In 2005 verwees 62 procent van de Nederlanders de Europese Grondwet naar de prullenmand. Was dat ook een stem tegen Europa? Peter Kanne, opinieonderzoeker bij TNS NIPO, vermoedt van wel. Hij analyseerde op verzoek van de redactie de Europadiscussie op nrc.nl.

In democratisch opzicht is Europa een drama, betoogt hij op nrc.nl/opinie. “De vraag op het forum van NRC was ‘Wat zijn uw afwegingen om wel of niet te gaan stemmen?’ En daar gaat deze campagne ook over. Wel of niet stemmen. Voor of tegen Europa stemmen. Een merkwaardig uitgangspunt voor de verkiezing van een belangrijk vertegenwoordigend orgaan.”

Tot zijn verbazing sturen de grote partijen, die historisch gezien pro-Europees genoemd mogen worden, Eurosceptische afgevaardigen de arena in. Wim van de Camp van het CDA zegt dat hij in Brussel de Nederlandse belangen gaat behartigen. En Hans van Baalen van de VVD beweert hetzelfde: “Wij moeten beter worden van Europa. Ik ga niet naar Brussel om Europeaan te worden, maar om Nederlander te blijven.”

Om te voorkomen dat het latente onbehagen omslaat in een manifeste onvrede, ziet hij toekomst in referenda voor belangrijke besluiten. Niet zozeer het nationaal belang, maar de Europese democratie moet dichterbij gehaald worden.

Dat is ook een wens van de Nederlandse bevolking, zo bleek uit de 21minuten-enquête, gehouden onder 70.000 mensen. In de Paleiskerk te Den Haag werd er gedebatteerd over de resultaten. Frans Timmermans, staatssecretaris Europese Zaken (PvdA), liet weten niet blij te zijn met de uitkomst van de peiling. Als er geen vertrouwen is in “de instrumenten”, hoe kan Brussel dan tot oplossingen komen?

Wat vindt u? Is het niet jammer dat de verkiezingen altijd maar weer over het bestaansrecht van de EU gaan. Wat moet er gebeuren om de inhoud centraal te stellen? Is daar echt een institutionele aanpassing voor nodig, of moeten nationale politici gewoon hun scepcis laten varen?

Net zo belangrijk als Prinsjesdag, maar dan zonder Koningin. Zo luidt de uitleg van een voorlichtingsfilm van de Rijksoverheid over Verantwoordingsdag, de jaarlijkse dag waarop de regering sinds eind jaren negentig uitlegt wat er terecht is gekomen van eerdere beloftes.

Op 15 mei verschenen al 28 jaarverslagen plus een begeleidende brief – de verantwoordingsbrief – van premier Balkenende, vorige week volgde de Rekenkamer met haar oordeel. En gisteren was het Kamerdebat over het kabinetsbeleid.

Maar terugkijken is moeilijker dan vooruitkijken: ieder jaar is er daarom weer discussie over de zin van de derde woensdag van mei. “Laten we hiermee ophouden”, zei toenmalig SP-leider Jan Marijnissen in Trouw. Het is volgens hem een “propagandashow” van het kabinet. Dit jaar beperkte hij zijn inbreng tot de kwalificatie “Flapdrol!” aan het adres van een minister.

Agnes Kant, de opvolger van Marijnissen, zei “niet zoveel te kunnen met die pakken papier, met die propaganda van dit kabinet”. Ook als het aan haar ligt, mag Verantwoordingsdag afgeschaft worden.

Mark Bovens en Thomas Schillemans, twee bestuurskundigen die een Handboek Publieke Verantwoording schreven, noemen de huidige uitvoering van verantwoordingsdag “hopeloos mislukt”. Zij spreken van een “treurigstemmend verplicht nummer”, kijkend naar de duizenden pagina’s ambtelijke tekst.

Toch sprak premier Balkenende van een “bijzondere” verantwoordingsbrief. Was vorig jaar slechts de helft van de haalbaarheid van doelstellingen te meten, nu is dat 99 procent. Ook CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel is positief over de dag. “Dit voelt voor sommigen misschien als een verplicht nummertje, maar het is wel óns verplicht nummertje. De regering regeert en de Kamer controleert.”

Wat vindt u? Moeten we doorgaan met Verantwoordingsdag? Ook al is het moeilijk er vorm aan te geven? Of bent u van mening dat Verantwoordingsdag beter afgeschaft kan worden?

Pieter van Vollenhoven heeft op 21 mei (Hemelvaartsdag) in Zevenaar de ouders bezocht van Karst T. De Rijksvoorlichtingsdienst bevestigde vandaag een bericht hierover in De Volkskrant. Van Vollenhoven kwam namens de koninklijke familie zijn medeleven betuigen met de nabestaanden van de man die op Koninginnedag in Apeldoorn een drama veroorzaakte, aldus het dagblad.

Politieagenten moeten tot op zekere hoogte kunnen omgaan met agressie van burgers. Geweld, ook verbaal geweld, hoeft daarom niet twee keer zo zwaar bestraft te worden. Zo besloot de politierechter gisteren in Amsterdam.

Dat is tegen de wens van het Openbaar Ministerie in. De politierechter wilde niet verder gaan dan een 70 procent hogere straf. Het OM vindt dat mensen met een publieke taak extra bescherming nodig hebben, omdat zij zich ten gunste van de maatschappij in moeilijke situaties moeten begeven.

De 100-procentverhoging wil de rechter uitsluitend reserveren voor ambulancepersoneel, omdat die er volgens hem niet vanuit hoeven te gaan dat er geweld gebruikt wordt. Dit besluit werd genomen in een zogenaamde themazitting, waarin zeventien verdachten terecht stonden.

De korpschefs zijn teleurgesteld. “Met de stelling van de politierechter dat het hier gaat om ‘een beroepsrisico’, voelt de raad van hoofdcommissarissen zich niet gesteund als het gaat om het handhaven van gezag. Politiemensen moeten zich in hun optreden in de rug gesteund voelen, door de samenleving en waar nodig de rechterlijke macht.”

Wat vindt u? Hebben agenten extra bescherming van de rechter nodig? Of moet geweld tegen hen als beroepsrisico worden gezien?

“Ons leger en onze bevolking zijn klaar voor gevechten tegen alle roekeloze pogingen van de VS tot een preventieve aanval.” Dat dreigement uitte Noord-Korea vandaag via het persbureau KCNA.

Dat is een dag na de tweede atoomproef in het communistische land. De trilling werd honderden kilometers verderop gevoeld. Het regime lijkt de confrontatie te zoeken nadat het vorige maand uit het zespartijenoverleg over de stillegging van het Noord-Koreaanse atoomprogramma was gestapt.

De Amerikaanse president Barack Obama zei dat de test “een flagrante uitdaging” is van resolutie 1718 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, waarin het land wordt verboden om nucleaire proefnemingen te doen. “Noord-Korea’s pogingen om kernwapens te ontwikkelen alsmede zijn raketprogramma vormen een bedreiging van de internationale vrede en veiligheid.”

Wat vindt u? Gelooft u nog in een diplomatieke oplossing?

Krakers verstoppen de doorstroming door projecten jarenlang te blokkeren. Dat schreef Rosanne Hertzberger vorige week in NRC Handelsblad.

De columniste van het Leids universiteitsblad Mare betoogde dat het kraken verboden moet worden. De komende weken wordt gedebatteerd over het ‘kraakverbod’-wetsvoorstel van CDA, VVD en ChristenUnie. Dat mag er wat Hertzberger betreft zo snel mogelijk komen, maar haar pleidooi leverde heel wat brieven op waarvan er een aantal vandaag in nrc.next zijn afgedrukt.

Volgens Douwe Schmidt, redactielid van het Witboek Kraken, betekent het wetsvoorstel “dat het bezitten van een pand belangrijker is dan het recht op een dak boven je hoofd.” Kraker K.H. Pater maakt zich boos om de stigmatisering van krakers. De columniste zou zich op de excessen concentreren, terwijl hij en huisgenoten juist een goed contact hebben met buurt, eigenaar en gemeente. “Een verbod op kraken maakt een einde aan ons soort kraken, maar extremistische activisten, illegalen, junkies en vandalen zullen gewoon doorgaan.”

Het feit dat er krakers zijn, houdt projectonwikkelaars scherp, besluit lezer M.A. Bervoets, die speculeren erger vindt. “Daarom moeten krakers ook niet makkelijk uit de woningen te zetten zijn.”

Tot slot doet Aetzel Griffioen, opsteller van een kraakpetitie, nog een duit in het zakje. “De grootste reden van woningnood is dat er te veel kantoorruimte wordt gebouwd en te weinig woningen.”

Wat vindt u?

De opkomstcijfers voor de verkiezingen van het Europees Parlement zijn traditioneel laag. Waar de Tweede Kamer kan rekenen op een belangstelling van rond de tachtig procent, daar komt Brussel sinds 1994 niet meer boven de 40 procent uit. Zelfs de Provinciale Staten hebben meer stemmen te tellen.

Volgens een peiling van TNS NIPO van 12 mei weet maar 35 procent dat er in juni verkiezingen zijn. Zes op de tien mensen weet geen enkele lijsttrekker te noemen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen is dat doorgaans tachtig tot negentig procent.

Het instituut voorspelt dat gevestigde partijen, zoals CDA en PvdA, profiteren van een lage opkomst. Mocht het opkomstcijfer onverwacht toch hoger uitvallen, dan zullen vooral eurosceptische partijen als de PVV daar de vruchten van plukken. Daaruit zou je kunnen opmaken dat wel of niet stemmen ook een inhoudelijke afweging is.

Peter Kanne, onderzoeker bij TNS NIPO, verbaast zich over de lage stemintenties van de Nederlander. “Als je denkt aan milieu, economie. Aan zaken als nu de Mexicaanse griep, dan heb je juist een niveau als Europa ontzettend hard nodig”, zei hij in een uitzending van RTL Z. “Je zou ook verwachten dat het debat veel meer over dat niveau zou gaan. Dat het wel veel meer zou gaan leven.”

Claes de Vreese, hoogleraar politieke communicatie (UvA), merkte in dezelfde uitzending op dat het referendum over het grondwettelijk verdrag wél een hoge opkomst had. “Omdat er echt iets te kiezen viel.”

Wat zijn uw afwegingen om wel/niet te stemmen? Heeft u het idee dat er iets te kiezen valt? Maakt het iets uit of u zich Europeaan voelt? Staan de onderwerpen te ver van u af of vindt u ze juist heel belangrijk? In welke mate hebben deze afwegingen invloed op uw stembusgang?

NB: De redactie wil uw commentaar graag voor de krant gebruiken. Onderteken uw reactie daarom met voor- en achternaam en woonplaats.

Israëliërs en Palestijnen moeten volgens Obama naast elkaar wonen, ieder in een eigen land. En daarom, zo drong hij gisteren aan bij zijn ambtgenoot Benjamin Netanyahu, moet er een Palestijnse staat opgericht worden.

Het onderwerp van een Palestijnse staat ligt gevoelig in de relatie tussen Israël en de Verenigde Staten, omdat Netanyahu niet in een zogeheten tweestatenoplossing gelooft. Wel uitte hij de wens dat de Palestijnen zichzelf gaan besturen, maar van het bevriezen van de bouw van illegale nederzettingen is nog geen sprake.

Wat denkt u? Zal een eigen staat voor de Palestijnen vrede kunnen brengen? Of is dit meer een kunstgreep in een verstoorde relatie die nooit meer geheeld kan worden?

“Het verbaast me dat je zegt dat er een Europadebat is”, zei oud-Eurocommisaris Frits Bolkestein vorige week tegen NRC-journalist Mark Kranenburg. Toch zijn er over minder dan drie weken verkiezingen voor het Europese parlement.

Europa is geen vanzelfsprekend ideaal van vrede en welvaart meer. Het is een instituut, waarvan niet iedere kiezer weet wat het precies doet. Er wordt geen regering uit gevormd, er is geen drama en over zaken die de burger direct aangaan, zoals de WAO en het pensioen, wordt niet gesproken.

De negatieve kanten worden daarom uitgelicht, merkte oud-minister Laurens Jan Brinkhorst onlangs in de Rode Hoed op. “Sinds 1992 zijn we geen netto-ontvanger meer. En als je een Nederlander op zijn portemonnee trapt, dan trap je hem op zijn hart”, zo tekende De Volkskrant uit zijn mond op.” Het is ook een instituut dat nogal op zichzelf is, merkte NRC-columnist Luuk van Middelaar op. Dat terwijl nationale parlementen steeds betrokkener zijn, en zelfs spreken over klein leed in de gemeenten.

Minder Brussel. Dat is wat de Nederlandse politieke partijen, met uitzondering van D66 en Groenlinks, bepleiten. De SP heeft er zelfs haar verkiezingsslogan van gemaakt.

Toch besteden de socialisten het meeste geld aan de campagne: 1 miljoen euro voor posters, folders en radiospotjes. Het CDA steekt 450 duizend in de campagne, de andere partijen een paar ton minder. Maar vergeleken met de landelijke verkiezingen is dit allemaal een schrijntje. Bij Tweede Kamerverkiezingen steekt de partij 2 miljoen in de campagne.

De opkomst voor de Europese verkiezingen is traditioneel laag. In 2004 39,1 procent, in 1999 30 procent en in 1994 35,7 procent. Daarvoor schommelde het rond de vijftig procent of hoger.

Wat vindt u? Komt de Europese campagne voldoende op stoom? Haalt de politiek volgens u alles uit de kast, wordt u genoeg en goed geïnformeerd door de media? Of ligt de matige belangstelling en de matte campagne vooral aan de kiezer?

Een interview met mij over de invoering van de 6+5-regel, die inhoudt dat minstens zes voetbalspelers uit eigen land moeten komen, leverde op deze plek (nrc.nl/discussie) interessante reacties op. Het recht op gelijke behandeling en het recht op vrij verkeer zijn in het geding.

Lees op nrc.nl/opinie de volledige reactie van de Vlaamse hoogleraar Europees Recht Stefaan Van den Bogaert.