard zal de rechtervleugel in de CDU zich gesterkt voelen en zal ook de CSU zich weer rechtser willen profileren na het verlies van gisteren – en daarmee regeren lastiger maken voor Merkel – maar zij zal zich ongetwijfeld hard maken voor een gematigde politiek. Zij is de baas en heeft dat ook al lang bewezen.
dinsdag 29 september 2009, 04:37 uur
@ 1 Rainer.
Duitsland gaat onder CDU/FDP en Merkel(heel belangrijk, want zij heeft de CDU flink naar het midden verschoven, zij is zeker geen Kohl)niet radicaal veranderen.
Sociale voorzieningen : Je vergeet dat de grootste ingrepen in de uitkeringen onder SPD/Groene regering plaatsvonden. Misschien ben je te jong om het te herinneren, maar zelfs in de hoogtijden van SPD in de jaren 70 was Duitsland veel minder sociaal dan hedendaags Nederland, laat staan dan Nederland van toen en hetzelfde geldt ook van de rest van de “Gesellschaftspolitik”.
De gezondheidszorg,die in Duitsland altijd al beter was dan in Nederland, verslechterde niet en werd nieet veel minder sociaal in de 16 jaren van de zeer rechtse regering van Kohl.
FDP is hier zeker geen boosdoener. Het is de partij van de al dan niet kleine zelfstandige, de kleine en middelgrote ondernemer, de middenstander. Zij hebben niks met de kerkelijke onzin te maken en ivb burgelijke rechten en vrijheden waren zij altijd progressiever dan SPD( laat staan CDU/CSU).
Afgezien van de zorgwekkende groei van de communisten (“die Linke”) zie ik de uitslag niet als een ramp voor wie dan ook.
Natuurlijk kommt van de belastingsverlagingen niet al te veel terecht,de schulden laten het gewoon niet toe. En als ze wat verlagingen doen in ruil voor het afschaffen van idiote programmas zoals de duitse versie van ” cash for clunkers” dan zullen de meeste mensen ook mee kunnen leven.
dinsdag 29 september 2009, 05:05 uur
Woonachtig in Chili volg ik het wereldnieuws via Deutsche Welle (een uitstekende tv-zender, overigens — tegelijkertijd met haar ook in engelse, spaanse en arabische taal vervatte uitzendingen een formidabel wereld-venster op heel Europa).
Deze uitslag verbaasde me niet, gezien de nietszeggende verkiezingscampagnes van CDU en SPD. Niettemin toch verbazingwekkend hoe de FDP weg kon komen met de slogan: “Arbeid moet weer lonen” en het betoog dat alleen de FDP het heil niet van de staat verwacht, maar zich tegelijkertijd (met CDU/CSU) krachtig verzet tegen een wettelijk minimumloon waarvan je kunt (over)leven — zodat ook de komende 4 jaar een paar miljoen Duitsers die full-time werken, niettemin op bijstand van de staat zijn aangewezen…
Medewerking aan verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar (waarvan juist de lagere arbeidsklasse toch zonneklaar de dupe is) heeft de SPD waarschijnlijk definitief de das omgedaan — daarvan zullen de Duitse sociaal-democraten zich waarschijnlijk niet meer kunnen herstellen. Ook in Nederland zie ik de PvdA in diezelfde valkuil verdwijnen. Dat op dit onderwerp de PvdA zelfs met de PVV van Wilders moet concurreren, spreekt boekdelen.
Triest om te zien hoe sociaal-democraten zich door het zgn. afschudden van ideologische veren vervreemden van hun traditionele achterban en zich zodoende de kaas van het brood laten eten door eng-nationalistische (protest)partijen als Die Linke en de SP.
dinsdag 29 september 2009, 12:51 uur
De Duitse politiek zit nogal op slot. Men kan stellen dat in de Duitse poltiek de angst voor rechts zo groot is dat daarmee de mogelijkheid tot oplossing van problemen wordt versmald. Met de nodige moed en dito wijsheid valt er voor de nieuwe coalitie heel wat te bereiken. Of men dat waar zal maken, is uiteraard de grote vraag. Wijs is in ieder geval de uitspraak van Merkel dat ze de bondskanselier van alle Duitsers wil zijn. Hopelijk bewijst ze dat.