Arjo Klamer, hoogleraar culturele economie aan de Erasmus Universiteit, claimt vandaag in nrc.next zijn gelijk. In mei 2001 schreef hij, met onder meer Jan Marijnissen, het manifest Stop de Uitverkoop van de Beschaving. Bijval van de gevestigde orde kreeg hij destijds niet, nu wel. “Met wie ik ook spreek, van de gewone man in de straat tot de topadvocaat, de verontwaardiging spat er vanaf.”

De kredietcrisis geeft volgens hem hoop op herstel van de beschaving. “Deze zogenaamde crisis werkt als een wake up call. Daar kan geen manifest tegenop.” Politieke ambtsdragers zijn volgens hem binnen een paar weken tot inkeer gekomen. Daarmee doelt hij vooral op Wouter Bos, de minister van Financiën die dit weekend ING een kapitaalinjectie van tien miljard euro gaf. Op de beurs wordt die actie gewaardeerd. Het aandeel van de bank opende vandaag op het Damrak 20 procent hoger.

De hoogleraar stelt dat nu het besef is gekomen dat ongebreideld kapitalisme een slecht idee is. “Het is tijd voor een herwaardering van Keynes, de Britse econoom die ten tijde van de vorige grote financiële crisis in de jaren dertig al pleitte voor nationalisering van banken om speculatie tegen te gaan.”

De crisis moet volgens Klamer niet alleen leiden tot een steviger overheid, maar ook tot burgerzin. “De vraag die een ieder voor zichzelf kan stellen is: wat is mijn bijdrage aan welk gemeenschappelijk belang?” En de jongelingen, zoals Klamer aankomende studenten noemt, moeten maar eens iets anders gaan studeren dan financiën en management. Het is aan hen om te breken met de cultuur van korte termijngewin.

Wat vindt u? Heeft Klamer echt gelijk gekregen met zijn stelling dat de beschaving de afgelopen jaren in de uitverkoop is gedaan? Toont de kredietcrisis het failliet van de vrijemarkteconomie aan?

De lesmethode van het ‘realistisch rekenen’, zoals die nu op de basisschool in gebruik is, ligt onder vuur. De discussie kwam in een stroomversnelling toen toetsinstituut Cito dit voorjaar een overzicht uitbracht van twintig jaar onderzoek naar het onderwijsniveau. Daaruit bleek dat kinderen minder goed zijn gaan cijferen. Eind vorige maand kwam de Inspectie van het Onderwijs met de conclusie dat bijna een kwart van de scholen ‘rekenzwak’ is. Komt het door realistisch rekenen?
Tegenstanders zeggen van wel. Een groep experts rondom Jan van de Craats, hoogleraar wiskunde aan de Universiteit van Amsterdam, vindt dat kinderen nodeloos in de war worden gebracht met verschillende, ingewikkelde rekenmanieren. Hij vindt dat kinderen eerst moeten leren ‘kale’ sommetjes te maken, met de getallen onder elkaar, zoals generaties lang in het onderwijs gebeurde.
De voorstanders daarentegen, waaronder veel (oud-)medewerkers van het Freudenthal Instituut, dat onderzoek doet naar rekenonderwijs en wordt gezien als de geestelijk vader van het realistisch rekenen, zeggen dat realistisch rekenen kinderen weliswaar meer tijd kost, maar dat ze wél weten wat ze aan het doen zijn. Een trucje verleer je, inzicht is voor altijd, menen zij.

Wat vindt u: moeten scholieren weer staartdelingen maken en vermenigvuldigingen onder elkaar zetten, of is deze manier van rekenen echt achterhaald?

Ahmed Aboutaleb wordt zeer waarschijnlijk de nieuwe burgemeester van Rotterdam. Maar met de voordracht van de gemeenteraad is niet iedereeen gelukkig. Voor Leefbaar Rotterdam, de grootste oppositiepartij (14 van de 45 zetels), is het een zware nederlaag.

Dries Mosch, raadslid voor de Leefbaren: “Aboutaleb heeft én een dubbel paspoort én hij is moslim. Uitgerekend zo’n man moet leiding gaan geven aan een stad waar een groot deel van de allochtone bevolking categorisch weigert te integreren? Dat geloof je toch niet!?” De politieke nazaten van Pim Fortuyn hadden gehoopt dat oud-havenwethouder Wim van Sluis (Leefbaar Rotterdam) burgemeester zou worden.

Binnen de moslimgemeenschap is Aboutaleb niet onomstreden. Hij is van de school van de Franse islamkenner Gilles Kepel, die vindt dat er een strijd woedt in het hart van de islam: tussen de fundamentalisten en de rest van de islamitische wereld. Bestrijd de eersten, wees bondgenoot van de laatsten, zo omschreef Aboutalebs collega-staatssecretaris Frans Timmermans (Europese Zaken) dat denkbeeld in NRC Handelsblad. Binnen de PvdA geldt hij echter als natuurtalent. Wouter Bos noemt hem graag “het prototype van de moderne sociaal-democraat: streng en rechtvaardig”.

Kritiek laat hij van zich afglijden. De motie van wantrouwen die Geert Wilders tegen hem indiende wegens dubbele nationaliteit heeft hij ingelijst en opgehangen in zijn werkkamer. Critici noemen hem ook wel berekenend. Het wethouderschap in Amsterdam verliet hij voortijdig voor een staatssecretariaat in Den Haag en nu verlaat hij het kabinet voor het hoogste ambt in de tweede stad van Nederland.

Wat vindt u? Vindt u Aboutaleb geschikt voor het burgemeesterschap in Rotterdam? Zal hij de problemen waar de stad voor staat (integratie, criminaliteit) aankunnen? En wat vindt u ervan dat hij alweer een ambtstermijn voortijdig afbreekt?

,,Merkt u al wat van de crisis? Nee? En nu dan misschien? En nu?” In reportages en interviews over de kredietcrisis proberen journalisten zo goed mogelijk in beeld te brengen wat de gevolgen kunnen zijn van de voortdurende crisis op de financiële markten.  Journalisten onderzoeken welke effecten burgers zullen merken, ze vragen aan experts hoe het nu verder zal gaan en of het einde van de crisis, of het einde van de wereld nu nabij is. De kranten pakken flink uit met koppen als ‘Vrije val‘ (FD) en ‘Bloedbad op aandelenbeurzen wereldwijd’ (NRC).

Volgens de wetten van de economie doet deze aandacht weinig goed voor het herstel van het financiële systeem. De krantenkoppen kunnen uitmonden in een ‘self fulfilling prophecy’: als media roepen dat er “straks” niet meer gepind kan worden, gaan mensen wellicht massaal geld opnemen, zodat er,  inderdaad, straks niet meer gepind kan worden. Dat maakt dat redacteuren van radionieuws, actualiteitenprogramma’s en kranten misschien wel een actievere rol spelen in deze crisis dan ze zouden wensen.

Sterker nog, stelt Mark Schalekamp in een opiniestuk: media verergeren de financiële crisis door het gebruik van oorlogstermen. In hun ,,hijgerige jacht” naar een hogere oplage stellen media de financiële crisis ernstiger voor dan zij is. Dat is kwalijk, meent Schalekamp.

NRC Handelsblad gebruikte de term ‘bloedbad’ om de financiële malaise aan te duiden. Was dat een passende vergelijking? De hoofdredacteur van NRC Handelsblad, Birgit Donker, vindt van wel: ,,Zeker als, zoals in dit geval, beleggers massaal hun aandelen van de hand doen en de beurs wegglijdt met 7 tot 10 procent of zelfs tijdelijk werd gesloten, ondanks noodplannen van overheden die juist het vertrouwen hadden moeten opvijzelen. We moeten wel zeer zuinig zijn met dergelijke grote woorden, die anders aan inflatie onderhevig zijn.”

Wat vindt u? Zouden media ingetogener moeten berichten omdat ze anders de zaak alleen nog erger maken? Hoeven media zich niks aan te trekken van ‘self fulfilling’ effecten? Of is de crisis in een dusdanig vrije val geraakt dat het niks meer uitmaakt wat er wordt geschreven en gepraat? Discussieer mee!

Veel jongere Europeanen houden het niet langer dan een paar jaar vol in Amsterdam. Nederland mag wel bekendstaan als een open, tolerant en kosmopolitisch land, de subtiele uitsluiting jaagt Europeanen weg. „De Nederlandse cultuur is zeer dominant,” verklaart Adrian Favell (1968), hoogleraar aan de University of California in Los Angeles, vandaag in een artikel in de rubriek Nederland & Europa van NRC Handelsblad.

Favell heeft onlangs zijn wetenschappelijk studie ‘Eurostars and Eurocities; free movement and mobility in Europe‘ naar gepubliceerd. (Lees een hoofdstuk over Amsterdam en over integratie) Hij deed onderzoek naar ‘free movers‘. Zo noemt hij de redelijk opgeleide middenklassers die aangespoord door de weggevallen Europese binnengrenzen in andere Europese landen gaan wonen. „Uiteindelijk kun je je als expat in Amsterdam alleen thuisvoelen als je geïntegreerd bent.”

Free movers voelen zich het meest thuis in Brussel. „Huizenprijzen zijn er laag, gezondheidszorg is geweldig. Maar het belangrijkste is dat free movers daar zichzelf kunnen zijn. Dat wil in hun geval zeggen: zo gedenationaliseerd als ze willen. In Brussel kun je niet integreren. Er is geen nationale cultuur. Iederéén is outcast. Er is niet één elite daar, er zijn er vele.”

Ben je zelf een free mover? Deel dan hier je ervaringen.

Tweehonderd miljoen euro. Dat is de meest actuele schatting van het bedrag dat Nederlandse gemeenten en provincies op de IJslandse bank Landsbanki en dochter Icesave hadden staan. Dat spaargeld, weggezet tegen een hoge rente, zien ze waarschijnlijk niet meer terug. Want anders dan Fortis is Landsbanki niet door de overheid gered. Ook kunnen de lagere overheden geen beroep doen op de depositogarantieregeling van de regering.

Luigi van Leeuwen, tot 2005 bijzonder hoogleraar openbare financiën der lagere overheden, vindt het “dom” van de lagere overheden. “Het is hun eigen schuld.” Volgens Van Leeuwen hadden gemeenten wel degelijk kunnen weten dat hun IJslandse spaarrekeningen risicovol waren. “Het is fijn dat je een iets hogere rente krijgt in IJsland. Maar lees altijd de kleine lettertjes.” Die IJslandse rente scheelde volgens hem niet zo veel ten opzichte van de Nederlandse rente. “Je speculatiewinst loop je mis als je je geld in Nederland houdt. Maar daar ben je ook niet voor, als gemeente.”

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) verweert zich met het argument dat de IJslandse bank een “A-status” had. Dat is de minimale rating die de Wet financiering decentrale overheden (fido) eist. Fido moet voorkomen dat gemeenten geld uitlenen of beleggen in risicovolle of niet kredietwaardige financiële tegenpartijen. De Bank Nederlandse Gemeenten en de Rabobank hebben een AAA-rating.

Als er iemand schuld draagt aan de gevolgen van het financiële beleid, zo redeneert de VNG, dan zijn het de toezichthouders, waaronder De Nederlandsche Bank. “Wij moeten alleen de ratings bestuderen. We moeten meer kunnen vertrouwen op de toezichthouders die de kredietwaardigheid beoordelen.” Ook kan een gemeente volgens de VNG “nu eenmaal geen kredietcrisis zien aankomen”.

Minister Bos van Financiën zou het “wenselijk” vinden als gemeenten, provincies en waterschappen verplicht wordt hun geld weg te zetten bij de Bank Nederlandse Gemeenten, De Waterschapsbank of de schatkist. Die zijn volgens hem “niet kapot” te krijgen. “Als je dat dan weet moet je dan voor die halve procent meer ergens anders naar toe?”

Wat vindt u? Rekent u het de lagere overheden aan dat zij kozen voor meer rente in plaats van meer zekerheid? Of hebben de toezichthouders, het rijk en De Nederlandsche Bank, gefaald? Wat moet er nu gebeuren: lagere overheden schadeloosstellen of ze maar even op de blaren laten zitten?

Op dit moment is een delegatie van de Tweede Kamer op werkbezoek in Indonesië. De reis grijpt de vertegenwoordiging echter niet aan om met de nabestaanden uit het dorpje Rawagede, waar Nederlandse militairen in 1947 een bloedbad hebben aangericht, te praten.

De ontmoeting zou afgeslagen zijn omdat tien nabestaanden de Staat der Nederlanden aansprakelijk hebben gesteld voor de moorden op hun familieleden. Zolang de zaak onder de rechter is wil de delegatie geen verwachtingen wekken. Dit tot ongenoegen van SP-Kamerlid Harry van Bommel.

Een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties veroordeelde het optreden destijds als “opzettelijk en meedogenloos”. Willy van Noort, een Nederlandse veteraan die eind jaren veertig in Indonesië heeft gezeten, was hierbij betrokken. Correspondent Elske Schouten doet vandaag verslag van een gesprek met hem op haar weblog. “Soms was de opdracht: schiet iedereen die je ziet maar door de kop”, vertelde Van Noort. “Soms: iedereen boven de zes jaar. Of iedereen die oud genoeg is, boven de zestien ofzo.”

Dorpen werden volgens hem uitgekamd en in brand gestoken. Van Noort zegt dat hij als voormalig lid van het Korps Speciale Troepen hoort bij “de moordenaars in naam der koningin”. Hij vindt ook dat Nederland zijn excuses moet aanbieden voor de oorlogsmisdaden waar hij bij betrokken was.

Wat vindt u? Moeten de Nederlandse volksvertegenwoordigers hun reisplan wijzigen en op eigen initiatief excuses aanbieden, of in ieder geval gaan praten met de nabestaanden?

Jörg Haider, dit weekend omgekomen bij een verkeersongeval, gold als één van de meest omstreden politici in Europa. Toen de extreem-rechtse Oostenrijker in 2000, met zijn partij FPÖ, toetrad tot de regering braken de andere EU-lidstaten de contacten met het land gedeeltelijk af. In Nederland ontstond ophef over het besluit van Koningin Beatrix om toch in Oostenrijk te gaan skiën.

In de afgelopen jaren zijn er echter veel politici in Haiders rechts-populistische voetsporen getreden. Jean-Marie Le Pen (Frankrijk), Filip De Winter (Vlaanderen) en Geert Wilders (Nederland). De Winter verklaarde dit weekend dat Haider voor hem een groot voorbeeld was. Wilders heeft nooit openlijk bewondering voor Haider getoond.

Omstreden was Haider vooral vanwege zijn nazisympathieën. Hij noemde vroegere leden van de Waffen-SS “mensen van fatsoen” en prees de werkstellingspolitiek. Dat, gecombineerd met zijn xenofobe uitspraken, isoleerde hem van de rechts-liberale partijen in Europa. VVD-Kamerlid Hans van Baalen nam zaterdag in NOVA met klem afstand van hem. “Het is tragisch voor zijn familie, maar als politicus zullen we hem niet missen.”

In de laatste jaren werd Haider echter meer als gematigd beschouwd. Wel dankte hij zijn come back, begin 2008, aan zijn voorstel om Oostenrijkse steden te “zuiveren” van “criminele buitenlanders” en “Roma-bedelaars”.

Wat denkt u? Moeten we Jörg Haider nog steeds zien als een neonazi? Of stond hij slechts aan de vooravond van de rechts-populistische opmars in Europa. Was hij vergeleken met Wilders helemaal niet zo extreem? Of vermoedt u dat we hier een vertekend beeld hebben van buitenlandse politici? Net zoals de buitenlandse pers ook van onze politici karikaturen schetst?

De Nederlandse bevolking beoordeelt het optreden van het kabinet in de financiële crisis, en met name van minister Bos, als „redelijk”, blijkt uit onderzoek van TNS NIPO. De waardering voor Bos is in twee weken opgelopen van rapportcijfer 5,6 naar 6,3. Het vertrouwen in het kabinet blijft laag, maar stijgt gestaag. 31 procent zegt veel vertrouwen te hebben; dat was in de twee ervoor 19 respectievelijk 22 procent.

Op deze manier lijkt hij zijn lastige positie als partijleider van de PvdA en tevens minister van Financiën met behulp van de kredietcrisis toch nog op een succesvolle manier invulling te kunnen geven.

Hoe vindt U dat Bos de crisis aanpakt? Is uw waardering voor Wouter Bos toegenomen de afgelopen weken?

De financiële crisis, die met Westenwind nu voet aan de grond heeft gezet in Europa, is het gevolg van ons consumentengedrag. “Het is exemplarisch voor de kunstmatige en kwetsbare wereld waarin we leven”, schrijft Elianne Meijer, een 24-jarige freelance journaliste die zich vandaag op de opiniepagina van nrc.next afvraagt of ze kinderen op deze wereld wil zetten.

We maken ons zorgen om smeltende ijskappen, scheiden ons afval, maar echte klappen krijgt de huidige generatie nog niet. De generatie van de jaren nul wél, vreest Meijer. Uiteraard koestert ze nog de hoop dat haar kinderen bij zullen dragen aan een collectief bewustzijn, een gedeeld geweten “dat de stop uit het luchtkasteel zal trekken”. Maar haar angst is dat haar zoon of dochter geboren wordt met onbehandelbare consumentengenen. Mensen die ook drie keer per jaar met het vliegtuig op vakantie willen. Of erger: beurshandelaar worden en zo bijdragen aan de zeepbel.

“Het is verwarrend”, zo deelt ze haar twijfels met de lezer. “Moet ik nou echt hopen dat de recessie doorzet, en flink ook, zodat we wel gedwongen worden om het kalmer aan te doen?”

Wat denkt u? Herkent u zich in de overpeinzingen van Elianne Meijer? Mogen we van de toekomstige generatie verwachten dat zij onze rotzooi opruimen? Zou het niet veel beter zijn om ze die ellende te besparen, simpelweg door ze niet op de wereld te zetten? Of bent u van mening dat Meijer een wel heel pessimistisch vooruitzicht schetst, en dat wereldproblematiek nooit invloed mag hebben op een individuele kinderwens?