Prins Willem-Alexander en prinses Máxima doen afstand van hun in aanbouw zijnde vakantiehuis op het Mozambikaanse schiereiland Machangulo. Het prinselijk paar stapt echter pas uit het project nadat het is opgeleverd.

Dat schrijft de kroonprins vandaag in een brief aan minister-president Jan Peter Balkenende. Ze bedanken hem voor de steun toen het project ernstig onder vuur kwam te liggen. Kritiek die Willem-Alexander echter van de hand wijst, want met de bouw wilde hij “ook een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de lokale bevolking”.

Die opvatting vindt steun bij Gerard van der Aa, auteur van Nigeriaanse toestanden (2005). De villa van de kroonprins is juist goed voor Mozambique, betoogde hij 4 november op nrc.nl/opinie.

“Investeren in Afrika is een van de beste manieren om armoede te bestrijden. Bedrijven genereren economische groei en banen, waardoor het gemiddeld inkomen stijgt. In de discussie over de villa van kroonprins Willem-Alexander in Mozambique is opmerkelijk weinig aandacht voor dit punt.”

Het past zelfs, zo schreef Van der Aa, in het beleid van het IMF en minister Koenders van Ontwikkelingssamenwerking. Zij maakten zich grote zorgen om teruglopende buitenlandse investeringen.

Lezer Louise Smit dacht daar duidelijk anders over. Op nrc.nl/discussie schreef ze:

“Als een project zoveel cosmetische ingrepen (stichting, communicatieadviseurs) nodig heeft om aan het publiek verkocht te worden, deugt het per definitie niet. Als de kroonprins desondanks koppig zijn zin doorzet, blind is voor onvermijdelijke toekomstige problemen en maling heeft aan het domme klootjesvolk, deugt hij niet als troonopvolger. En als het de minister-president, als verantwoordelijke, niet lukt de prins terug te fluiten, werpt dat een bedenkelijk licht op die zogenaamd niet-bestaande macht van de Oranjes.”

Ook de economische crisis speelde mee in de kritiek op het project. “Maar die crisis was in februari 2007 niet te voorzien”, schrijft Willem-Alexander in zijn brief.

Premier Balkenende stond eenzaam in zijn verdediging van de zakelijke activiteiten van Máxima en Willem-Alexander. Hem werd verweten er laconiek mee om te gaan. Ook nu oogst de premier nog kritiek. Alexander Pechtold (D66) vindt het vreemd dat de prins uit het project stapt, terwijl de minister-president de plannen in het Afrikaanse land een dag eerder nog verdedigde. “De vraag is dan ook of de premier zijn ministeriële verantwoordelijkheid aan het begin van het project wel goed heeft genomen.”

Wat vindt u? Had de premier moeten weten dat deze zakelijke activiteit van het prinselijk paar tot problemen zou leiden? Is de ophef terecht geweest? Of moeten we de ministeriële verantwoordelijkheid wat minder nauw nemen? En wat vindt u van de brief van Willem-Alexander waarin hij aangeeft voor de publieke opinie gezwicht te zijn?

Met de benoeming van de Belgische premier Van Rompuy als eerste president van Europa komt er een einde aan een periode van wilde speculaties. Premier Balkenende is het dus niet geworden. Maar het was dan ook een baan waarvoor hij, zo zei hij steevast, geen kandidaat was. Maar achter de schermen zou druk gelobbyd zijn ten bate van de Nederlandse premier.

Bij het CDA bestaat weinig vrees dat de episode sporen nalaat. Veel partijleden hadden Balkenende persoonlijk de overstap wel gegund. Maar voor de partij is het goed dat hij blijft, menen ze. En veel CDA-politici dragen hem op handen. CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek zegt: „Met het vertrek van JP zou iets groots verloren zijn gegaan.”

De oppositiepartijen vinden dat Balkenende door zijn flirt met de baan van eerste president van de Europese Unie aan gezag verloren heeft in Den Haag. De premier zal zijn best moeten doen dat terug te winnen, menen zij.

Wat denkt u? Heeft Balkenende gezichtsverlies geleden? Zal deze episode sporen nalaten?

Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer heeft een onderzoek ingesteld naar mogelijke inmenging van de rijksoverheid met het privéleven van Edwin de Roy van Zuydewijn, de ex-echtgenoot van prinses Margarita.

Onderwerp van onderzoek is vooral het Kabinet der Koningin, een ambtelijke dienst die koningin Beatrix ondersteunt in staatsrechtelijke aangelegenheden. In 2001 zou deze dienst navraag hebben gedaan bij toenmalige opdrachtgevers van De Roy van Zuydewijn, zo bleek uit een brief die premier Balkenende naar de ombudsman heeft gestuurd.

Brenninkmeijer wil nu Felix Rhodius, de ex-directeur van het Kabinet der Koningin, horen. Dat meldt De Volkskrant vandaag. Deze voormalig rechterhand van de koningin zou in 2003 ook de AIVD opdracht tot onderzoek hebben gegeven, zonder de ministers in te lichten. Eerder gaf Balkenende aan dat de ombudsman niet de bevoegdheid heeft het Kabinet der Kabinet te onderzoeken.

Wat vindt u? Kunt u zich voorstellen dat de koningin zo ver gaat om een potentieel lid van het Koninklijk Huis te screenen? Bent u van mening dat alles op alles gezet moet worden om De Roy van Zuydewijn te rehabiliteren indien daar aanleiding toe is? Of moet de ombudsman deze zaak – waar al zoveel over gezegd en geschreven is – maar laten rusten?

Gisteren lieten China en de VS weten dat er meer tijd nodig is voor een nieuw klimaatverdrag. Een juridisch bindend verdrag zal er dus op de klimaattop in Kopenhagen (nog) niet komen. Maar een politiek akkoord hangt nog wel in de lucht, zo onderstreepte Barack Obama vanmorgen.

Veel tijd om te komen tot voor een afgerond verdrag, met bindende doelstellingen over de vermindering van CO2-uitstoot en over de financiering van klimaatbeleid in ontwikkelingslanden, is er niet meer. Want het Kyoto-protocol, gesloten in 1997, loopt in 2012 af. Op ‘Kyoto’ is veel kritiek. De reductiedoelstellingen zijn bescheiden en landen als China (inmiddels uitgegroeid tot de grootste klimaatvervuiler) en India hebben daarin geen verplichtingen. Ook zijn er geen goede afspraken over de financiering. Bovendien hebben de Verenigde Staten ‘Kyoto’ nooit geratificeerd – uit vrees voor schade aan de eigen economie.

Een voorwaarde voor de VS is deelname van China. Maar China weigert verplichtingen op zich te nemen die ten koste gaan van de economische groei waarmee het land zijn armoedebestrijding wil betalen. Op hun beurt kampen de VS weer met weerstand in eigen land. Maar bij reductiedoelstellingen alleen blijft het niet. Er moeten ook afspraken gemaakt worden over aanpassing aan klimaatverandering. De arme landen worden het zwaarst getroffen door de opwarming, terwijl zij daarvoor het minst verantwoordelijk zijn.

Veel klimatologen vinden dat de temperatuur met niet meer dan twee graden Celsius zou mogen stijgen om uit de ergste gevarenzone te blijven. Het IPCC, het panel van wetenschappers dat alle klimaatonderzoek bundelt, bepleit daarom voor de geïndustrialiseerde landen een reductie met 25 tot 40 procent rond 2020, ten opzichte van het niveau van 1990. Daarna zou de uitstoot tot 2050 met nog eens 50 procent gereduceerd moeten worden.

Wat vindt u? Waar moet volgens u een klimaatakkoord aan voldoen? En wat is er nodig om politiek leiders zover te krijgen een stevig akkoord te sluiten?

• Expertdiscussie: ‘Zijn de regelingen om duurzame stroom te stimuleren te soft?’
• Nieuwsthema + vijf vragen en antwoorden: ‘Klimaattop Kopenhagen‘
  

Het Grote Bouwen werkt niet meer, dat zie je aan alle grote bouwprojecten: Amsterdam Centraal is een drama, Rotterdam Centraal is een drama, de Zuidas, een campus in Maastricht: overal in het land liggen bouwputten. Maar waarom. Nederland is dom ambitieus, vindt Stroink. Als je met buitenlanders praat, vinden ze Amsterdam bijvoorbeeld juist leuk vanwege de kleinschaligheid. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn hopeloos verloren in strijd met Parijs en Londen. Ruim liever vandaag de straten op. Plant bomen. Stop betere steentjes in de straat. Stop een beetje geld in de kwaliteit van je publieke ruimte. Geef culturele voorzieningen een boost. “In die culturele hoek valt winst te behalen, niet met het nabouwen van New York.”

Wat vindt u? Kan kneuterigheid het handelsmerk worden van Nederlandse steden? Of raken Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam dan achterop in de internationale vaart der volkeren? Wat maakt onze steden eigenlijk aantrekkelijk, knusheid of skyline? Hoe moeten we onze steden op de kaart zetten: met prestigieuze bouwwerken als de Erasmusbrug of unieke, kleinschalige culturele uitingen?

Minister Klink van Volksgezondheid wil dat ambtenaren zich mengen in internetfora waar fabels over de Mexicaanse griep verspreid worden. Ook wil hij ervoor zorgen dat meer mensen de officiële voorlichtingssite Grieppandemie.nl bezoeken.

Zijn vrees door misinformatie lijkt onder meer ingegeven door de activiteit van de anti-prik-gemeenschap op internet. “Wij willen onder geen enkele voorwaarde onze veiligheid opofferen voor industrieel gewin”, zo staat in een petitietekst op de website Prikmijmaarlek.nl. “Wij zullen niet langer hun proefkonijnen zijn.”

De website Despuitblijfteruit.nl probeert het wetenschappelijk aan te pakken en verwijst naar indrukwekkende artikelen. In een daarvan staat: “Baxter (producent van vaccins) heeft gebruik gemaakt van een nieuwe technologie waarbij gebruik wordt gemaakt van op kweek gezette cellen van de Afrikaanse Groene aap. Het bijzondere hierbij is dat ditzelfde dierlijke celweefsel tevens in staat is een aantal vaccin-verontreinigers te produceren, inclusief het HIV-virus.”

In de internetpublicatie ‘Geheimen rond de varkensgriep‘ (PDF, 31 bladzijden) schrijft docent gezondheidsoefeningen Harm Valentijn dat het gaat om een “door de mens gemaakt, biologisch wapen”. Hij vermoedt dat de overheid plannen heeft om de wereldbevolking te reduceren en “tegelijkertijd een werelddictatuur te stichten”.

Ook wijst Valentijn op geruchten dat er zelfs microscopisch kleine robotjes in de vaccins zitten, die in staat zouden zijn om de nuclei in de cel te vernietigen. “Dat verklaart meteen de dodelijkheid ervan!”

Minister Klink heeft terecht de aanval ingezet op dit soort ongefundeerde argwaan, schrijft NRC Handelsblad vandaag in het hoofdartikel. “Veiligheidsrisico’s zijn nooit uit te sluiten, ook niet voor dit griepvaccin. Maar ze wegen niet op tegen de gevaren van de griep zelf.”

Sanderijn Cels (Harvard-MIT) en Joeri van den Steenhoven (voorzitter van de stichting Nederland Kennisland) pleiten vandaag op de opiniepagina eveneens voor participatie van de overheid in sociale netwerken.

De overheid moet daarbij erkennen dat zij het niet altijd het eerste of het beste weet en dat ze anderen nodig heeft. Dat is immers de crux: je kunt deze webtoepassingen niet los zien van de gedachte die eraan ten grondslag ligt – dat gebruikers in alle openheid samenwerken.

In de Verenigde Staten is dit al praktijk, weten de auteurs. “In 2007 werkten in Californië overheid, hulpdiensten en burgers samen om informatie over bosbranden te delen.” Lees hier volledige opiniestuk en reageer hieronder.

Wat vindt u? Doet de minister er goed aan deze geruchten te weerleggen op internet? Hoe kan hij dat het beste doen? Of geeft hij met de bestrijding van fabels juist het signaal af ze serieus te nemen? En hoe zit het met u? Neemt u de informatie van de anti-prik-gemeenschap serieus?

“Het ziet er naar uit dat de val van het IJzeren Gordijn in 1989 geen verpletterende overwinning is geweest voor het kapitalisme. Dit in tegenstelling tot wat in de twaalf maanden erna algemeen werd aangenomen.”

Dat concludeert Doug Miller, directeur van GlobeScan. In opdracht van de BBC enquêteerde hij 29.000 mensen in 27 landen. Natuurlijk, vrije markt en kapitalisme hebben wel degelijk overwonnen. Maar of dat in de hearts and minds van de mensen ook zo is, trekt dit onderzoek in twijfel.

De belangrijkste uitkomsten: slechts 11 procent vindt dat het kapitalisme goed werkt en een ruime meerderheid wil dat de overheid meer toezicht houdt op het bedrijfsleven. Het belangrijkste bezwaar tegen het kapitalisme lijkt de kloof tussen arm en rijk. 22 van de 27 burgers willen dat de welvaart eerlijker verdeeld wordt.

Interessant is ook het onderzoek van het het Amerikaanse Pew Research Center. Volgens het onderzoeksbureau kijken inwoners van de voormalige Sovjetrepublieken en sovjetsatellietstaten tussen de 18 en de 29 jaar over het algemeen positiever naar de val van het communisme, en staan zij positiever tegenover de democratie, een meerpartijenstelsel en het vrije marktsysteem dan oudere generaties. Pew spreekt van een ‘generatiekloof’.

Een overeenkomst tussen dit onderzoek en die van GlobeScan is de afwijzing van de vrije markt en democratie. In de Oekraïne is nog maar 30 procent van de bevolking tevreden over de verandering naar democratie. In 1991 was dat nog 72 procent. In een aantal landen bestaan ook grote groepen, en soms zelfs meerderheden, die het leven onder het communisme beter vonden.

Uit het onderzoek blijkt dat er een wijdverspreide opvatting is dat de verandering naar een vrije markt en democratie vooral de politieke leiders en zakenelite ten goede is gekomen.

Wat denkt u? Waarom verlangen er zoveel mensen terug naar het communistische systeem? Waarom is vrijheid niet hun ideaal? En hoe denkt u er zelf over?

Huisartsen en zorginstellingen krijgen deze week 5,8 miljoen vaccins tegen de Mexicaanse griep. 60-plussers, diabetici en mensen met hart- en luchtwegproblemen worden opgeroepen zich in te laten enten.

Toch zijn de vaccins niet bij iedereen gewild. Op internet is een heuse anti-vaccinatielobby op gang gekomen. NRC Handelsblad schrijft hierover:

Er zijn critici die menen dat vaccins erger zijn dan de kwaal. Sommigen zeggen dat je er juist zieker van wordt, anderen stellen dat het vaccin zo snel in elkaar is gesleuteld dat de kans groot is op bijwerkingen. De kans op voorbijgaande bijwerkingen (roodheid en pijn op de prikplek, koorts) is inderdaad iets groter, blijkt uit tests bij proefpersonen. Over zeldzame, hele ernstige bijwerkingen valt nog niks te zeggen. Ze zijn nog niet gezien, zegt de WHO.

Het vaccin beschermt waarschijnlijk wel 60 tot 90 procent van de gevaccineerden tegen de griep. Een aantrekkelijke speculatie is dat zes tot negen van de elf Nederlandse griepdoden wellicht nog in leven zouden zijn als iedereen was gevaccineerd.

Wat vindt u? Zijn de eventuele bijwerkingen voor u reden om geen vaccin te nemen? Neemt u de waarschuwingen voor het vaccin serieus?

• Zie ook het opiniestuk: ‘Mexicaanse griep: Klink kan voordeel hebben bij internet’

Met de kijkcijfers zal het wel goed gaan, maar over de betrokkenen maakt psycholoog Martine Delfos zich zorgen, zo schreef zij gisteren in NRC Handelsblad. In haar praktijk heeft zij vaak mensen geholpen die op zoek gaan naar hun afkomst. Het is een zeer langdurig proces, dat pas met de jaren verwerkt kan worden en het vraagt een zeer zorgvuldige voorbereiding en begeleiding. Het publiek vermaken met zo’n DNA-test, kan betrokkenen schade toebrengen, meent Delfos. De NCRV heeft dan ook niet het belang van de deelnemers centraal staan, maar dat van de kijkers en vooral dat van de NCRV zelf.

Bent u het met Martine Delfos eens? Had de NCRV meer zorgvuldigheid moeten betrachten? Of ligt de verantwoordelijkheid bij de deelnemers zelf? Gaat u kijken?

Het Britse Imperial Tobacco, een van de grootste tabaksfabrikanten ter wereld, zet in Nederland jonge en creatieve mensen in om de verkoop van shag en sigaretten onder jongeren te vergroten.

Het gaat om zestig vernieuwende modeontwerpers, muzikanten en reclamemakers, die worden beloond met sloffen sigaretten. Ze zijn 21 jaar en ouder en beloven in een contract geheimhouding over “het bestaan, de aard en de inhoud” van de overeenkomst.

Lees hier het contract (pdf). Contractant Nick Kailola, mede-eigenaar van een creatief collectief in Rotterdam, doet zaterdag in NRC Handelsblad zijn verhaal. “Eigenlijk ben ik meer een Marlboro Light man. Ik rook het liefst zo licht mogelijke sigaretten omdat ik de hele dag rook. De lichtste Gauloises vind ik al te zwaar.”

Een ander, modeontwerper Tomas Overtoom (29), zegt: “Ik zeg het heel eerlijk: de brainstormsessie is eigenlijk een aankleding van dat er een hele groep mensen deze sigaretten roken. Het zijn allemaal mensen die in subculturen een belangrijke rol spelen. Fabrikanten zijn zo gebonden aan regels: daarom is het zo slim. Dit is een nieuwe vorm van marketing.”

De indruk zou kunnen ontstaan dat het seeders zijn: voorlopers in trends die producten krijgen aangeboden omdat bedrijven weten dat anderen hun gedrag kopiëren. Daar is geen sprake van, zegt de woordvoerder van Imperial Tobacco. “Ze moeten onze producten goed kennen om erover mee te praten.” Vandaar die sigaretten.

In de Tabakswet staat dat het verboden is sigaretten gratis of “tegen een symbolische vergoeding” te verstrekken als dit het “aanprijzen van een tabaksproduct ten doel heeft”.

Wat vindt u? Is dit een vorm van reclame – worden de voorbeeldfuncties van deze mensen misbruikt om de jeugd aan het roken te krijgen? Of is het een onschuldige manier om creatieve ideeën bij gebruikers los te peuteren?