Vandaag is één van de laatste grote naziprocessen begonnen. De 89-jarige Iwan Demjanjuk wordt verdacht van medeplichtigheid aan de moord op 27.900 Nederlandse joden.

De gruwelijkheden zouden zich afgespeeld hebben van mei 1942 tot oktober 1943 in vernietigingskamp Sobibor.

Iwan Demjanjuk was toen 23-jaar en wordt ervan verdacht daar kampbewaker te zijn geweest. NRC-correspondent Joost van der Vaart schrijft in nrc.next over de aanklacht: “Hij zou de handlanger van de dood zijn geweest: een knecht van de nazi’s belast met het doodknuppelen en naar de gaskamer jagen van joden in het Duitse vernietigingskamp Sobibor, gelegen in het bezette Polen.”

De Duitse justitiële verwerking van nazimisdaden ligt gevoelig. Volgens de Münchense historica Edith Raim valt te prijzen dat justitie is blijven doorgaan met de tijdrovende en complexe gerechtelijke onderzoeken tegen nazimisdaden – lange tijd tegen de heersende opvatting in. “In 1975 was driekwart van de West-Duitsers tegen vervolging van nationaal-socialistische misdaden”, zegt ze. De meeste van de 6.656 veroordeelde nazi’s kwamen er volgens Raim vanaf “met geringe straffen van tussen de zes maanden en een jaar”.

De Nederlandse jurist Christiaan F. Rüter, deskundige op dit gebied, heeft twijfels over het proces. Als hij veroordeeld wordt, is het de vraag waarom duizenden Duitse kampbewakers niet zijn veroordeeld. En als hij niet wordt veroordeeld, zal de klacht luiden dat de Duitsers nog steeds nazi’s zijn.

Wat vindt u? Hoe kijkt u terug op hoe Duitsland haar oorlogsmisdadigers heeft aangepakt? En vindt u het terecht dat oud-nazi’s nu nog als hoogbejaarden voor het gerecht gebracht worden?

‘Van het idee om mensen meer te laten betalen voor het gebruik van de auto en minder voor het bezit ervan is een voorstel gemaakt dat onbetaalbaar en onuitvoerbaar is.’

Dat staat in de digitale petitie Kilometerheffing No Way. Een initiatief van VVD-Tweede Kamerlid Charlie Aptroot dat inmiddels meer dan 27 duizend steunbetuigingen kent.

Gisteren ageerde Aptroot in de Tweede Kamer tegen het plan van minister Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) om alvast met de spitsheffing – een onderdeel van de kilometerheffing – proef te draaien op fileknelpunten, zoals de ring rondom Amsterdam. “Wat er aan spitstarief bijkomt, gaat er bij het gewone tarief weer van af”, verzekerde Eurlings. De ANWB en andere politieke partijen eisen eerst duidelijkheid over de hoogte van het spitstarief.

De kilometer- en spitsheffingen moeten per jaar 6,6 miljard euro opleveren. Volgens Eurlings gaat 59 procent van de automobilisten er straks financieel op vooruitgaat. Als blijkt dat er niet minder wordt gereden dan nu, gaat 41 procent erop vooruit.

De VVD heeft een andere lezing. “Bijna alle Nederlanders gaan veel meer belasting betalen. Bovendien wordt de privacy van de Nederlanders ernstig in gevaar gebracht”, zo staat in de petitie.

Wat vindt u? Steunt u Eurlings in zijn plan om eerst pilots te draaien met verschillende spitstarieven om te kijken welke effectief zijn? Kunt u een aantal voor- en nadelen noemen van kilometer- danwel spitsheffing?

“We gaan met zijn allen of we gaan niet.” Dat zei het PvdA-Kamerlid Harm Evert Waalkens in reactie op de afwijzing van Geert Wilders door een vertegenwoordiger van het Turkse parlement.

De vertegenwoordiger zei dat de regering in Ankara alleen een delegatie zonder Geert Wilders wil ontvangen. Daarmee komt de reis in januari op losse schroeven te staan.

Tegenover het ANP haalde de woordvoerder Burak Özügergin van de Turkse minister Ahmet Davutoglu van Buitenlandse Zaken gisteren fel uit naar Wilders. “Zo’n fascist en racist is niet alleen in Turkije, maar ook in heel veel Europese hoofdsteden niet welkom. We kunnen niemand vinden die hem wil ontmoeten”, aldus Özügergin. “Niet alleen binnen de Turkse regering en het parlement, maar ook niet in non-gouvernementele organisaties. Zo’n bezoek, waaraan Wilders deelneemt, beschadigt de contacten tussen ons als twee bevriende landen.”

Wilders zegt ontstemd te zijn over de opstelling van de Turken. “Als dit waar is dan bewijst dit dat Turkije geen knip voor de neus waard is. Het is weinig democratisch om zo om te gaan met een democratisch gekozen politicus. Turkije laat zijn vieze gezicht zien.”

Wat vindt u? Moeten de andere Kamerleden de afwijzing van Geert Wilders persoonlijk aantrekken? Dient minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) hierin te bemiddelen? Of moeten de parlementariërs maar gewoon zonder Wilders gaan en het bezoek beschouwen als een verjaardagsfeestje waar nu eenmaal niet iedereen uitgenodigd kan worden?

We zijn beschroomd om onze gevoelens te uiten. Daarom hebben we een veilig oord, een museum of concertzaal nodig. Dat  betoogde componist Merlijn Twaalfhoven gisteren op de TEDx-conferentie in Amsterdam.

“Maar de scheiding van onze gevoelens van ons dagelijks leven zal ons niet helpen om de complexe werkelijkheid onder de oppervlakte, de onderbewuste wereld van de intuïtie te begrijpen,” denkt hij. 

Als voorbeeld geeft Twaalfhoven het experiment van de Amerikaanse violist Joshua Bell, een van de grootste hedendaagse violisten. Hij speelde een paar jaar geleden verkleed als straatmuzikant in een metrostation in Washington de mooiste en moeilijkste composities. Maar niemand herkende de schoonheid van zijn muziek.

Twaalfhoven concludeert: “Zelfs onze beste kunstenaar ziet geen kans onze verwachtingen, onze platte werkelijkheid te doorbreken. Ik schrik daar erg van. Zijn wij totaal mechanisch geworden? Mensen kunnen de schoonheid zelfs niet zien als ze er bovenop staan. Blijkbaar zien we alleen wat we verwachten. We zijn blind voor de schoonheid van onze omgeving. We volgen het patroon.” Twaalfhoven pleit ervoor om contact te maken. Om de taal van de emoties beter te leren herkennen.

Wat vindt u? Zitten we te veel vast in patronen?  Of kennen we gewoon het verschil niet meer tussen hoge en lage cultuur?

Prins Willem-Alexander en prinses Máxima doen afstand van hun in aanbouw zijnde vakantiehuis op het Mozambikaanse schiereiland Machangulo. Het prinselijk paar stapt echter pas uit het project nadat het is opgeleverd.

Dat schrijft de kroonprins vandaag in een brief aan minister-president Jan Peter Balkenende. Ze bedanken hem voor de steun toen het project ernstig onder vuur kwam te liggen. Kritiek die Willem-Alexander echter van de hand wijst, want met de bouw wilde hij “ook een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de lokale bevolking”.

Die opvatting vindt steun bij Gerard van der Aa, auteur van Nigeriaanse toestanden (2005). De villa van de kroonprins is juist goed voor Mozambique, betoogde hij 4 november op nrc.nl/opinie.

“Investeren in Afrika is een van de beste manieren om armoede te bestrijden. Bedrijven genereren economische groei en banen, waardoor het gemiddeld inkomen stijgt. In de discussie over de villa van kroonprins Willem-Alexander in Mozambique is opmerkelijk weinig aandacht voor dit punt.”

Het past zelfs, zo schreef Van der Aa, in het beleid van het IMF en minister Koenders van Ontwikkelingssamenwerking. Zij maakten zich grote zorgen om teruglopende buitenlandse investeringen.

Lezer Louise Smit dacht daar duidelijk anders over. Op nrc.nl/discussie schreef ze:

“Als een project zoveel cosmetische ingrepen (stichting, communicatieadviseurs) nodig heeft om aan het publiek verkocht te worden, deugt het per definitie niet. Als de kroonprins desondanks koppig zijn zin doorzet, blind is voor onvermijdelijke toekomstige problemen en maling heeft aan het domme klootjesvolk, deugt hij niet als troonopvolger. En als het de minister-president, als verantwoordelijke, niet lukt de prins terug te fluiten, werpt dat een bedenkelijk licht op die zogenaamd niet-bestaande macht van de Oranjes.”

Ook de economische crisis speelde mee in de kritiek op het project. “Maar die crisis was in februari 2007 niet te voorzien”, schrijft Willem-Alexander in zijn brief.

Premier Balkenende stond eenzaam in zijn verdediging van de zakelijke activiteiten van Máxima en Willem-Alexander. Hem werd verweten er laconiek mee om te gaan. Ook nu oogst de premier nog kritiek. Alexander Pechtold (D66) vindt het vreemd dat de prins uit het project stapt, terwijl de minister-president de plannen in het Afrikaanse land een dag eerder nog verdedigde. “De vraag is dan ook of de premier zijn ministeriële verantwoordelijkheid aan het begin van het project wel goed heeft genomen.”

Wat vindt u? Had de premier moeten weten dat deze zakelijke activiteit van het prinselijk paar tot problemen zou leiden? Is de ophef terecht geweest? Of moeten we de ministeriële verantwoordelijkheid wat minder nauw nemen? En wat vindt u van de brief van Willem-Alexander waarin hij aangeeft voor de publieke opinie gezwicht te zijn?

Met de benoeming van de Belgische premier Van Rompuy als eerste president van Europa komt er een einde aan een periode van wilde speculaties. Premier Balkenende is het dus niet geworden. Maar het was dan ook een baan waarvoor hij, zo zei hij steevast, geen kandidaat was. Maar achter de schermen zou druk gelobbyd zijn ten bate van de Nederlandse premier.

Bij het CDA bestaat weinig vrees dat de episode sporen nalaat. Veel partijleden hadden Balkenende persoonlijk de overstap wel gegund. Maar voor de partij is het goed dat hij blijft, menen ze. En veel CDA-politici dragen hem op handen. CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek zegt: „Met het vertrek van JP zou iets groots verloren zijn gegaan.”

De oppositiepartijen vinden dat Balkenende door zijn flirt met de baan van eerste president van de Europese Unie aan gezag verloren heeft in Den Haag. De premier zal zijn best moeten doen dat terug te winnen, menen zij.

Wat denkt u? Heeft Balkenende gezichtsverlies geleden? Zal deze episode sporen nalaten?

Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer heeft een onderzoek ingesteld naar mogelijke inmenging van de rijksoverheid met het privéleven van Edwin de Roy van Zuydewijn, de ex-echtgenoot van prinses Margarita.

Onderwerp van onderzoek is vooral het Kabinet der Koningin, een ambtelijke dienst die koningin Beatrix ondersteunt in staatsrechtelijke aangelegenheden. In 2001 zou deze dienst navraag hebben gedaan bij toenmalige opdrachtgevers van De Roy van Zuydewijn, zo bleek uit een brief die premier Balkenende naar de ombudsman heeft gestuurd.

Brenninkmeijer wil nu Felix Rhodius, de ex-directeur van het Kabinet der Koningin, horen. Dat meldt De Volkskrant vandaag. Deze voormalig rechterhand van de koningin zou in 2003 ook de AIVD opdracht tot onderzoek hebben gegeven, zonder de ministers in te lichten. Eerder gaf Balkenende aan dat de ombudsman niet de bevoegdheid heeft het Kabinet der Kabinet te onderzoeken.

Wat vindt u? Kunt u zich voorstellen dat de koningin zo ver gaat om een potentieel lid van het Koninklijk Huis te screenen? Bent u van mening dat alles op alles gezet moet worden om De Roy van Zuydewijn te rehabiliteren indien daar aanleiding toe is? Of moet de ombudsman deze zaak – waar al zoveel over gezegd en geschreven is – maar laten rusten?

Gisteren lieten China en de VS weten dat er meer tijd nodig is voor een nieuw klimaatverdrag. Een juridisch bindend verdrag zal er dus op de klimaattop in Kopenhagen (nog) niet komen. Maar een politiek akkoord hangt nog wel in de lucht, zo onderstreepte Barack Obama vanmorgen.

Veel tijd om te komen tot voor een afgerond verdrag, met bindende doelstellingen over de vermindering van CO2-uitstoot en over de financiering van klimaatbeleid in ontwikkelingslanden, is er niet meer. Want het Kyoto-protocol, gesloten in 1997, loopt in 2012 af. Op ‘Kyoto’ is veel kritiek. De reductiedoelstellingen zijn bescheiden en landen als China (inmiddels uitgegroeid tot de grootste klimaatvervuiler) en India hebben daarin geen verplichtingen. Ook zijn er geen goede afspraken over de financiering. Bovendien hebben de Verenigde Staten ‘Kyoto’ nooit geratificeerd – uit vrees voor schade aan de eigen economie.

Een voorwaarde voor de VS is deelname van China. Maar China weigert verplichtingen op zich te nemen die ten koste gaan van de economische groei waarmee het land zijn armoedebestrijding wil betalen. Op hun beurt kampen de VS weer met weerstand in eigen land. Maar bij reductiedoelstellingen alleen blijft het niet. Er moeten ook afspraken gemaakt worden over aanpassing aan klimaatverandering. De arme landen worden het zwaarst getroffen door de opwarming, terwijl zij daarvoor het minst verantwoordelijk zijn.

Veel klimatologen vinden dat de temperatuur met niet meer dan twee graden Celsius zou mogen stijgen om uit de ergste gevarenzone te blijven. Het IPCC, het panel van wetenschappers dat alle klimaatonderzoek bundelt, bepleit daarom voor de geïndustrialiseerde landen een reductie met 25 tot 40 procent rond 2020, ten opzichte van het niveau van 1990. Daarna zou de uitstoot tot 2050 met nog eens 50 procent gereduceerd moeten worden.

Wat vindt u? Waar moet volgens u een klimaatakkoord aan voldoen? En wat is er nodig om politiek leiders zover te krijgen een stevig akkoord te sluiten?

• Expertdiscussie: ‘Zijn de regelingen om duurzame stroom te stimuleren te soft?’
• Nieuwsthema + vijf vragen en antwoorden: ‘Klimaattop Kopenhagen‘
  

Na de Tweede Wereldoorlog hebben projectontwikkelaars, overheden, beleggers en ingenieurs zich samen toegelegd op de wederopbouw van Nederland, vertelt projectontwikkelaar Rudy Stroink vandaag in NRC Handelsblad.  Een gigantische opgave. En er zijn knappe dingen gemaakt. Maar nu is het wel genoeg. We moeten niet meer bouwen, maar dat wat er is beter maken.

Het Grote Bouwen werkt niet meer, dat zie je aan alle grote bouwprojecten: Amsterdam Centraal is een drama, Rotterdam Centraal is een drama, de Zuidas, een campus in Maastricht: overal in het land liggen bouwputten. Maar waarom. Nederland is dom ambitieus, vindt Stroink. Als je met buitenlanders praat, vinden ze Amsterdam bijvoorbeeld juist leuk vanwege de kleinschaligheid. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn hopeloos verloren in strijd met Parijs en Londen. Ruim liever vandaag de straten op. Plant bomen. Stop betere steentjes in de straat. Stop een beetje geld in de kwaliteit van je publieke ruimte. Geef culturele voorzieningen een boost. “In die culturele hoek valt winst te behalen, niet met het nabouwen van New York.”

Wat vindt u? Kan kneuterigheid het handelsmerk worden van Nederlandse steden? Of raken Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam dan achterop in de internationale vaart der volkeren? Wat maakt onze steden eigenlijk aantrekkelijk, knusheid of skyline? Hoe moeten we onze steden op de kaart zetten: met prestigieuze bouwwerken als de Erasmusbrug of unieke, kleinschalige culturele uitingen?

Minister Klink van Volksgezondheid wil dat ambtenaren zich mengen in internetfora waar fabels over de Mexicaanse griep verspreid worden. Ook wil hij ervoor zorgen dat meer mensen de officiële voorlichtingssite Grieppandemie.nl bezoeken.

Zijn vrees door misinformatie lijkt onder meer ingegeven door de activiteit van de anti-prik-gemeenschap op internet. “Wij willen onder geen enkele voorwaarde onze veiligheid opofferen voor industrieel gewin”, zo staat in een petitietekst op de website Prikmijmaarlek.nl. “Wij zullen niet langer hun proefkonijnen zijn.”

De website Despuitblijfteruit.nl probeert het wetenschappelijk aan te pakken en verwijst naar indrukwekkende artikelen. In een daarvan staat: “Baxter (producent van vaccins) heeft gebruik gemaakt van een nieuwe technologie waarbij gebruik wordt gemaakt van op kweek gezette cellen van de Afrikaanse Groene aap. Het bijzondere hierbij is dat ditzelfde dierlijke celweefsel tevens in staat is een aantal vaccin-verontreinigers te produceren, inclusief het HIV-virus.”

In de internetpublicatie ‘Geheimen rond de varkensgriep‘ (PDF, 31 bladzijden) schrijft docent gezondheidsoefeningen Harm Valentijn dat het gaat om een “door de mens gemaakt, biologisch wapen”. Hij vermoedt dat de overheid plannen heeft om de wereldbevolking te reduceren en “tegelijkertijd een werelddictatuur te stichten”.

Ook wijst Valentijn op geruchten dat er zelfs microscopisch kleine robotjes in de vaccins zitten, die in staat zouden zijn om de nuclei in de cel te vernietigen. “Dat verklaart meteen de dodelijkheid ervan!”

Minister Klink heeft terecht de aanval ingezet op dit soort ongefundeerde argwaan, schrijft NRC Handelsblad vandaag in het hoofdartikel. “Veiligheidsrisico’s zijn nooit uit te sluiten, ook niet voor dit griepvaccin. Maar ze wegen niet op tegen de gevaren van de griep zelf.”

Sanderijn Cels (Harvard-MIT) en Joeri van den Steenhoven (voorzitter van de stichting Nederland Kennisland) pleiten vandaag op de opiniepagina eveneens voor participatie van de overheid in sociale netwerken.

De overheid moet daarbij erkennen dat zij het niet altijd het eerste of het beste weet en dat ze anderen nodig heeft. Dat is immers de crux: je kunt deze webtoepassingen niet los zien van de gedachte die eraan ten grondslag ligt – dat gebruikers in alle openheid samenwerken.

In de Verenigde Staten is dit al praktijk, weten de auteurs. “In 2007 werkten in Californië overheid, hulpdiensten en burgers samen om informatie over bosbranden te delen.” Lees hier volledige opiniestuk en reageer hieronder.

Wat vindt u? Doet de minister er goed aan deze geruchten te weerleggen op internet? Hoe kan hij dat het beste doen? Of geeft hij met de bestrijding van fabels juist het signaal af ze serieus te nemen? En hoe zit het met u? Neemt u de informatie van de anti-prik-gemeenschap serieus?